-Geniş tanımlı işsiz sayısı artmaya devam ediyor: 11,5 milyona yaklaştı!
-2024 Aralık ayında geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 28,2!
-Yaklaşık 5 milyon kişi çalışmaya hazır ancak iş aramaktan vazgeçmiş durumda
-Geniş tanımlı işsizlik oranları pandemi dönemi oranlarına yakın seyrediyor.
-Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 37,2!
-Her 10 işsizden yaklaşık 2’si işsizlik ödeneğinden yararlanabiliyor!
DİSK Araştırm Merkezi DİSK-AR, TÜİK’in Aralık 2024 işgücü verilerini “İşsizliğin Görünümü Şubat 2024” raporunda değerlendirdi.
DİSK-AR raporuna göre;
TÜİK’in Aralık 2024 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçları 10 Şubat 2025’te yayımlandı. Mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,5 mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsizlik oranı (âtıl işgücü) ise yüzde 28,2 olarak hesaplandı. TÜİK’e göre Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde dar tanımlı işsiz sayısı (mevsim etkisinden arındırılmış) 2024 Aralık ayında 3 milyon 26 bin oldu.
DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak yapılan hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı ise Aralık 2024’te 11 milyon 476 bin kişi olarak gerçekleşti. 2022, 2023 ve 2024 Aralık dönemlerinde dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki makas genişlemeye devam ediyor. 2022 Aralık’ta dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 10,3 ve resmi işsiz sayısı 3 milyon 599 bin iken geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 21,4 ve geniş tanımlı işsiz sayısı 8 milyon 84 bindi. Aralık 2023’te dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,8 ve resmi işsiz sayısı 3 milyon 118 bin, geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 24,6 ve geniş tanımlı işsiz sayısı yüzde 9 milyon 694 bin oldu. Aralık 2024’te ise dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,5 ve resmi işsiz sayısı 3 milyon 26 bin iken geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 28,2 ve geniş tanımlı işsiz sayısı 11 milyon 476 bin oldu. Son iki yılda dar tanımlı işsiz sayısı 573 bin kişi azalmış gibi görünse de geniş tanımlı işsiz sayısı 3 milyon 392 bin kişi arttı.
Böylece geniş tanımlı işsizlik oranları pandemi dönemi seviyesine yükselmiş oldu. Geniş tanımlı işsizlik oranları pandemi dönemi oranlarına yakın seyrediyor. Geniş tanımlı işsizlik pandemi döneminde 28-30 aralığına kadar yükselmişti. 2014-2020 arası yüzde 15-20 aralığında seyreden geniş tanımlı işsizlik pandemi döneminde yüzde 25 seviyesinin üstüne çıkmıştı. 2024 yılında geniş tanımlı işsizlik tekrar pandemi dönemi düzeyine yaklaşmış oldu.
Geniş tanımlı işsizlik “pandemi günleri” gibi
Geniş tanımlı işsizlik ile dar tanımlı işsizlik arasındaki makas açılıyor. Geniş tanımlı işsizlik, işsizliğin yoğun yaşandığı salgın günlerine geri döndü. Geniş tanımlı işsizlik oranı Ocak 2021 tarihinden bu yana en yüksek oranına ulaştı. Ocak 2021’de yüzde 29 olan işsizlik oranı Kasım ve Aralık 2024’te salgın günlerindeki işsizlik oranına yaklaşarak yüzde 28,2’ye ulaştı.
Zamana bağlı eksik istihdam 3,5 milyonu aştı
TÜİK tarafından yayımlanan HİA verilerine göre Aralık 2024’te geniş tanımlı işsizlikte (âtıl işgücü) artış devam etti. Geniş tanımlı işsiz sayısı son bir yılda 1 milyon 782 bin kişi arttı.
Geniş tanımlı işsiz sayısı Aralık 2023’te 9 milyon 694 bin ve Aralık 2024’te ise 11 milyon 476 bin olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsiz sayısındaki artışın sebebi zamana bağlı eksik istihdam ve ümitsiz işsizler ile iş aramayıp çalışmaya hazır olanları, iş arayan ancak hemen çalışmaya başlayamayacak olanları kapsayan potansiyel işgücü sayısındaki artıştır.
Zamana bağlı eksik istihdam kapsamındaki artış sürüyor. Haftalık 40 saatten daha az çalışan ve imkânı olması durumunda daha çok çalışmayı isteyenleri kapsayan zamana bağlı eksik istihdam edilenlerin sayısı son bir yılda 2 milyon 654 binden 3 milyon 551 bine yükselerek 897 bin kişi arttı.
