TÜRK-İŞ “Nisan 2025 Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırması açıklandı.
TÜRK-İŞ tarafından, çalışanların geçim koşullarını ortaya koymak ve temel ihtiyaç maddelerindeki fiyat değişikliğinin aile bütçesine yansımalarını belirlemek amacıyla her ay, düzenli olarak yapılan araştırmanın 2025 Nisan ayı sonucuna göre;
-Dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 24.035 TL.
-Gıda ile birlikte diğer tüm temel harcamalar için haneye girmesi gereken toplam gelir tutarı (yoksulluk sınırı) ise 78.292 TL.
-Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 31.142 TL.
-Mutfak enflasyonu aylık %1,78 on iki aylık %35,60 yıllık ortalama %51,58 olarak hesaplandı.
-Hayat pahalılığı, çalışanları bu ay biraz daha yoksullaştırdı…
Çalışanların yaptığı harcamaların önemli bölümünü oluşturan gıdada devam eden ve önlenemeyen fiyat artışları nedeniyle geçim koşulları her gün biraz daha ağırlaşmaktadır. TÜRK-İŞ hesaplamasına göre, sağlıklı ve dengeli beslenebilmek için dört kişilik bir ailenin yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı son bir ayda 420 TL arttı. Aylık artışlar birikerek yılın ilk yarısına gelmeden ailenin mutfak harcamasına 1904 TL ek yük olarak yansıdı. Yoksulluğun azaltılması ve giderek ortadan kaldırılması için ücret gelirlerinin gelir politikası çerçevesinde sadece enflasyon artışına bağlı olmadan iyileştirilmesi de gündeme gelmelidir.
TÜRK-İŞ tarafından hesaplanan açlık ve yoksulluk tutarları ücret düzeyi değildir. Dört kişilik bir ailenin yaşadığı haneye, temel ve zorunlu ihtiyaçlarının karşılanması için, aylık olarak girmesi gereken toplam gelirdir. Ancak ülkemiz şartlarına bakıldığında, özellikle ücretli çalışanlarda, hanede çalışan sayısının genellikle bir kişi olduğu ve haneye giren başka bir gelir kaynağının çok sınırlı olduğu görülmektedir. Bir çalışanın temel ihtiyaçlarını karşılamayan asgari ücretle ailenin geçimini sağlamak mümkün değildir.
“Mutfak enflasyonu” verilerindeki değişim
TÜRK-İŞ’ in verilerine göre “mutfak enflasyonu” verilerindeki değişim Nisan 2025 itibariyle şu şekilde gerçekleşmiştir:
-Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış bir önceki aya göre yüzde 1,78 oranında gerçekleşti.
-On iki aylık değişim oranı yüzde 35,60 oldu.
-Yıllık ortalama artış ise yüzde 51,58 olarak gerçekleşti.
Gıda fiyatlarındaki değişim
Sürekli vurgulandığı üzere; TÜRK-İŞ enflasyon hesaplaması yapmamakta, dört kişilik bir ailenin insanca geçimini karşılayacak “yaşam maliyeti” tutarını belirlemeye, fiyat artışlarının aile bütçesine getirdiği yükü hesaplamaya çalışmaktadır. Belirlenen tutar ücret olmayıp haneye girmesi gereken toplam geliri ifade etmektedir. Yapılan araştırma, -sanıldığı üzere- çalışanların “karnını doyurması için” gereken tutarın tespit edilmesi değil, “insan onuru ve değeri ile bağdaşacak bir yaşam sürmesi için” yapılması gereken toplam harcamayı hesaplamak amacına dönüktür.
TÜRK-İŞ hesaplamasında temel alınan ve doğrudan piyasadan çarşı-pazar-market dolaşılarak derlenen gıda ürünleri fiyatlardaki değişim, harcama gruplarına göre Nisan 2025 itibariyle şu şekilde oldu:
-Süt, yoğurt ve peynir ürünlerinin bulunduğu grupta; bu ay sütün fiyatı sabit kaldı. Peynir fiyatlarında market bazlı fiyat değişiklikleri tespit edildi fakat bu durum peynirin ortalama fiyatını çok etkilemedi. Aynı şekilde yoğurt fiyatlarında da belirgin bir değişiklik olmadığı gözlemlendi.
-Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller ürünlerinin bulunduğu grupta; dana kıyma ve kuşbaşı etin kilogram fiyatı bu ay değişmedi fakat -hesaplamaya dâhil edilmeyen- bonfile etin kilogram fiyatı 1.126 TL olarak not edildi. Kuzu etinin kilogram fiyatında geçen aya göre %4,5 oranında, tavuk fiyatlarında ise %9 oranında bir artış olduğu gözlemlendi. Geçen ay bir miktar düşen balık fiyatları bu ay %13,5 oranında artış gösterdi. Av sezonunun ay ortası itibariyle bitmesi nedeniyle de tezgâhlarda balık çeşitliliğinin azaldığı gözlemlendi. Balık fiyatı hesaplanırken bol tüketilen istavrit, hamsi, mezgit gibi çeşitler ağırlıklı olarak yer aldı.
Yumurtanın adet fiyatı 7 TL’nin üzerinde satılmaya devam ediyor. Geçen yılın Nisan ayından bu yana insan vücudu için gerekli olan güçlü protein kaynaklarından biri yumurtanın adet fiyatının iki kat artış gösterdiği tespit edilmiştir. Kuru baklagiller (kuru fasulye, nohut, yeşil ve kırmızı mercimek) grubunda kırmızı mercimeğin fiyatında % 9 oranında artış olduğu tespit edildi. Diğer ürünlerde önemli bir değişikli tespit edilmedi.
-Taze sebze-meyve ürünlerinin bulunduğu grupta; havaların ısınmasıyla birlikte beklenen ucuzluk sebze fiyatlarında –nispeten- görüldü fakat meyve fiyatlarındaki artış devam etti. Mevsim değişikliğine bağlı olarak bazı sebze-meyveler pazarda azalırken mevsim ürünleri fiyatı daha da yükselmiş olarak yerini aldı. Sebze ortalama (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık vb. salata yeşillikleri dâhil değil) kg fiyatı 61,56 TL, ortalama meyve kg fiyatı 77,14 TL oldu.
Hesaplamada -bu ay- 25’i sebze ve 8’i meyve olmak üzere toplam 33 üründeki fiyat değişimi dikkate alındı. Meyve-sebze ortalama kg fiyatı ise 61,82 TL (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık gibi salata yeşillikleri bu hesaplamada “Ortalama Meyve-Sebze Fiyatı” kapsamında değerlendirilmektedir) olarak tespit edilmiştir.
-Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta; ekmeğin fiyatı değişmedi. Bu harcama grubundaki diğer ürünlerden pirinç fiyatında %4, bulgur fiyatında ise %5 oranında artış olduğu tespit edildi. Makarna, un ve irmik fiyatında önemli bir değişiklik tespit edilmedi.
-Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta; tereyağı ve ayçiçekyağı fiyatında bir miktar artış olduğu tespit edildi diğer ürünlerin fiyatı aynı kaldı. Geçen ay bir miktar azalan siyah zeytin fiyatı bu ay artış gösterdi. Yeşil zeytin fiyatında önemli bir değişiklik tespit edilmedi. Yağlı tohum ürünlerinden fındığın fiyatı bir miktar artarken diğer ürünler ise aynı kaldı.
-Son grupta yer alan gıda maddeleri; baharat ürünleri fiyatı da bu ay değişmedi. (kimyon, nane, karabiber vb.). Çay ve ıhlamur fiyatında da bir değişiklik tespit edilmedi. Diğer ürünlerden şeker ve bal fiyatlarında %2 oranında bir artış olduğu gözlemlendi. Pekmez, reçel ve salça fiyatları ise aynı kaldı.
