-Dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 19.234 TL
-Gıda ile birlikte diğer tüm temel harcamaları için haneye girmesi gereken toplam gelir tutarı (yoksulluk sınırı) ise 62.653 TL
-Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 24.901 TL
-Mutfak enflasyonu aylık %1,35 on iki aylık %64,99 yıllık -ortalama %81,16 olarak hesaplandı.
Türk-İş, “Temmuz 2024 Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırması açıklandı.
Araştırma sonuçlarına göre, Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin; sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 19.234,43 TL ’ye, Gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 62.652,87 TL ’ye, Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ de aylık 24.901,78 TL ’ye yükseldi.
İnsan onuruna yaraşır gelir
Başta dar ve sabit gelirli çalışanlar ve emekliler olmak üzere neredeyse toplumun tüm kesimleri için insan onuruna yaraşır şartlarda yaşantılarını sürdürebilmeleri her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Temmuz ayı itibarıyla bekâr bir çalışanın yaşama maliyeti ile net asgari ücret (vergi kesintisi olmadan) arasındaki fark 7.900 TL olmuştur. Ailede çalışan sayısının genelde tek kişi olduğu ve ek bir gelirin söz konusu olmadığı durumlarda, elde edilen ücret geliri ailenin temel ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak kalmakta ve ücretlerin yetersizliği tartışma konusu olmaktadır.
Gıda harcaması tutarına yılbaşına göre gelen ek yük 4.185 TL olmuştur. Tüm temel harcamalar için yapılması gereken harcama tutarı ise son yedi ayda 13.633 TL artış göstermiştir. Mevcut ekonomik ortamda emekçilerin alım gücü her geçen gün daha da zayıflamaktadır. Gelir artışlarında insan onuruna yaraşır bir tutar belirlenmediği sürece çalışanlar ve emekliler yoksullaşmaya devam edecektir.
Türk-İş’ in verilerine göre “mutfak enflasyonu” verilerindeki değişim Temmuz 2024 itibarıyla şu şekilde gerçekleşmiştir:
●Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış bir önceki aya göre % 1,34 oranında gerçekleşti.
●Yedi aylık değişim oranı % 33,28 oldu.
●Son on iki ay itibarıyla değişim oranı ise % 64,99 olarak hesaplandı.
●Yıllık ortalama artış % 81,16 olarak gerçekleşti.
Ürün grupları
Hesaplanan tutarlar ücret düzeyi olmayıp haneye girmesi gereken toplam gelir miktarıdır. Türk-İş hesaplamasında temel alınan ve doğrudan piyasadan çarşı-pazar-market dolaşılarak derlenen gıda ürünleri fiyatlardaki değişim, harcama gruplarına göre Temmuz 2024 itibarıyla şu şekilde oldu:
●Süt, yoğurt, peynir grubunda;
Süt, yoğurt, peynir ürünlerinin fiyatında bu ay da önemli bir değişiklik görülmedi. Takip edilen marketler arasında rekabet gereği fiyatlar kontrollü olarak değişse de sütün fiyatında ortalamada %1’lik bir artış tespit edilirken peynir ve yoğurt fiyatlarının aynı kaldığı gözlemlendi.
●Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller, ürünlerinin bulunduğu grupta;
Dana eti fiyatlarında bu ay önemli bir artış tespit edilmedi. Fakat kuzu etinin kilogram fiyatında bu ay 35 TL’lik artış tespit edildi. Balık sezonunun sona ermesi nedeniyle çoğu balıkçı kepenkleri kapatırken açık olan sınırlı satış yerlerinde kültür balıklarının satışı devam etmektedir. Balık tezgâhlarında yaygın bulunan levrek, çupra, alabalık, somon gibi balıkların kilogram fiyatlarında 57 TL’lik artış olduğu gözlemlendi. Tavuk eti ihracatına getirilen kısıtlama –şimdilik- etkisini gösterdi ve tavuk fiyatlarında bu ay gerileme olduğu gözlemlendi. Yumurta fiyatlarında gerçekleşen birkaç aylık gerileme bu ay tersi yönde etkisini gösterdi ve yumurtanın
adet fiyatında bu ay artış olduğu tespit edildi. Kuru baklagiller grubunda kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimeğin kilogram fiyatında 1 TL’lik artış tespit edildi.
●Taze sebze-meyve grubunda;
Sebze fiyatlarında beklenen mevsim ucuzluğu bu ay kısmen de olsa kendini gösterdi. Yaz sebzelerinden domates, biber, salatalık ve taneli sebzelerden fasulyenin fiyatı gerilerken barbunya ile yine mevsim ürünü olan salata yeşillikleri fiyatında önemli bir değişiklik görülmedi. Hesaplamada her zaman olduğu gibi gıda harcaması içinde günlük kullanımı yaygın olan mevsim ürünleri esas alındı. Kilogram fiyatı 100 TL’den başlayıp 180-200 TL’ye kadar çıkan bamya ile çilek hesaplama dışında bırakıldı. Karpuz- kavun kilogram fiyatları nispeten gerilemiş olsa bile artık semt pazarlarında bile yaygın hale gelen dilim karpuz satışı devam etmektedir. Ana yemeklerin olmazsa olmazı kuru soğanın ve yine mutfakların vazgeçilmezi patatesin fiyatında bu ay gerileme olduğu tespit edildi. Meyve fiyatlarında ortalamada 7 TL’lik bir artış tespit edilirken sebze fiyatlarında da ortalamada 2,5 TL’lik düşüş görüldü.
Ortalama sebze (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık vb. salata yeşillikleri dâhil değil) kg fiyatı 31,63 TL, ortalama meyve kg fiyatı 63,54 TL oldu. Hesaplamada -bu ay- 18’i sebze ve 12’si meyve olmak üzere toplam 30 üründeki fiyat değişimi dikkate alındı. Ortalama meyve-sebze kg fiyatı 44,60 TL olarak tespit edildi (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık gibi salata yeşillikleri bu hesaplamada “Ortalama Meyve-Sebze Fiyatı” na dâhil edilmektedir).
●Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta;
Bu grupta pirinç, un ve irmiğin kilogram fiyatında artış belirlendi. Ekmek makarna ve bulgurun fiyatı aynı kaldı.
●Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta;
Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta; Ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı ve margarin fiyatlarında ciddi bir artış olmadığı gözlemlendi. Siyah zeytinin kilogram fiyatında %6, yeşil zeytinin kilogram fiyatında ise %10 oranında artış görüldü. Yağlı tohum fiyatları bu ay sabit kaldı.
●Son grup içinde yer alan diğer gıda maddelerinden;
Son grupta yer alan gıda maddelerinden baharat ürünlerinin(kimyon, nane, karabiber vb.) fiyatında ortalamada %8, çayın kilogram fiyatında ise %9 oranında artış tespit edildi. Şeker ve reçel fiyatlarında kısmi bir artış görülürken, balın kilogram fiyatı ortalama %6,5 oranında arttı. Pekmezin fiyatı düştü. Tuz ve salçanın fiyatı bu ay sabit kaldı.
