-Geniş tanımlı işsizlikte yıllık artış 1 milyon!
-Geniş tanımlı işsizlikte pandemi günlerine geri dönüldü!
-Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 24,7, geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 33,2!
-Üçüncü en yüksek işsizlik kategorisi olan genç kadın işsizliği yüzde 22,8 oldu.
-Resmi işsizlerin yaklaşık yüzde 90’ı işsizlik ödeneği alamıyor.
-Dar ve geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark 15,9 puan
DİSK-AR “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü Raporu (Şubat 2024)” yayımlandı.
DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak yapılan hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı ise Aralık 2023’te 9 milyon 656 bin kişi olarak gerçekleşti. TÜİK’e göre pandemi öncesinde, 2019 Aralık’ta yüzde 13,4 olan dar tanımlı işsizlik Aralık 2023’te yüzde 8,8 olarak gerçekleşti. Ancak aynı yıllarda geniş tanımlı işsizlik yüzde 18,7’den yüzde 24,7’ye yükseldi. Son 1 yılda geniş tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 524 bin artarak 8,1 milyondan 9,7 milyona yükseldi
İş arayanlar artıyor
TÜİK’in Aralık 2023 Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçları 12 Şubat 2024’te yayımlandı. Mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı yüzde 8,8, mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsizlik oranı (âtıl işgücü) ise yüzde 24,7 seviyesinde gerçekleşti. TÜİK’e göre Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde dar tanımlı işsiz sayısı (mevsim etkisinden arındırılmış) 2023 Aralık ayında 3 milyon 98 bin oldu.
DİSK-AR tarafından TÜİK verilerinden yararlanarak yapılan hesaplamaya göre mevsim etkisinden arındırılmış geniş tanımlı işsiz sayısı ise Aralık 2023’te 9 milyon 656 bin kişi olarak gerçekleşti. Aralık 2023’te geniş tanımlı işsizlikte patlama yaşandı. Hem yıllık hem aylık olarak dar tanımlı işsiz sayısında azalış yaşansa da geniş tanımlı işsiz sayısı aylık 1 milyon, yıllık ise 1,5 milyon kişi arttı. Aralık 2022’de 8,1 milyon olan geniş tanımlı işsiz sayısı Kasım 2023’te 8,7 milyon ve Aralık 2023’te ise 9,7 milyon olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsiz sayısındaki bu artışın sebebi zamana bağlı eksik istihdam ve ümitsizleri, iş aramayıp çalışmaya hazır olanları, iş arayan ancak hemen çalışmaya başlayamayacak olanları kapsayan potansiyel işgücü sayısındaki artıştır. Covid-19 salgını sonrası geniş tanımlı işsizlik oranı 6 puan, geniş tanımlı işsiz sayısı ise 3 milyon 264 bin kişi arttı.
Geniş tanımlı işsiz sayısı 9 milyon 656 bin!
TÜİK tarafından yayımlanan HİA verilerine göre Aralık 2023’te geniş tanımlı işsizlikte patlama yaşandı.
Hem yıllık hem aylık olarak dar tanımlı işsiz sayısında azalış yaşansa da geniş tanımlı işsiz sayısı aylık 1 milyon, yıllık ise 1,5 milyon kişi arttı. Aralık 2022’de 8,1 milyon olan geniş tanımlı işsiz sayısı Kasım 2023’te 8,7 milyon ve Aralık 2023’te ise 9,7 milyon olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsiz sayısındaki bu artışın sebebi zamana bağlı eksik istihdam ve ümitsizleri, iş aramayıp çalışmaya hazır olanları, iş arayan ancak hemen çalışmaya başlayamayacak olanları kapsayan potansiyel işgücü sayısındaki artıştır.
Potansiyel işgücü sayısı son bir yılda 962 milyon kişi artarak 2,9 milyondan 3,9 milyona yükseldi.
Potansiyel işgücündeki artış son bir ayda ise 379 bin kişi olarak gerçekleşti. Zamana bağlı eksik istihdam edilenlerdeki artış ise çok daha çarpıcı oldu. Haftalık 45 saatten daha az çalışan ve imkanı olması durumunda daha çok çalışmayı isteyenleri kapsayan zamana bağlı eksik istihdam edilenlerin sayısı son bir yılda 1,6 milyondan 2,7 milyona yükselerek 1 milyon 45 kişi arttı. Zamana bağlı eksik istihdam edilenlerin sayısı son bir ayda ise 632 bin kişi yükseldi. Zamana bağlı eksik istihdamdaki bu artışın sebebi ekonomideki durum ve artan enflasyon ile geçim zorluğu yaşayan kişilerin daha fazla çalışarak daha fazla ücret elde etmek isteyenler olabilir.
Tüm işsizlik oranları yükselmeye devam ediyor. Aralık 2023 döneminde mevsim etkisinden arındırılmış (MEA) dar tanımlı işsizlik (işsizlik 1) yüzde 8,8 olarak açıklanırken zamana bağlı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleşik oranı (işsizlik 2) yüzde 16,4; işsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı (işsizlik 3) yüzde 17,9 ve âtıl işgücü oranı (işsizlik 4, geniş tanımlı işsizlik) ise yüzde 24,7 olarak açıklandı.
Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 33,2!
Dünyada kadın işsizliği önemli toplumsal cinsiyet eşitsizliği göstergesi olmaya devam ediyor.
Kadınların istihdama erişimi önemli kısıtlılıklar içeriyor. İstihdamda olan kadınların ise çalışma koşulları kötüye gidiyor.
Dünya genelinde çalışma çağındaki kadınların yüzde 15’i, erkeklerin yüzde 10,5’i çalışmak istemesine rağmen iş bulamıyor. Bu göstergede fark yoksul ülkelerde kadınlar aleyhine daha da açılıyor. ILO, kadınların ev içi ücretsiz bakım işlerinin, kadınların istihdamına engel olmanın yanında kadınları iş aramaktan alıkoyması veya kadınların kısa sürede çalışabilir hale gelmelerinin önünde bir engel olması hususunda uyarıyor (ILO, 2023). Türkiye’de de kadın işsizliği erkeklere kıyasla oldukça yüksek seyretmeye devam ediyor. TÜİK tarafından açıklanan dört ayrı işsizlik türünde de kadın işsizliği erkek işsizliğinden oldukça yüksek seyrediyor. Aralık 2023’te mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı erkeklerde yüzde 7,1 iken kadınlarda yüzde 12,0 olarak gerçekleşti. Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) erkeklerde yüzde 19,7, kadınlarda ise yüzde 33,2 olarak hesaplandı. Geniş tanımlı kadın işsizliği ile geniş tanımlı erkek işsizliği arasındaki fark yaklaşık 13 puandır.
Aralık 2023’te zamana bağlı eksik istihdam ve işsizlerin bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 14,6 iken kadınlarda yüzde 19,7’dir. İşsiz ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranı erkeklerde yüzde 12,7 iken kadınlarda yüzde 26,8 seviyesindedir.
Aralık 2023 itibarıyla kadınlarda mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 447 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 4 milyon 796 bindir. Erkeklerde ise dar tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 650 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 4 milyon 860 bindir.
Aralık 2023’te mevsim etkisinden arındırılmış HİA verilerine göre işsizlik türlerinin en yüksek olduğu kategori yüzde 33,2 ile geniş tanımlı kadın işsizliği olmaya devam ediyor. İkinci yüksek işsizlik kategorisi yüzde 24,7 ile geniş tanımlı işsizliktir. Aralık 2023’te üçüncü en yüksek işsizlik kategorisi ise yüzde 22,8 ile genç kadın işsizliği oldu.
Resmi işsizlerin yaklaşık yüzde 87,8’i işsizlik ödeneği alamıyor!
TÜİK’in resmi dar tanımlı işsizlerin ezici çoğunluğu işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor. İşsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının ağır olması ve işsizlik sigortası kaynaklarının amacı dışında kullanılması sebebiyle işsizlerin büyük çoğunluğu işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor.
Aralık 2023’te TÜİK toplam dar tanımlı işsiz sayısını 3 milyon 98 bin kişi olarak açıkladı. İŞKUR’un Aralık 2023 verilerine göre ise bu ayda işsizlik ödeneği alabilenlerin sayısı 380 bin civarındadır. Böylece Aralık 2023’te resmi işsizlerin sadece yüzde 12,3’ü işsizlik ödeneği alabildi. 2,7 milyonu aşkın işsiz işsizlik ödeneğinden yoksun kaldı. Bu da işsizlerin yüzde 87,8’inin işsizlik ödeneği alamadığı anlamına geliyor.
Geniş ve dar tanımlı işsizlik makası açılıyor!
Geniş tanımlı işsizlik oranı ile dar tanımlı işsizlik oranı arasındaki puan farkı açılma eğilimini sürdürüyor. Zamana bağlı eksik istihdamda artış ve iş bulma ümidinin kaybedilmesine paralel olarak geniş tanımlı işsizlik oranı artıyor ve dar tanımlı işsizlik ile arasındaki makas açılıyor. Örneğin, Ocak 2019’da dar tanımlı işsizlik yüzde 13,6 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 19,7 olarak gerçekleşmişti. Bu dönemde geniş tanımlı işsizlik dar tanımlı işsizlikten 6,1 puan yüksekti.
Aralık 2023’te ise dar tanımlı işsizlik yüzde 8,8 iken geniş tanımlı işsizlik yüzde 24,7 olarak gerçekleşti. Dar ve geniş işsizlik arasındaki fark bu dönemde 15,9 puan oldu. Dar ve geniş işsizlik arasındaki makasın bu denli açılmasının en önemli nedeni zamana bağlı eksik istihdam sayısı, ümidini kaybedenlerin, iş aramayıp çalışmaya hazır olanların ve iş arayıp işbaşı yapamayacak olanların sayısındaki artıştır. Böylece dar tanımlı işsizlik sınırlı kalırken geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark açılmaktadır.
