“Cumhurbaşkanı yetkisini kullanmadı”
Yeni yılda uygulanacak yüzde 15’lik dilim için uygulanacak miktar Yeniden Değerleme Oranı (YDO) kadar artırıldı ve 158 bin TL olarak ilan edildi. Konuya ilişkin Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü Öğretim Üyesi ve DİSK-AR araştırmacısı Prof. Dr. Aziz Çelik, sosyal medya hesabından değerlendirme yaptı.
Çalışanların 2025 yılında daha fazla gelir vergisi ödeyeceğine vurgu yapan Çelik, şunları kaydetti:
“Cumhurbaşkanı yetkisini kullanmadı. Oysa Cumhurbaşkanı, 2024’te 110 bin TL olan ilk vergi tarife dilimini 2025 için 237 bin TL’ye kadar (YDO’nun yüzde 50 fazlası) yükseltme yetkisine sahipti. Bu yetkisini kullanmadı. 2000 yılından bu yana tarife dilimleri YDO’ya paralel olarak uygulansaydı ilk dilimin 2025 yılı için 415 bin TL olması gerekirdi. 2000 yılında ilk vergi tarife dilimi asgari ücretin 22 katıydı, 2025 yılında 7,1 katına düşecek. Eğer ilk vergi tarife dilimi asgari ücret kadar artırılmış olsaydı 2025 için 480 bin lira civarında olmalıydı. Böylece 2025 yılında çalışanlar hızla yüzde 20’lik ve 27’lik gelir vergisi oranlarına tabi olacak ve daha çok gelir vergisi ödeyecekler. Öte yandan, 2025’te asgari ücrette vergi istisnası uygulaması yöntemi çalışanlara kaybettirtmeye devam edecek. Bilindiği gibi asgari ücrete vergi istisnası uygulanıyor ancak bu istisna çalışanlar aleyhine uygulanıyor.?

”Asgari ücretin matrahına istisna uygulanmalı”
Asgari ücret istisnasının matrahtan indirim yoluyla değil de vergiden indirim yoluyla uygulanması çalışanları mağdur ediyor ve daha çok vergi ödemelerine yol açıyor. Mevcut uygulamada çalışanın toplam ücreti vergi istisnasına konu olan asgari ücret ile birlikte toplanarak vergi tarife dilimine sokuluyor. Bu durumda istisna edilen vergi tutarı düşüyor ve çalışanlar daha çok vergi ödüyor. Bu uygulama asgari ücret istisnasının vergiden indirim yoluyla uygulanması olarak adlandırılmaktadır. Oysa önce asgari ücretin matrahına istisna uygulanmalı ve ardından kalan ücret miktarı vergi tarife dilimine tabi tutulmalıdır. Bu yöntem asgari ücret istisnasının çalışan lehine uygulanması anlamına gelecektir. Bunun için küçük bir kanuni değişiklik yeterli olacaktır. 2025 yılı ücretle çalışanların daha kısa sürede daha üst vergi dilimlerine girmesine ve daha çok gelir vergisi vermesine yol açacak.”

Yeni gelir vergisi oranları
2025 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesinde uygulanmak üzere uygulanacak yeni gelir vergisi tarifesi şöyle belirlenmişti:
”158 bin TL’ye kadar yüzde 15, 330 bin TL’nin 158 bin TL’si için 23 bin 700 TL fazlası yüzde 20, 800 bin TL’nin 330 bin TL’si için 58 bin 100 TL (ücret gelirlerinde 1 milyon 200 bin TL’nin 330 bin TL’si için 58 bin 100 TL) fazlası yüzde 27, 4 milyon 300 bin TL’nin 800 bin TL’si için 185 bin TL (ücret gelirlerinde 4 milyon 300 bin TL’nin 1 milyon 200 bin TL’si için 293 bin TL) fazlası yüzde 35, 4 milyon 300  bin TL’den fazlasının 4 milyon 300 bin TL’si için 1 milyon 410 bin TL (ücret gelirlerinde 4 milyon 300 bin TL fazlasının 4 milyon 300 bin TL fazlası için  1 milyon 378 bin TL) fazlası yüzde 40.”

