Kamu sağlık personeli yetersizliği nedeniyle iş yükü altında ezilen sağlıkçılar atama beklerken, Sağlık Bakanlığı’nın 37 bin hekim dışı personel alacağı yönündeki açıklaması sağlıkçılar arasında şaşkınlığa yol açtı. Bu sayının çok yetersiz olduğuna dikkat çeken sağlık emekçileri, Sağlık Bakanlığı’na çağrı yaptı: ‘‘Bakanlık sağlık sisteminin acil ihtiyaçlarını görmeli ve buna yönelik gerçekçi adımlar atmalı.’’

İşleyiş kötüleşecek
Genel Sağlık İş Sendikası Başkanı Dr. Derya Uğur, BirGün’den Sibel Bahçetepe’ye yaptığı değerlendirmede, Sağlık Bakanlığı’nın sağlık sisteminin acil ihtiyaçlarını görmezden geldiğini söyledi.
Uğur, ‘‘Bakanlık, adeta aklımızla alay eden kararlarına bir yenisini daha eklemiştir. Sağlık sistemindeki personel eksikliği her geçen gün büyürken, bakanlık bu eksikliği kapatmak bir yana dursun büyüme hızını bile kesemeyecek oranda personel alımı kararı açıklamıştır. Hekim dışı sağlık personeli alım oranını 37 bin olarak açıklayan Sağlık Bakanı, sistemin ihtiyacının yanında deryada damla bile olmayan bu alımların da 2 taksitle yapılacağını duyurmuştur. Mayısta 15 bin 342, eylülde ise 22 bin personel alınacağını adeta müjde gibi duyuran Sağlık Bakanı, sağlık sistemimizin en acil ihtiyacını bir kez daha görmezden gelmiştir’’ dedi.

Personel eksikliğine dair kriz derinleşecek
Açıklanan personel alım oranının 1 senede sistemden çıkan (vefat, istifa, emeklilik, vs..) sağlık emekçilerinin oranına bile denk olmadığını vurgulayan Uğur, şöyle devam etti:
‘‘Ortada ufak bir iyileştirme olmadığı gibi, bu alım oranlarıyla birlikte sistemdeki personel eksikliğine dair krizin daha da derinleşeceği açıktır. Sadece hemşireler açısından bile sistemin 200 bin emekçi açığı olduğu göz önüne alındığında, hekim dışı personel alımında sayıyı 37 binde tutmak, hem ağır iş yüküyle ezilen sağlık emekçisine hem de bu yüzden hizmet beklerken mağdur olan yurttaşa ‘Ne haliniz varsa görün’ demektir. Personel eksikliğini artıracak olan bu kararın ardından, sağlık hizmeti veren kamu kurumlarında işleyişin daha da kötüleşeceği açıktır. Yine hemşireler üzerinden örnek verecek olursak; OECD ülkeleri arasında nüfusa oranla en az hemşire sayısına sahip olan ülkemizde 1 hemşiremiz diğer üye ülkelerdeki meslektaşlarına oranla 3 hemşirelik iş yapmaktadır. Şimdi bu yetersiz personel alımlarının ardından tüm sağlık emekçilerinin zaten ağır olan iş yükü daha da artacaktır. Yurttaşların alacağı sağlık hizmetleri de daha gecikmeli hale gelecektir. Sağlık Bakanlığı’nı ciddiyete, sağlık sisteminin gerçek ihtiyaçlarına yönelik gerçekçi adımlar atmaya çağırıyoruz.’’

Güvenceli istihdam hakkı istiyoruz
Sağlık Bakanlığı, bu alımların 15 bininin ise sözleşmeli olarak gerçekleştirileceğini söyledi. Dr. Uğur, bu açıklamaya ilişkin de şunları söyledi: ‘‘Personel alımlarının 15 bininin sözleşmeli olarak gerçekleştirileceği duyurulmuştur. Yani Anayasa’da vurgulanan güvenceli, kadrolu istihdam hakkı bir kez daha çiğnenmiş olacaktır. Her sene kaç mezun vereceği ve sağlık sisteminde bu mezunların ne kadarının istihdam edileceği gözetilmeden, dostlar alışverişte görsün mantığıyla birbiri ardında açılan fakülteler nedeniyle sağlık alanındaki işsiz ordusu her geçen yıl biraz daha büyümektedir. Bakanlığın bu yetersiz personel alımları nedeniyle işsiz ordusunun büyüme hızında korkunç bir artış yaşanması kaçınılmazdır.’’

