TÜRK-İş Mart 2025 Açlık ve Yoksulluk Sınırı araştırması açıklandı.
Araştırmaya göre;
-Dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 23.615 TL.
-Gıda ile birlikte diğer tüm temel harcamalar için haneye girmesi gereken toplam gelir tutarı (yoksulluk sınırı) ise 76.922 TL.
-Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 30.617 TL.
-Mutfak enflasyonu aylık %1,25 on iki aylık %40,62 yıllık ortalama %54,87 olarak hesaplandı.
-Fiyat artışları ve hayat pahalılığı çalışanların geçim koşullarını zorlamaya devam ediyor…
TÜRK-İŞ Konfederasyonu tarafından, çalışanların geçim koşullarını ortaya koymak ve temel ihtiyaç maddelerindeki fiyat değişikliğinin aile bütçesine yansımalarını belirlemek amacıyla, her ay düzenli olarak yapılan bu araştırmanın 2025 Mart ayı sonuçları açıklandı.
Raporda sonuçlar ye aldı;
-Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapılması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 23.615,12 TL’ye,
-Gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 76.922,23 TL’ye,
-Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ de aylık 30.617,43 TL ’ye yükseldi.
İnsan onuru ve değeri ile bağdaşacak bir yaşam sürmek
Raporda şu vurgular öne çıktı;
Ülkemizde insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilme imkânı çoğu ücretli çalışan için mümkün olmamaktadır. İşveren ve hükümet temsilcileri tarafından belirlenen ve fakat işçi kesiminin karara katılmadığı net asgari ücret tutarı 22.104,67 TL iken sadece tek bir çalışanın yaşama maliyeti ise bu ay 30.617,43 TL olarak hesaplandı. Aradaki fark 8.512 TL. Asgari ücretin yetersizliği bugün herkes tarafından kabul edilmektedir. Yoksulluğun azaltılması ve giderek ortadan kaldırılması, çalışanların satın alma gücünün iyileştirilmesi bir an önce sağlanmalıdır.
TÜRK-İŞ enflasyon hesaplaması yapmamakta, dört kişilik bir ailenin insanca geçimini karşılayacak “yaşam maliyeti” tutarını belirlemeye, fiyat artışlarının aile bütçesine getirdiği yükü hesaplamaya çalışmaktadır. Belirlenen tutar ücret olmayıp haneye girmesi gereken toplam geliri ifade etmektedir. Yapılan araştırma, -sanıldığı üzere- çalışanların “karnını doyurması için” gereken tutarın tespit edilmesi değil, “insan onuru ve değeri ile bağdaşacak bir yaşam sürmesi için” yapılması gereken toplam harcamayı hesaplamak amacına dönüktür.
Gıda fiyatlarında yıllık değişim yüzde 54,87
TÜRK-İŞ’ in verilerine göre “mutfak enflasyonu” verilerindeki değişim Mart 2025 itibariyle şu şekilde gerçekleşmiştir:
-Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış bir önceki aya göre yüzde 1,25 oranında gerçekleşti.
-2025 yılının ilk üç ayı itibariyle artış oranı yüzde 12,00 oranında hesaplandı.
-On iki aylık değişim oranı yüzde 40,62 oldu.
-Yıllık ortalama artış ise yüzde 54,87 olarak gerçekleşti.
Ürün gruplarına göre fiya değişimleri
TÜRK-İŞ hesaplamasında temel alınan ve doğrudan piyasadan çarşı-pazar-market dolaşılarak derlenen gıda ürünleri fiyatlardaki değişim, harcama grupları ayırımında Mart 2025 itibariyle şu şekilde oldu:
-Süt, yoğurt ve peynir ürünlerinin bulunduğu grupta; geçtiğimiz aylarda artan süt fiyatı bu ay değişmedi. Peynir fiyatında ise belirli markalar özelinde bir miktar artış tespit edilirken, yoğurt fiyatlarında dikkati çeken önemli bir değişiklik olmadığı gözlemlendi.
-Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller ürünlerinin bulunduğu grupta; dana kıyma ve kuşbaşı ile tavuk etinin fiyatında bu ay yine bir miktar artış oldu. Kuzu etinin kilogram fiyatında ise geçen aya göre %4 oranında artış olduğu gözlemlendi. Balık fiyatları bu ay bir miktar düştü. En çok tercih edilen ürünlerden biri olan hamsinin kilogram fiyatı geçen ay 270-300 TL arasında iken bu ay 230-250 TL arasında olduğu tespit edilmiştir. Balık fiyatı hesaplanırken bol tüketilen istavrit, hamsi, mezgit gibi çeşitler ağırlıklı olarak yer aldı. Bu ay yumurtanın fiyatı yine artış gösterdi. Geçen yıl Mart ayında tanesi 5,68 TL olan yumurtanın ortalama fiyatı bu ay 7,54 TL olarak hesaplandı. Kuru baklagiller (kuru fasulye, nohut, yeşil ve kırmızı mercimek) grubunda önemli bir değişikli tespit edilmedi.
-Taze sebze-meyve fiyatları yine aile bütçesini zorlamaya devam etmektedir. Patates ve kuru soğan ile genel olarak sebze fiyatlarındaki artış mutfak harcamasını olumsuz etkiledi.
Özellikle mevsim değişikliği nedeniyle piyasaya yeni giren ve tezgâhlarda yeri giderek azalan ürünlerin fiyatları belirleyici oldu. Sebze (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık vb. salata yeşillikleri dâhil değil) ortalama kg fiyatı 63,27 TL, ortalama meyve kg fiyatı 65 TL oldu. Hesaplamada -bu ay- 24’ü sebze ve 7’si meyve olmak üzere toplam 31 üründeki fiyat değişimi dikkate alındı. Meyve-sebze ortalama kg fiyatı ise 61,02 TL (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık gibi salata yeşillikleri bu hesaplamada “Ortalama Meyve-Sebze Fiyatı” kapsamında değerlendirilmektedir) olarak tespit edilmiştir.
-Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta; ekmeğin fiyatı değişmedi. Hesaplamaya dâhil edilmeyen fakat Ramazan’da ağırlıklı olarak satılan pidenin 250 gramı 20 TL olarak belirlenmiştir. Bu harcama grubundaki diğer ürünlerin fiyatında makarna dışında önemli bir değişiklik tespit edilmedi.
-Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta; tereyağı, margarin, zeytinyağı ve ayçiçeği yağı fiyatı aynı kaldı. Zeytin fiyatı; siyah zeytinde bir miktar azalış, yeşil zeytinde ise artış olduğu gözlemlendi. Yağlı tohum ürünlerinin fiyatında bu ay sabit kaldı.
-Son grupta yer alan gıda maddelerinden baharat ürünlerinin (kimyon, nane, karabiber vb.) karabiber, nane ve kimyon fiyatında artış olduğu tespit edildi. . Çayın fiyatı değişmezken ıhlamurun fiyatında %20’lik bir artış olduğu tespit edildi. Diğer ürünlerden pekmezin fiyatı bir miktar arttı. Bal ve reçelin fiyatı değişmedi. Salçanın fiyatı bir miktar arttı.
