-Dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 20.432 TL
-Gıda ile birlikte diğer tüm temel harcamalar için haneye girmesi gereken toplam gelir tutarı (yoksulluk sınırı) ise 66.553 TL
-Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 26.527 TL
-Mutfak enflasyonu aylık %3,03 on iki aylık %49,31 yıllık ortalama %68,07 olarak hesaplandı.
Türk-İş Konfederasyonu tarafından, çalışanların geçim koşullarını ortaya koymak ve temel ihtiyaç maddelerindeki fiyat değişikliğinin aile bütçesine yansımalarını belirlemek amacıyla her ay düzenli olarak yapılan “Ekim 2024 Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırmasının sonucuna göre;
-Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 20.431,83 TL’ye,
-Gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 66.553,19 TL’ye,
-Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ de aylık 26.526,77 TL’ye yükseldi.
Ekonomik krizin nedeni çalışanlar değildir
Ücretli çalışanların satın alma gücünde oluşan gerileme insan hayatının temel gereksinimi olan gıda harcamalarında bile tasarrufu zorunlu hale getirmiştir. İşçi, memur, emekli fark etmeksizin toplumun büyük bir kesimi artan fiyatlar nedeniyle satın alma gücünde kayıp yaşarken bir yandan da adaletsiz vergi sisteminin mağduru olmaya devam etmektedir. Ekonomik krizin nedeni çalışanlar değildir bu nedenle yapılacak tasarruflar dar ve sabit gelirli kesimlerin ücretleri üzerinden olmamalıdır. Yaşama koşullarındaki olumsuzluklar çalışma hayatını da etkilemektedir. Gerekli ekonomik ve sosyal politikalar öncelikli olarak uygulamaya konulmalıdır. Dar ve sabit gelirli kesim enflasyonun nedeni değil mağdurudur.
Gıda fiyatlarında artış bir yılda yüzde 68,07
Türk-İş’in verilerine göre “mutfak enflasyonu” verilerindeki değişim Ekim 2024 itibariyle şu şekilde gerçekleşmiştir:
-Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış bir önceki aya göre % 3,03 oranında gerçekleşti.
-On aylık değişim oranı % 41,57 oldu.
-Son on iki ay itibariyle değişim oranı ise % 49,31 olarak hesaplandı.
-Yıllık ortalama artış % 68,07 olarak gerçekleşti.
Ürün gruplarında fiyat değişimi
Türk-İş hesaplamasında temel alınan ve doğrudan piyasadan çarşı-pazar-market dolaşılarak derlenen gıda ürünleri fiyatlardaki değişim, harcama gruplarına göre Ekim 2024 itibariyle şu şekilde oldu:
Süt, yoğurt, peynir grubunda;
Günlük tüketimi fazla olan süt, yoğurt, peynir grubunda bu ay süt ve yoğurt fiyatlarında ciddi bir değişiklik görülmezken peynir fiyatında kısmi bir artış olduğu tespit edildi. Ancak market raflarında da ürün çeşitliliğinde azalma olduğu gözlemlendi.
Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller ürünlerinin bulunduğu grupta;
Geçen ay bir miktar azalan dana eti fiyatında bu ay %5, kuzu eti fiyatında ise %3 artış olduğu tespit edildi. Tavuk eti fiyatında da bu ay kilogramda %3’lük bir artış gözlemlendi. Balık ürünleri çeşitlendi. Mezgit, hamsi, palamut levrek gibi tezgâhlarda yaygın bulunan ve mevsimi olan balık çeşitlerinin kilogram fiyatları geçen aya göre %5 azaldı. Yumurtanın adet fiyatının bu ay da 4 TL’nin üzerinde olduğu tespit edildi. Kuru baklagiller grubunda kuru fasulyenin fiyatında %3’lük bir azalma gözlemlendi. Diğer ürünlerin fiyatında rekabet gereği değişimler olduğu gözlemlendi fakat ortalama da fiyatlarda ciddi bir değişiklik olmadığı tespit edildi.
Taze sebze-meyve grubunda;
Taze meyve-sebze fiyatları bu ay sebze fiyatlarındaki artışın etkisiyle yükseldi.Pazar esnafı alım gücünün gerilemesi nedeniyle müşterilerin azalmasından şikayet etmektedir.
Hesaplamada her zaman olduğu gibi gıda harcaması içinde günlük kullanımı yaygın olan mevsim ürünleri esas alındı. Her ay dikkatle takip edilen patates ve kuru soğan fiyatı bu ay da sabit kaldı. Meyve fiyatlarında ortalamada %22,5 azalma tespit edilirken,sebze fiyatlarında ise ortalamada %21’lik artış tespit edildi.
Sebze ortalama (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık vb. salata yeşillikleri dâhil değil) kg fiyatı 50,21 TL, ortalama meyve kg fiyatı 53,12 TL oldu. Hesaplamada -bu ay- 24’i sebze ve 8’i meyve olmak üzere toplam 32 üründeki fiyat değişimi dikkate alındı. Meyve-sebze ortalama kg fiyatı ise 50,94 TL olarak tespit edildi (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık gibi salata yeşillikleri bu hesaplamada “Ortalama Meyve-Sebze Fiyatı” na dâhil edilmektedir).
Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta
Ekmeğin fiyatı değişmedi. Diğer ürünler içerisinde en fazla artışın %7,5 ile makarna fiyatında olduğu gözlemledi. Un fiyatında %5 artış olduğu tespit edildi. Pirinç, bulgur, irmiğin fiyatında ciddi bir değişiklik görülmedi.
Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta;
Temel yağ ürünlerinin bulunduğu bu grupta; ayçiçek yağı geçen ay olduğu gibi bu ayda artış gösterdi. Diğer ürünlerden tereyağının kilogram fiyatında da %2,5’luk bir artış gerçekleştiği tespit edildi. Zeytniyağı ve margarin fiyatı sabit kaldı. Fakat zeytinyağı ve ayçiçek yağının da raflarda ürün çeşitliliğinin azaldığı gözlemlendi. Yeşil zeytin kilogram fiyatında azalış tespit edilirken siyah zeytinin kilogram fiyatı ise artış olduğu gözlemlendi. Yağlı tohum ürünlerinin fiyatı bu ay sabit kaldı.
Son grup içinde yer alan diğer gıda maddelerinde;
Son grupta yer alan gıda maddelerinden baharat ürünlerinde (kimyon, nane, karabiber vb.) sadece karabiber fiyatında kısmi bir artış olduğu tespit edildi fakat ortalama olarak fiyatlar sabit kaldı. Çay fiyatlarındaki artış bu ay etiketlere yansıdı ve kilogramda %5’lik bir artış olduğu tespit edildi. Ihlamurun fiyatı bu ay da artış gösterdi. Diğer ürünlerden bal ve reçelin fiyatı %3,pekmez ve şekerin fiyatı %2 artış gösterdi. Tuz ve salçanın fiyatı sabit kaldı.
