Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayına ilişkin “Aylık ve Yıllık Girdi Fiyatlarındaki Değişimleri” içeren basın bültenini yayımladı.
Bayraktar, Türkiye’nin kimyasal gübre hammaddelerinin yüzde 90’ından fazlasını ithal etmesi nedeniyle dışa bağımlı bir ülke olduğuna dikkat çekerek, gübre piyasalarının hem dış piyasalara hem de dolar kuruna bağlı olarak değiştiğini belirtti.

Savaşın gübre fiyatlarına etkisi büyük
13 Haziran’da başlayan İran-İsrail savaşının Türkiye’deki gübre fiyatlarını doğrudan artırdığı açıklandı. Savaşın cereyan ettiği bölgedeki ülkelerin gübre üretiminde dünyanın önde gelen ülkeleri olması, sevkiyat yollarında meydana gelen kısıtlamalarla birlikte bu ülkelerden gübre veya gübre hammaddesi temin eden ülkelerdeki fiyatları yükseltti. Türkiye’deki gübre piyasası da bu durumdan olumsuz etkilendi.

Gübrede fiyat artışları rekor kırdı
Bayraktar’ın verdiği bilgilere göre, ÜRE gübresinin fiyatı bir ayda yüzde 38,5 artarak 19 bin 635 liradan 27 bin 192 liraya yükseldi. Geçtiğimiz Mayıs ayına göre DAP gübresinin fiyatı yüzde 12,9 artışla 30 bin 521 liraya, 20.20.0 kompoze gübresinin fiyatı yüzde 10,7 artışla 19 bin 198 liraya, Amonyum Sülfat gübresinin fiyatı yüzde 6 artışla 11 bin 768 liraya ve Amonyum Nitrat gübresinin fiyatı yüzde 3,1 artışla 13 bin 294 liraya ulaştı. Yıllık bazda incelendiğinde ise fiyat artışları daha da çarpıcı boyutlara ulaştı. Bir önceki yıla göre ÜRE gübresinin fiyatı yüzde 99,4 ile neredeyse iki katına çıktı. DAP gübresinin fiyatı yüzde 48,8, 20.20.0 kompoze gübresinin fiyatı yüzde 42,7, Amonyum Nitrat gübresinin fiyatı yüzde 36 ve Amonyum Sülfat gübresinin fiyatı yüzde 34,7 oranında arttı.

Mazot, yem ve elektrik fiyatları da yükselişte
Gübreye ek olarak, tarımsal üretimin diğer önemli girdilerinden mazotun litre fiyatı da aylık yüzde 6,2, yıllık ise yüzde 15,1 oranında artarak 49 lira 89 kuruşa yükseldi. Hayvancılıkta kullanılan süt yemi ve besi yemi fiyatları yıllık yüzde 30 oranında artarken, elektrik fiyatları da yüzde 47 oranında zamlandı.

Artan girdi maliyetleri üretimi tehdit ediyor
Bayraktar, önümüzdeki dönemde mısır, ayçiçeği ve çeltik gibi sıcak iklim tahıllarının üst gübrelemelerinin yapılacağına dikkat çekti. Bu yüksek fiyatlarla gübre almak zorunda kalacak çiftçilerin çoğunun gübre temin edemeyeceğini veya eksik gübreleme yapacağını belirtti. Nisan ayında yaşanan zirai donun meyvelerde, ardından meydana gelen tarımsal kuraklığın ise buğday ve arpa başta olmak üzere serin iklim tahıllarında önemli verim düşüklüklerine neden olduğunu hatırlatan Bayraktar, bu durumun üzerine gübre noksanlığından oluşacak verim düşüklüğünün tarımsal üretimdeki zararı daha da büyüteceği konusunda uyardı. Bayraktar, başta gübre olmak üzere artan girdi fiyatlarıyla üretimde zorlanan çiftçilerin desteklenmesi gerektiğini vurgulayarak, bu kapsamda 2025 yılı destekleri içinde yer alan temel desteklerin artırılması gerektiğini sözlerine ekledi.