18 şehir hastanesinin aylık masrafı ile 120 bin hemşire istihdam edilir
Sağlık emekçisi Kubilay Yalçınkaya da 37 binlik personel alımının sağlıktaki iş yükü, angarya, nöbet ve icap dayatması, mobbing, hastane kuyrukları gibi sorunları çözmeyeceğini söyledi.
Bütçe açıkları yetersizliği nedeniyle yeterli sayıda personel ilanı yapmayan bakanlığın sadece yılın ilk 3 ayında 18 şehir hastanesine 25 milyarlık ödeme gerçekleştirdiğine dikkat çeken Yalçınkaya, şöyle devam etti: ‘‘Ataması yapılmayan sağlıkçılar taban ücret belirlemesi olmaması nedeniyle özel sektörde açlık sınırı altında ücrete mahkûm bırakılıyor. Yeni mezun hemşirelerin yüzde 14,1’i asgari ücretle iş bulabildiğini. yüzde 32,3’ü asgari ücrete yakın ücretle iş bulabildiğini ifade ediyor. Bakanlık sadece 18 şehir hastanesine aylık yapılan harcama ile 120 bin sağlık emekçisi istihdam edilebilir maliyetini karşılayabilir.’’

Sağlık Ocakları kapalı olacak
3 günlük iş bırakma eyleminin ardından Türk Tabipler Birliği’nin de aralarında olduğu sendika, dernek ve meslek örgütü bir kez daha Sağlık Bakanlığı’na bir kez daha uyarıda bulundu.
Bu yönetmeliğii kabul etmediklerini belirten meslek örgütleri, ‘Eziyet Yönetmeliği’ geri çekilene kadar eylemlerine devam edeceklerini belirterek, meslek onuru ve halk sağlığı için 2-6 Aralık 2024 tarihlerinde 5 gün iş bırakacaklarını açıkladı.
“Sağlık Bakanlığı’nı uyarıyoruz” başlıklı ortak açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Bu gidişi kabul etmiyoruz. ‘Eziyet Yönetmeliği’ geri çekilene kadar eylemlerimiz devam edecektir. Meslek onurumuz ve halkın sağlığı için; 2-6 Aralık 2024 tarihlerinde 5 gün iş bırakacağımızı Sağlık Bakanlığı’na ve kamuoyuna duyuruyoruz.”

“Vatandaşlarımızın mağduriyetinin tek sorumlusu Bakanlık”
Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN) Genel Başkanı Dr. Ahmet Kandemir, yaptığı açıklamada, “Büyük Ankara mitingi ve 3 gün süren iş bırakma eylemimize rağmen Sağlık Bakanlığı’nın bizim sesimize kulak vermediğini üzülerek görmekteyiz. Aile hekimliği çalışanları olarak, meslek onurumuzu ve halk sağlığının geleceğini savunmak adına 5 gün daha iş bırakma kararı aldık. Bu eylemlerin sorumlusu Sağlık Bakanlığı’dır; vatandaşlarımızın mağduriyetinin tek sorumlusu da yine Bakanlık’tır” dedi.

Yeni yasayla sağlık sistemi işlemez
Yeni yönetmeliği eleştiren Aile hekimleri, yasaya tepkilerini şöyle dile getirdiler: ”Hasta antibiyotik istedi, yazdın. Fazla antibiyotik yazmaktan paran kesiliyor. Antibiyotik yazmadın, bu sefer hasta düşük puan verdi, yine paran kesiliyor. Hasta senede 7 kere sağlık sistemine başvurursa, aile hekiminin parası kesiliyor. Hasta 6 aydan fazla hiç gelmez ve hasta olursa gene aile hekiminin parası kesiliyor. Hasta askere gitti, 6 ay aile hekimine uğramadı, askerde olduğu için çağıramıyorsun ama paran kesiliyor. Doktor boş olsa da, yan odadaki doktorun kuyruk bekleyen hastalarına bakamıyor. Hasta başka şehre taşınıp direkt olarak hastaneye giderse, eski doktorunun parasından kesiliyor.”

