Mart ayında yüzde 61’i ulusal basından; yüzde 39’u işçilerin mesai arkadaşları, aileleri, iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, sendikalar ve yerel basından öğrenilen bilgilere dayanarak tespit edilen en az 148 işçi hayatını kaybetti. Böylece 2026 yılının ilk üç ayında iş cinayeti sayısı (Ocak 155, Şubat 129, Mart 148) 432’ye ulaştı.
Neden iş kazası yerine iş cinayeti diyoruz?
Öncelikle şunu belirtelim. İSİG Meclisi olarak ‘iş cinayeti’ kavramını biz icat etmedik. Bu kavram 52 yıldan beridir kullanılmakta ve sınıf hareketinin durumunu, pozisyonunu da belirtmektedir.
•İş kazaları; patronların maliyet hesabı yapıp gerekli önlemleri (ortam, ekipman vd) almamaları, yani karlarını işçinin hayatının önüne koymaları yüzünden İş Cinayetidir.
•İş kazaları; patronların üç işçinin yapabileceği işi daha az ücret vermek için iki işçiye yaptırmaları yüzünden İş Cinayetidir.
•İş kazaları; işçilerin günde en fazla 8 saat çalışması gerekirken patronlar tarafından 12 saat çalıştırılması, bu çalışma sisteminin günlerce sürdürülmesi ve normalleştirilmesi yüzünden İş Cinayetidir.
•İş kazaları; patronların işçilere düşük ücret vermesi ve bu yüzden işçilerin gıda, ulaşım ve barınma gibi en temel ihtiyaçlarını karşılayamadığı için İş Cinayetidir.
•İş kazaları; patronlar ve devletin işçilerin temel yasal haklarını bile yok sayması, sendikal örgütlenmenin engellenmesi, grevlerin ertelenmesi, 1 Mayısların yasaklanması, işçilerin haklarını savundukları için işten atılması ve korunma mekanizmalarının olmaması nedeniyle İş Cinayetidir.
Bu noktada rejimin emekçiler içinde egemen kıldığı ‘iş kazası’ kavramı yerine ‘iş cinayeti’ kavramını kullanmak sınıf hareketi açısından önemli bir mücadele kazanımıdır.
Mart ayında en az 148 iş cinayeti
•Mart ayında en çok iş cinayeti 26 ölümle inşaat işkolunda meydana geldi. İkinci sırada 23 ölümle taşımacılık işkolu var. Üçüncü sırada ise 21 ölümle tarım/orman işkolu geliyor. İş cinayetlerine sektörel olarak baktığımızda ise sanayide 56 işçi, hizmette 43 işçi, inşaatta 28 işçi ve tarımda 21 işçi hayatını kaybetti.
•Ölüm nedenlerinde ilk sırada ise çoğunluğunun taşımacılık ve tarım işkolunda meydana geldiği trafik, servis kazaları nedenli ölümler bulunuyor. İkinci sırada bütün işkollarını yatay kesen bir neden olan kalp krizi ve beyin kanamaları geliyor. Üçüncü sırada ise yüksekten düşmeler var. Bu ölümlerin yüzde 72’si inşaatlarda meydana geldi. Dördüncü sırada ise Maden, tekstil, inşaat, tarım ve metalde görülen ezilme ve göçük nedenli ölümler var.
•En çok iş cinayeti İstanbul, Antalya, İzmir, Gaziantep, Aydın, Bursa, Mersin, Trabzon, Adana, Kocaeli, Sakarya, Çankırı, Edirne, Hatay, Kütahya, Mardin ve Tekirdağ sanayi merkezleri olan ya da tarımsal üretim veya inşa faaliyetlerinin yoğunlaştığı şehirlerde meydana geldi.
•İş cinayetlerinde ölenlerin 16’sı kadın işçiydi. Ölen kadınların sekizi tarım, biri madencilik, biri ticaret, biri büro, biri eğitim, biri metal, biri taşımacılık, biri depo ve biri genel işler işkollarında çalışıyordu.
•Mart ayında en az 15 göçmen işçi (dokuzu Suriyeli, ikisi Afganistanlı, biri Gürcistanlı, biri İranlı, biri Kazakistanlı, biri Mısırlı) hayatını kaybetti: Yıllık iş cinayetlerine baktığımızda oran olarak iki katı göçmen işçi ölümü demek bu. Göçmen işçilerin altısı tarım, üçü inşaat, ikisi taşımacılık, ikisi genel işler, biri tekstil ve biri metal işkollarında çalışıyordu.