Kaynak: ANKA

DİSK-AR tarafından hazırlanan vergi tarife dilimleri araştırma bülteni Aralık 2024’te yayımlandı.
Bültende şunlar yer alıyor:
27.11.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 574 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yeniden değerleme oranı (YDO) 2024 yılı için %43,93 (kırk üç virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir. Yeniden değerleme oranı aralarında gelir vergisi dilimlerinin de yer aldığı çok sayıda vergi ve harcı etkiliyor.
Vergi Usul Kanunu’na ve Gelir Vergisi Kanunu’na göre Cumhurbaşkanı yeniden değerleme oranına göre saptanan had ve tutarları yarısına kadar artırmaya yetkilidir. Dolayısıyla Cumhurbaşkanı halen uygulanan vergi tarife dilimlerini yetkisini kullanarak yukarıya çekebilir.
Uygulanmakta olan 2024 gelir vergisi tarifesinin ilk dilimi 110.000 TL olarak uygulanmaktadır. Yüzde 43,93 olarak hesaplanan yeniden değerleme oranı ile bu ilk dilim önümüzdeki yıl için 158.000 TL olacaktır. YDO’ya göre saptanan bu tutarı Cumhurbaşkanı yüzde 50 oranında artırmaya yetkilidir. Dolayısıyla eğer Cumhurbaşkanı yetkisini kullanırsa gelir vergisi ilk tarife dilimi 158 bin değil 237 bin TL olabilir.
2025 yılında yıl kayıplarının kısmen de olsa giderilebilmesi için Cumhurbaşkanı yetkisini kullanarak ilk dilimi 237.000 TL’ye kadar yükseltmeli ve diğer dilimleri de buna göre revize etmelidir.  Böylece az da olsa işçilerin ikinci ve üçüncü dilimlere girmesi gecikebilir ve kayıpları bir miktar azalmış olur.
Elbette bu düzenleme yeterli olmayacaktır. Çalışanlar üzerindeki vergi yükünün düşürülmesi için adil bir vergi sistemi şarttır.
2000 yılından bu yana tarife dilimleri yeniden değerleme oranına paralel olarak uygulansaydı ilk dilimin 2025 yılı için 415.000 TL olması gerekirdi. Ancak vergi tarife dilimleri YDO oranlarının da altında kaldığı için oldukça düşük kaldı.
Ücretlilerin pek çoğu asgari ücretle çalışıyor olmasına rağmen vergi dilimi artışında asgari ücret artışının hesaba katılmaması sebebiyle asgari ücret ve ilk vergi dilimi arasındaki makas kapanıyor. Asgari ücret civarında ücret alanlar, günümüzde geçmişe göre daha hızla bir biçimde bir üst vergi dilimine giriyorlar ve daha fazla vergi ödemek zorunda kalıyorlar.
Asgari ücret istisnası vergiden indirim yoluyla uygulandığında işçinin vergi ve kesinti yükü Eylül 2024’te yüzde 28,6 iken matrahtan indirim yoluyla uygulandığında yüzde 22,6’da kalmaktadır. Yılın sonunda işçinin eline geçen net ücret, toplamda 14.389 TL artmaktadır.
İşçiler asgari ücretin vergiden indirim yoluyla uygulanması nedeniyle 29.484 TL vergi öderken, matrahtan uygulamayla bu miktar 25.095 TL’ye gerilemektedir. Bu miktar işçinin brüt ücretine bağlı olarak daha da artabilir.

DİSK’in vergide adalet sağlanması için acil talepleri
-Gelir vergisi tarife dilimleri yeniden değerleme oranında (asgari ücret artışından az olmamak kaydıyla) artırılmalıdır.
-Asgari ücret istisnası vergiden değil, matrahtan indirim yoluyla uygulanmalıdır.
-Asgari ücret sonrası ilk gelir vergisi tarife oranı ücretliler için yüzde 10’a düşürülmelidir.
-İşverenlere uygulanan 5 puan SGK prim desteği çalışanlara da uygulanmalıdır.
-Çağ dışı damga vergisi kaldırılmalıdır.