İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) son on yılda gıda işkolunda gerçekleşen iş cinayetleri raporunu açıkladı. Rapora göre, 2013 yılında 22 işçi, 2014 yılında 21 işçi, 2015 yılında 40 işçi, 2016 yılında 43 işçi, 2017 yılında 37 işçi, 2018 yılında 43 işçi, 2019 yılında 30 işçi, 2020 yılında 44 işçi, 2021 yılında 31 işçi, 2022 yılında 22 işçi, 2023 yılında 58 işçi ve 2024 yılının ilk yedi ayında 16 işçi olmak üzere, 2013 yılından bugüne kadar “en az” 407 gıda işçisi “iş cinayetleri”nde hayatını kaybetti…
Gıda işkolunda iş cinayetlerinde ölenlerin 12’si (yüzde 2,94) sendikalı işçi, 395’i ise (yüzde 97,06) sendikasız işçidir…
Raporun giriş bölümünde şu bilgilere yer verildi;
Gıda işkolunda hazırladığımız ilk rapor olduğu için kullandığımız bazı kavramları dair hatırlatma yapmalıyız:
•Yasalarımıza göre “iş sağlığı” kavramı kullanılmaktadır. Ancak bu kavram işçinin değil işin sağlığını yani işletmenin verimliliğini, kârlılığını hedefleyen bir anlayışı ifade etmektedir. Oysa işçilerin sağlığı her türlü ekonomik çıkardan, büyümeden önce gelir. Bu yüzden “iş sağlığı” yerine “işçi sağlığı” kavramını kullanıyoruz.
•Temel kriterimiz “bütün iş kazalarının önlenebilir olduğu”dur. İşçi ölümlerinin önlenebilir olması yüzünden yaşananları “iş kazası” değil “iş cinayeti” olarak tanımlıyoruz.
•İSİG Meclisi olarak bizler, kısıtlı imkânlarımızla derlediğimiz iş cinayetleri raporlarında işçi ölümlerinin bir kısmına ulaşarak kayıt altına alabiliyoruz. Bu yüzden “en az” vurgusunu yapıyoruz. Yoksa öğrenemediğimiz işçi ölümleri ve neredeyse hiç kayıt altına alınmayan meslek hastalıklarını düşününce iş cinayetleri bilinenin çok üzerindedir. Bu kısıtlılığa rağmen ulaştığımız iş cinayetleri sayısı SGK verilerinden fazladır.
Gıda işkolunda iş cinayetlerinin nedenlerine göre dağılımı şöyle:
Ezilme, Göçük nedeniyle 81 işçi; Trafik, Servis Kazası nedeniyle 71 işçi; Yüksekten Düşme nedeniyle 45 işçi; Zehirlenme, Boğulma nedeniyle 45 işçi; Patlama, Yanma nedeniyle 36 işçi; Kalp Krizi, Beyin Kanaması nedeniyle 32 işçi; Şiddet nedeniyle 25 işçi; Elektrik Çarpması nedeniyle 22 işçi; İntihar nedeniyle 12 işçi; Kesilme, Kopma nedeniyle 11 işçi; Covid-19 nedeniyle 8 işçi; Nesne Çarpması, Düşmesi nedeniyle 6 işçi; diğer nedenlerden dolayı 13 işçi hayatını kaybetti…
•Makineye bir uzvunu kaptırma sonucu sıkışma, çok ağır yük ve forklift gibi iş makinelerinin altında kalma ya da çarpması, asansörde kabin ile duvar arasında sıkışma gibi ezilmeler ölüm nedenlerinde ilk sırada geliyor. İşçi servisleri ya da çoğunluğu işyerine ait araçlarla yapılan trafik kazaları ikinci sırada. Siloda, araçta, iş makinesinde ya da işyerinin üst katlarında çalışırken yüksekten düşmeler; kimyasal madde nedenli zehirlenmeler; yangın, kimyasal madde nedenli, siloya düşme nedenli boğulmalar; patlama ve yanmalar diğer öne çıkan ölüm nedenleri.
