-Emekli bayram ikramiyesinin asgari ücrete oranı 2018’de yüzde 62 iken 2024’te yüzde 18’e geriledi
-Resmi enflasyon 2018-2024 arası 6 yılda yüzde 200, resmi gıda enflasyonu yüzde 690 artarken emekli bayram ikramiyesi sadece yüzde 200 artarak 3.000 TL yapıldı
-2018’de 1.000 TL olarak saptanan bayram ikramiyesi 2021’de 1.100 TL, 2023’te 2.000 TL, 2024’te ise 3.000 TL oldu
-Emekli bayram ikramiyesi resmi enflasyon kadar artsaydı en az 6.163 TL, gıda enflasyonu kadar artsaydı en az 7.904 TL, asgari ücret kadar artsaydı en az 10.606 TL olmalıydı
-Emeklinin asgari ücrete göre kaybı yalnızca 2024’te 15 bin TL!
-En düşük emekli aylığı asgari ücret olmalıdır
-Emekli bayram ikramiyesi emekli aylığından az olmamalıdır
-Emekli bayram ikramiyesi en az asgari ücret kadar olmalıdır
-Emeklilere yılda 4 kez birer aylık tutarından ikramiye verilmelidir
DİSK-AR tarafından hazırlanan araştırma bülteninde emekli bayram ikramiyelerinin 2018-2024 arasında enflasyon, gıda enflasyonu ve asgari ücret karşısında nasıl eridiği ele alınıyor ve en az ne kadar olması gerektiği ortaya konuyor.
Rapordan özet bulgular şöyle:
-Emekli bayram ikramiyelerinin asgari ücrete göre kaybı yalnızca 2024 için 15 bin TL’den fazla!
-Gıda enflasyonuna göre emeklilerin alım gücü son 5 yılda 1.000 TL’den 398 TL’ye düştü.
-Resmi enflasyona göre emekli bayram ikramiyesinin alım gücü 5 yılda 1.000 TL’den 517 TL’ye düştü.
AKP Hükümeti tarafından 2008’de çıkarılan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu emekli aylık ve gelirlerinin ciddi biçimde düşmesine sebep oldu. Emekli aylıklarının giderek düşmesi kamuoyunda büyük tepkiyle karşılandı. Tepkiler karşısında emekli aylıklarını artırmak yerine geçici bir çözüm olarak yılda iki kez dini bayramlarda emeklilere ikramiye verilmesi yoluna gidildi. 2018 yılında 1.000 TL olarak belirlenen emekli aylığı 2021’de 1.100 TL, 2023’te 2.000 TL ve 2024’te 3.000 TL olarak uygulanacak. Böylece emekli bayram ikramiyeleri asgari ücret ve artan enflasyon karşısında alım gücünü kaybetti. Emekli bayram ikramiyeleri asgari ücret ve artan enflasyon karşısında alım gücünü kaybetti.
Emekli bayram ikramiyesi nasıl bayram harçlığı oldu?
Emekli bayram ikramiyelerinin asgari ücrete göre kaybı yalnızca 2024 için 15 bin TL’den fazla!
Emekli bayram ikramiyelerinin asgari ücret kadar artırılmaması sebebiyle emekli bayram ikramiyelerinin alım gücü düşüyor. Asgari ücretin 1.603 TL olduğu 2018 yılında belirlenen bayram ikramiyesi, asgari ücretin yüzde 62’si tutarındaydı. 2018-2024 yıllar arasında emekli bayram ikramiyesinin asgari ücrete oranı giderek düştü. 2024 yılında 3.000 TL’lik bayram ikramiyesi asgari ücretin yüzde 18’ine geriledi. Emekli ikramiyesi asgari ücrete göre artırılsaydı 10.609 TL olması gerekirdi (Tablo 1). Böylece emekli bayram ikramiyesinin asgari ücret karşısındaki kaybı yalnızca 2024 için 15 bin TL olurken toplamda 27 bin 892 TL oldu.
Emekli bayram ikramiyesinin enflasyon ve gıda enflasyonu karşında kaybı
Emekli bayram ikramiyesi asgari ücret karşısındaki devasa kaybının yanı sıra TÜFE ve gıda enflasyonu karşısında da ciddi biçimde gerilemiştir. Bilindiği gibi emekli aylık ve gelirleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 55. maddesine göre her yılın ocak ve temmuz ayında tüketici fiyatlarındaki artış oranında artırılmaktadır. Ancak emeklilere ödenen bayram ikramiyeleri resmi enflasyona göre artırılmadı ve bu yüzden bayram ikramiyelerinde ciddi bir enflasyon kaybı oluştu.
Tablo 1’de görüldüğü üzere emekli ikramiyelerinde resmi enflasyona göre 2018-2024 arası kayıp yaklaşık 14 bin 856 TL oldu. 2021 son çeyreğinden bu yana hızla artan fiyatlar emekli bayram ikramiyelerinin daha da erimesine sebep oldu. Emekli bayram ikramiyeleri Kurban Bayramı’nda da 3.000 TL olarak ödenirse bu kayıp 15 bin TL’yi bulacak (Tablo 2).
2021’in son çeyreğinde ortalama tüketici fiyatı endeksi ile gıda fiyatları endeksinde ciddi atışlar yaşandı. Yıllık gıda enflasyonu bu dönemde emekliler için yüzde 100’ü aştı. Gıda enflasyonu Şubat 2024 döneminde TÜİK’in yüzde 71,1 olarak açıklandı. Emeklilerde ise gıda enflasyonu yüzde 83’tür. Buna karşın emekli bayram ikramiyelerinin ortalama enflasyon ve gıda enflasyonundan daha az artırılması sebebiyle emekli bayram ikramiyeleri eridi.
Gıda enflasyonuna göre emeklilerin alım gücü son 6 yılda 1.000 TL’den 380 TL’ye düştü
Mart 2018’den Şubat 2024’e geçen sürede gıda enflasyonu yüzde 690 oranında arttı. Emekli bayram ikramiyesi ise yüzde 200’lük artışla 2024’te 3.000 TL oldu. 2024 yılında emekli bayram ikramiyesinin alım gücü gıda enflasyonuna göre 380 TL’ye geriledi. Böylece emekli bayram ikramiyelerinin gıda enflasyonuna göre kaybı (bir bayram) 6.904 TL’dir. Emekli bayram ikramiyelerindeki kaybı önlemek için ikramiyeler 2024’te en az 7.904 TL olmalıdır (Tablo 3).
Resmi enflasyona göre emekli bayram ikramiyesinin alım gücü 6 yılda 1.000 TL’den 487 TL’ye düştü
Mart 2018 ve Şubat 2024 arasındaki altı yıllık dönemde TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) yüzde 516 oranında arttı. Buna karşılık emekli bayram ikramiyelerinde yüzde 200’lük bir artış yaşandı. Bu durumda 2018-2024 arasında emekli ikramiyesinin alım gücü 1.000 TL’den 487 TL’ye geriledi.
Emekli ikramiyesi resmi enflasyona göre artırılsaydı bugün en az en az 6.163 TL olması gerekirdi (Tablo 4). Böylece emekli ikramiyesinin (bir bayram) enflasyon karşısındaki kaybı 2024 için 5.163 TL olarak gerçekleşti.
