Tarımda sert daralma sürerken Ziraat Bankası’nın finansal tabloları, çiftçinin içine sürüklendiği borç sarmalını bir kez daha gözler önüne serdi. Çiftçinin Ziraat’e borcu 889,8 milyar TL’ye, yakın izlemedeki tarımsal krediler 43,5 milyar TL’ye çıkarken bankanın kârı ve faiz gelirleri katlandı.
BirGün’den Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, üretici bir yandan mazot, gübre, yem ve enerjiye gelen zamlarla boğuşurken, diğer yandan Ziraat Bankası başta olmak üzere kamu ve özel bankalara biriken borç yükü altında giderek daha fazla eziliyor.
Yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 12,6’lık daralmayla adeta duvara çarpan tarım sektörü, zaten artan girdi maliyetleri ile düşük alım fiyatları arasında sıkışarak üretim yapamaz hale geliyor, her geçen gün hem borç baskısı hem de üretimden kopuş riski büyüyor.
Çiftçinin başlıca kredi kapısı olan Ziraat Bankası’nın 2025 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin finansal tabloları da üreticilerin içine sürüklendiği borç sarmalını bir kez daha gözler önüne serdi. Yılın ilk dokuz ayında 113,7 milyar TL net kâr elde eden bankanın çifti kredilerinden sağladığı faiz geliri katlandı. Çiftçilerin bankaya ödediği faiz geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 59,7 artarak 146,8 milyar liradan 234,5 milyar liraya ulaştı.
Bankanın düşük faizli, destekleme amaçlı diye sunulan kredileri dahi üreticilere pahalıya mal oluyor. Bankanın toplam faiz gelirlerinin yüzde 20’si tarımsal nitelikli çiftçi destek kredilerinden kaynaklandı.
Çiftçilerin Ziraat Bankası’na olan borçları ise yılın ilk dokuz ayında yüzde 889,8 milyar TL’ye ulaştı.
Bankanın finansal tablolarında çiftçiye destek hedefinden uzaklaşıldığı bir kez daha görüldü. Tarıma finansman yaratmak için kurulan bankanın toplam kredi hacmi 3 trilyon 965 milyar TL’ye ulaştı. Ancak Banka’nın, sağladığı her 100 liralık kredinin sadece 22’sini ihtisas kredileri oluşturdu.
Yılın ilk dokuz ayında 3 trilyon 75 milyar liralık ihtisas dışı kredi sağlayan banka, bu tutarın 1 trilyon 815 milyar lirasını işletme kredisi, 466,9 milyar lirasını ise ihracat kredisi olarak sağladı. Tüketici kredilerinin toplamı ise 316,3 milyar TL oldu.
Çiftçi takipte
Ziraat Bankası’nın finansal raporuna göre, tarımsal nitelikli çiftçi destek kredileri içinde yakın izlemeye alınan ve henüz tasfiye olunmamış, yapılandırma kapsamında olmayan borç tutarı yüzde 69,9 oranında arttı. Borçlarını çeviremeyen, taksitlerini aksatan ve yeniden yapılandırmaya giden çiftçi kredilerindeki artış ise yüzde 174’e ulaştı. Geçen yıl aynı dönemde 24,7 milyar lira olan yakın izlemedeki çiftçi destek kredilerinin toplam tutarı 43,5 milyar TL olarak kayıtlara geçti.