Gıda işkolunda iş cinayetlerinin cinsiyetlere göre dağılımı şöyle:
•33 kadın ve 374 erkek işçi hayatını kaybetti…
•Ölen kadın işçiler silo; fırın; soğuk hava, fındık ve patates depoları; tavuk-hindi, makarna, konserve, süt, narenciye-kayısı paketleme, meyve suyu, dondurma, mantar ve şeker fabrikalarında çalışıyordu.
Gıda işkolunda iş cinayetlerinin yaş gruplarına göre dağılımı şöyle:
14 yaş ve altı 7 çocuk işçi,
15-17 yaş arası 17 çocuk/genç işçi,
18-29 yaş arası 88 işçi,
30-49 yaş arası 174 işçi,
50-64 yaş arası 79 işçi,
65 yaş ve üstü 7 işçi,
Yaşını bilmediğimiz 35 işçi hayatını kaybetti…
•Ölen işçilerin 24’ü çocuk işçi. Yüzde 6’lık oranla gerek tüm işkollarına gerek sanayiye göre daha yüksek bir çocuk işçi ölüm oranı var. Yaşından dolayı çalıştırılması yasak olanlar dahil tüm çocuk işçiler, iş öğrenme ya da hafif işlerde değil, diğer işçiler gibi işin tamamını yaparken hayatlarını kaybettiler.
Gıda işkolunda iş cinayetlerinde ölen göçmen işçilerin geldikleri ülkeler şöyle:
13 Suriyeli, 7 Afganistanlı, 2 Iraklı 2 Özbekistanlı, 2 Pakistanlı ve 2 Türkmenistanlı işçi hayatını kaybetti…
•Gıda işkolunda göçmen işçi ölüm oranı yaklaşık yüzde 7 ile tüm işkolları baz alındığında Türkiye ortalamasının yarım katı üzerindedir. Çoğunluğu kayıtdışı çalıştırılan göçmen işçilerin ana kitlesini Suriyeli ve Afganistanlı işçiler oluşturmaktadır.
Gıda işkolunda 64 şehirde iş cinayeti tespit etmiş durumdayız:
42 ölüm İstanbul’da; 24 ölüm İzmir’de; 17’şer ölüm Kocaeli, Konya ve Mersin’de; 16’şar ölüm Bolu ve Gaziantep’te; 15 ölüm Balıkesir’de; 13 ölüm Sakarya’da; 12’şer ölüm Denizli ve Manisa’da; 10 ölüm Bursa’da; 9’ar ölüm Aydın, Kahramanmaraş, Nevşehir ve Samsun’da; 8’er ölüm Adana, Antalya ve Muğla’da; 7’şer ölüm Çanakkale, Karaman ve Tekirdağ’da; 6’şar ölüm Ankara, Eskişehir ve Mardin’de; 5’er ölüm Elazığ, Hatay, Rize, Şanlıurfa ve Zonguldak’ta; 4’er ölüm Çorum, Erzurum, Isparta ve Malatya’da; 3’er ölüm Aksaray, Burdur, Kırklareli, Niğde, Sinop, Trabzon ve Uşak’ta; 2’şer ölüm Afyon, Ağrı, Bilecik, Çankırı, Giresun, Kayseri, Kütahya, Ordu, Tunceli, Yalova ve Yozgat’ta; 1’er ölüm Amasya, Artvin, Bartın, Bitlis, Diyarbakır, Düzce, Edirne, Gümüşhane, Kars, Kırıkkale, Tokat ve Van’da; 1 ölüm Yurtdışında (Irak) meydana geldi…
•Tekirdağ-İstanbul-Kocaeli hattı, Sakarya-Bolu bölgesi, Bursa-Balıkesir havzası, İzmir-Manisa-Denizli bölgeleri ile Konya, Mersin ve Gaziantep gıda üretiminin ve işçi ölümlerinin öne çıktığı yerlerdir…