•Ölen işçilerin en az 3’ü (yüzde 2,02) sendika üyesi, 145’i (yüzde 97,98) sendikasız. Sendikalı işçiler enerji ve metal işkollarında çalışıyordu. Ancak özellikle eğitim, iletişim, sağlık ve belediye işkollarında ölen işçiler içinde de sendikalı işçiler olabilir. Ancak herhangi bir açıklama olmadığı için işçilerin sendika üyesi olma bilgisini öğrenmekte zorlanıyoruz.
İş cinayetlerinin işkollarına göre dağılımı
İnşaat, Yol işkolunda 26 işçi; Taşımacılık işkolunda 23 işçi; Tarım, Orman işkolunda 21 emekçi (10 işçi ve 11 çiftçi); Ticaret, Büro, Eğitim, Sinema işkolunda 17 işçi; Madencilik işkolunda 7 işçi; Metal işkolunda 6 işçi; Savunma, Güvenlik işkolunda 6 işçi; Belediye, Genel İşler işkolunda 6 işçi; Gıda, Şeker işkolunda 5 işçi; Sağlık, Sosyal Hizmetler işkolunda 4 işçi; Konaklama, Eğlence işkolunda 4 işçi; Petro-Kimya, Lastik işkolunda 3 işçi; Tekstil, Deri işkolunda 3 işçi; Enerji işkolunda 3 işçi; Gemi, Tersane, Deniz, Liman işkolunda 3 işçi; Ağaç, Kağıt işkolunda 2 işçi; Çimento, Toprak, Cam işkolunda 2 işçi; İletişim işkolunda 1 işçi; Basın, Gazetecilik işkolunda 1 işçi; Elimizdeki veriler ışığında çalıştığı işkolunu belirleyemediğimiz 5 işçi hayatını kaybetti…
İş cinayetlerinin nedenlerine göre dağılımı
Trafik, Servis Kazası nedeniyle 36 işçi; Kalp Krizi, Beyin Kanaması nedeniyle 28 işçi; Yüksekten Düşme nedeniyle 25 işçi; Ezilme, Göçük nedeniyle 19 işçi; Patlama, Yanma nedeniyle 8 işçi; İntihar nedeniyle 8 işçi; Şiddet nedeniyle 7 işçi; Elektrik Çarpması nedeniyle 5 işçi; Nesne Çarpması, Düşmesi nedeniyle 5 işçi; Zehirlenme, Boğulma nedeniyle 2 işçi; Diğer nedenlerden dolayı 5 işçi hayatını kaybetti…
İş cinayetlerinin yaş gruplarına göre dağılımı
0-14 yaş arası 6 işçi,
15-17 yaş arası 2 işçi,
18-29 yaş arası 20 işçi,
30-49 yaş arası 65 işçi,
50-64 yaş arası 43 işçi,
65 yaş ve üstü 6 işçi,
Yaşı belirlenemeyen 6 işçi hayatını kaybetti…
İş cinayetlerinin bölgelere göre dağılımı
Mart ayında Türkiye’nin 50 şehrinde ve yurtdışında üç ülkede (kısa vadeli çalışmak için gidilen veya Türkiye menşeili şirketlerde çalışan) iş cinayeti gerçekleştiğini tespit ettik:
22 ölüm İstanbul’da; 13 işçi Antalya’da; 8 ölüm İzmir’de; 7 ölüm Gaziantep’te; 5’er ölüm Aydın, Bursa, Mersin ve Trabzon’da; 4’er ölüm Adana, Kocaeli ve Sakarya’da; 3’er ölüm Çankırı, Edirne, Hatay, Kütahya, Mardin ve Tekirdağ’da; 2’şer ölüm Ankara, Balıkesir, Erzurum, Isparta, Karabük, Konya, Samsun, Uşak, Zonguldak, İran ve Katar’da; 1’er ölüm Adıyaman, Aksaray, Amasya, Bilecik, Bolu, Çorum, Denizli, Diyarbakır, Giresun, Kahramanmaraş, Karaman, Kars, Kayseri, Kırıkkale, Kırklareli, Malatya, Muğla, Nevşehir, Niğde, Ordu, Osmaniye, Şanlıurfa, Tunceli, Yalova, Yozgat ve Mısır’da meydana geldi…