Zamana bağlı eksik istihdamdaki artış geçim sıkıntısının sonucu olarak ortaya çıkıyor.
Potansiyel işgücü sayısı son bir yılda 977 bin kişi artarak 3,9 milyondan 4,9 milyona yükseldi. Başka bir deyişle yaklaşık 5 milyon kişi, çalışmak istemesine rağmen iş bulamıyor.
Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 37,2!
TÜİK tarafından açıklanan dört ayrı işsizlik türünde de kadın işsizliği erkek işsizliğinden oldukça yüksek seyrediyor. Aralık 2024’te mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı erkeklerde yüzde 6,9 iken kadınlarda yüzde 11,4 olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) erkeklerde yüzde 22,8 kadınlarda ise yüzde 37,2 olarak hesaplandı (Grafik 3). Geniş tanımlı kadın işsizliği ile geniş tanımlı erkek işsizliği arasındaki fark 14,4 puandır.
TÜİK’e göre dar tanımlı işsizlik düşerken öte yandan birçok işsizlik türü yükselmeye devam ediyor.
Aralık 2024 döneminde mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik (işsizlik 1) yüzde 8,6 olarak açıklanırken zamana bağlı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleşik oranı (işsizlik 2) yüzde 18,5; işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı (işsizlik 3) yüzde 19,4 ve âtıl işgücü oranı (işsizlik 4, geniş tanımlı işsizlik) ise yüzde 28,7 (Grafik 3) olarak açıklandı.
Aralık 2024’te zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 16,5 ikenkadınlarda yüzde 21,9’dur. İşsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 13,9 iken kadınlarda yüzde 28,8’dir (Grafik 4).
Aralık 2024’te mevsim etkisinden arındırılmış HİA verilerine göre işsizlik türlerinin en yüksek olduğu kategori yüzde 37,2 ile geniş tanımlı kadın işsizliği oldu.
İşsizlik türlerinde ikinci yüksek işsizlik kategorisi yüzde 28,2 ile geniş tanımlı işsizliktir. Aralık 2024’te üçüncü en yüksek işsizlik kategorisi ise yüzde 22,8 ile geniş tanımlı erkek işsizliği oldu.
Her 10 işsizden yalnızca yaklaşık 2’si işsizlik ödeneği alabiliyor
TÜİK’in resmi dar tanımlı işsizlerin ezici çoğunluğu işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor. İşsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının ağır olması ve işsizlik sigortası kaynaklarının amacı dışında kullanılması sebebiyle işsizlerin büyük çoğunluğu işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor.
Aralık 2024’te TÜİK toplam dar tanımlı işsiz sayısını 3 milyon 26 bin kişi olarak açıkladı. İŞKUR’un Aralık 2024 İşsizlik Sigortası Bültenleri verilerine göre ise bu ayda işsizlik ödeneği alabilenlerin sayısı 451 bin 529’dur. Böylece Aralık 2024’te resmi işsizlerin sadece yüzde 14,9’u işsizlik ödeneği alabildi. Yaklaşık 2,6 milyon işsiz işsizlik ödeneğinden yoksun kaldı. Bu da işsizlerin yüzde 85,1’inin işsizlik ödeneği alamadığı anlamına geliyor.
Geniş ve dar tanımlı işsizlik farkı yaklaşık 20 puan!
Geniş tanımlı işsizlik oranı ile dar tanımlı işsizlik oranı arasındaki puan farkı açılma eğilimini sürdürüyor. Zamana bağlı eksik istihdamda artış ve iş bulma ümidinin kaybedilmesine paralel olarak geniş tanımlı işsizlik oranı artıyor ve dar tanımlı işsizlik ile arasındaki makas açılıyor. Örneğin, Ocak 2019’da dar tanımlı işsizlik yüzde 13,6 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 19,7 olarak gerçekleşmişti. Bu dönemde geniş tanımlı işsizlik dar tanımlı işsizlikten 6,1 puan yüksekti.
Aralık 2024’te ise dar tanımlı işsizlik yüzde 8,5 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 28,2 olarak gerçekleşti. Dar ve geniş işsizlik arasındaki fark bu dönemde 19,7 puan oldu. Dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki puan farkı açılıyor. Dar ve geniş işsizlik arasındaki makasın bu denli açılmasının en önemli nedeni zamana bağlı eksik istihdam sayısı, ümidini kaybedenlerin, iş aramayıp çalışmaya hazır olanların ve iş arayıp işbaşı yapamayacak olanların sayısındaki artıştır. Böylece dar tanımlı işsizlik sınırlı kalırken geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark açılmaktadır.