Yem ve gübrede KDV oranları 2016 yılında sıfırlanmıştı. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni vergi paketinde ise yem ve gübrede KDV’nin artırılması hedefleniyor. Bu plana göre KDV yemde yüzde 10’a, gübrede yüzde 20’ye çıkarılacak.
AKP iktidarı, çiftçiyi tarım ürünlerinde her türlü ithalatı serbest hale getirerek yerli üreticiyi üretemez, ürettiğini uygun fiyatlarla satamaz hale getirmekle yetinmedi, şimdi de gübre ve yeme KDV hazırlığı yapıyor.
Seçim vaatleri kapsamında yem ve gübrede sıfırlanan KDV oranı, indirimin gübre ve yemde istenen faydayı sağlamadığı iddiası ile yeniden getirilecek. Bilindiği üzere 2016 yılında yapılan düzenleme ile yemde yüzde 8, gübrede ise yüzde 18 olan KDV oranı sıfırlanmıştı.
Çiftçiler, yem ve gübrede KDV artırılmasının maliyeti artıracağı endişesi taşıyor. KDV artırımı gerçekleşirse üretimin bitme noktasına geldiği ülkemizde tarım ve hayvancılığın büyük bir darbe daha alacağı üreticiler arasında şimdiden konuşulmaya başlandı.

“Çiftinin sonunu getirir”
CHP Tarım ve Ormancılık Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Erhan Adem, iktidarın gübreye yeniden KDV getirme planına ilişkin yazılı bir açıklama yaptı.
Adem, AKP’nin yıllardır küçük ve orta ölçekli çiftçileri yok etmek için tarımsal üretim piyasasını kullanarak, çiftçiyi desteklemek yerine sürekli vergilendirdiğini belirterek, “Gübreye KDV getirmek çiftçinin sonunu getirmek demektir” dedi.
Adem, Türkiye’deki gübre kullanımının dünya ortalamasının altında olduğuna dikkat çekerek şöyle konuştu: “Bitkisel üretim girdilerinin oldukça yüksek olduğu ülkemizde, başta hububat olmak üzere ürün fiyatlarının beklentilerin altında kalması gibi nedenlerden dolayı gübreye KDV getirilmesi, Türk tarımını ciddi anlamda olumsuz etkileyecektir. Zaten gübre hammaddesinde yüzde 95 dışa bağımlı durumdayız. Bunu yanında birde finansman sorunları ve yüksek üretim maliyetlerinin yanında KDV yükünün gelmesiyle çiftçinin gübreye erişiminin daha da zorlaşacaktır.”

“Türk tarımının geleceği adına bu düzenlemeden derhal vazgeçilmelidir”
Adem, gübre olmadan birim alanda verim ve kalitenin sağlanamayacağını belirterek şöyle devam etti: “Gıda arz ve güvenliği için ülkemizde kazanan, yaptığı işten mutlu çiftçi sayısını artırmak hedefimiz olmalıdır. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayınlanacak yeni düzenlemeye göre, yeme yüzde 10, gübreye ise yüzde 20 KDV konulması öngörülüyor. Üreticiler büyük tekellerin ve tüccarların insafına bırakılıyor. Çiftçinin maliyetleri artacak, desteklenmek yerine iyice üretemez hale getirilecekler.”
Adem, gübreye KDV getirilmesinin Türk tarımını büyük zarara uğratacağını vurguladı ve “AKP’nin bu aldatmacası, çiftçiyi desteklemekten uzak, üretimi baltalamaya yönelik bir adımdır. Gübreye KDV gelmesi, tarımsal üretim maliyetlerini artırarak çiftçiyi daha da zor duruma sokacaktır. Türk tarımının geleceği adına bu düzenlemeden derhal vazgeçilmelidir.” dedi.