İstanbul Planlama Ajansı (İPA), “Gelir Dağılımı İstatistikleri 2024” verilerini paylaştı. Verilere göre, gelir dağılımındaki oranların derinleştiği İstanbul’da yoksul sayısı 2 milyon 756 bin kişi.
İPA verilerine göre, gelir dağılımındaki uçurum derinleşiyor. 2014-2024 yılları arasında İstanbul’da en yüksek gelire sahip yüzde 10’luk kesimin payının en yoksul yüzde 10’luk kesimin payına oranı 9 kattan 14 kata yükseldi.
Türkiye’de 2009 ile 2024 yılları arasında emekli sayısı %85,3 oranında artarken; tüm gelir içerisinde emekli aylığının payı %2,7 azalarak %18,3’ten %15,6’ya geriledi.
Son 10 yılda İstanbul’daki gelir dağılımındaki bozulmanın Türkiye’ye göre daha fazla olduğu görüldü
Hanehalkı Kullanılabilir gelire göre bakıldığında; Türkiye için Gini Katsayısı 2014 yılında 0,379 iken; 2024 yılında bu gösterge 0,039 puan yükselerek 0,418’e yükselmiştir. İstanbul için Gini Katsayısı 2014 yılında 0,357 iken; 2024 yılında bu gösterge 0,071 puan yükselerek 0,428’e yükselmiştir. Gini katsayısı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça gelir dağılımında bozulmayı ifade etmektedir.
Son 10 yılda geliri en az artan grup en yoksul %20’lik grup oldu
İstanbul’da hanehalkı kullanılabilir gelire göre sıralı %20’lik gruplar itibariyle bakıldığında; 2014 yılından itibaren ortalama geliri en az artan grup en yoksul %20’lik gelir grubu olurken; ortalama geliri en fazla artan grup geliri en yüksek %20’lik grup oldu. En yoksul %20’lik grubun ortalama geliri son 10 senede 10,8 katına çıkarken; geliri en yüksek %20’lik grubun ortalama geliri 14,5 katına çıktı.
Türkiye’de 2014 yılından itibaren ortalama geliri en az artan grup en yoksul %20’lik gelir grubu olurken; ortalama geliri en fazla artan grup geliri en yüksek %20’lik grup oldu. En yoksul %20’lik grubun ortalama geliri son 10 senede 10,7 katına çıkarken; geliri en yüksek %20’lik grubun ortalama geliri 12,6 katına çıktı.
Gelir uçurumu derinleşiyor
İstanbul’da en yüksek gelire sahip %10’luk kesimin payının en yoksul %10’luk kesimin payına oranı son 10 yılda 9 kattan 14 kata yükseldi. Toplumun en yüksek gelir elde eden %10’unun elde ettiği payın en düşük gelir elde eden %10’unun elde ettiği paya oranı şeklinde hesaplanan P90/P10 oranı; İstanbul’da 2014 yılında 9,25 iken; 2024 yılında bu oran 13,91’e yükseldi.
Yoksul sayısı artıyor
İstanbul’daki yoksul sayısı 2 milyon 756 bin olarak hesaplandı. TÜİK 2024 yılı “Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri” bültenine göre bölgesel düzeyde eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60’ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre; İstanbul’daki yoksul sayısı 2 milyon 756 bin kişi olarak hesaplandı.
Konut masrafları yoksul bireylere yük getiriyor
TÜİK Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları Araştırması’na göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60’ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırının altında olan bireylerden konut masraflarının yük getirdiğini belirtenlerin oranı 2021-2024 yılları arasında %88,9’dan %93,8’e yükseldi. Aynı dönem dikkate alındığında; 2021 yılının başından itibaren Tüketici Fiyat Endeksinin “Konut” kalemindeki artışın %423,7 olduğu görüldü. (Tüketici Fiyat Endeksi, Kasım
2024, TÜİK)
Türkiye’de 100 yaşlı bireyden 23’ü yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların oranı %29,3 olduğu görülürken; 2021-2024 yılları arasında bu oranın 0-17, 18-64 yaş grupları için azaldığı; 65 Yaş Üstü nüfus için arttığı gözlemlendi. 2021 yılında Türkiye’de 100 yaşlıdan 17’si yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındayken; 2024 yılında 100 yaşlıdan 23’ü riski altındadır.