Hekimlerden tepki
-Bize gelmeyen hastadan biz sorumluyuz, puanımız kesiliyor. Hastaneye giden hastadan biz sorumluyuz yine puanımız kesiliyor. Hasta memnuniyeti nedeniyle puanımız kesiliyor. Bütün bunlar çok zor işlemler sürekli performans baskısı altında eziliyoruz.
-Bu ülkenin 28 yıllık hekimi olarak 5 yıldır hizmet verdiğim Ayşe teyzemin, Ali amcamın tedavisine müdahale edilmesine karşı çıkıyorlar. Çünkü onlar bana güvendikleri için aile hekimi olarak ben, seçtiler. Bunu bu şekilde engelleyemezsiniz.
-Karşı olduğumuz pek çok noktası var ama bunun en başında meslek onurumuz ve ilkelerimiz var. Bu dayatmalar meslek onurunu zedelemektedir. Böyle yönetmelikler hazırlanırken bizim görüşümüz de alınsın istiyor.
-Sağlık sistemi ticarileştirilmek isteniyor. En temel basamaktan aile hekimlerinden başladılar çünkü bunu kırarlarsa diğer basamaklar da gelecek. Bu sağlıkta dönüşüm programı. Sağlık hizmetine ulaşım hekim eliyle kesilmiş oluyor.
-“Hastayı sanki müşteri gibi her şekilde memnun etmek zorundasınız” yönetmeliğini kabul etmiyoruz.
-“Ağzınla kuş tutamazsan sözleşmeni yenilemem ve iş akdine son veririm” diyen bu tehdit yönetmeliğini kabul etmiyoruz.

Yeni yönetmeliğe hayır
Aile hekimlerinin 3 günlük iş bırakma eylemi başladı. Türkiye’nin pek çok yerinde 5-6-7 Kasım günlerinde iş bırakacak olan aile hakemlerinin, Aile Hekimliği Yönetmeliği’nin geri çekilmesi, çalışma şartlarının iyileştirilmesi gibi talepleri bulunuyor.
Resmi Gazete’de yayınlanan “Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliği”ni protesto eden hekimler, AHEF, yönetmeliğin yürütmesinin durdurulması için dava da açmıştı.
Hekimler yeni düzenlemenin yapılan işin kalitesinden çok hasta sayısına odaklandığı konusunda şikayetçi. Sendikalar aile hekimlerinin maaşlarının emekliliğe de yansıyacak şekilde, tek kalemden oluşan bir ödeme şeklinde düzenlenmesi gerektiğini savunuyor.

Çalışma şartları iyileştirilsin
Sağlık işkolunda çalışma koşullarına karşı başlatılan 3 günlük iş bırakma eylemine, Aile Hekimleri Dernekleri Federasyonu (AHEF), Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN), Aile Sağlığı Çalışanları Ebe ve Hemşire Dernekleri Federasyonu (ASEF), Birinci Basamak Sağlık Çalışanları Birlik ve Dayanışma Sendikası, Genel Sağlık İş, Hekim Birliği Sendikası, Hekim-Sen, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası, Tabip-Sen, Tüm Radyoloji Teknisyenleri ve Teknikerler Derneği (TÜMRAD-DER) Tüm Tabipleri Birliği ve Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği destek veriyor.

Sağlıkçılar geçinemiyor
Genel Sağlık-İş’in araştırmasına göre, geçen yıl sağlık çalışanlarının yüzde 75’inin geliri 20 bin liranın altındayken bu yıl yüzde 70’inin geliri 34 bin ila 45 bin lira civarında oluştu. Ancak maaşlarda yaşanan bu kısmi artış ekonomik kriz karşısında sağlıkçıların ekonomik sorunlarını çözemediği gibi sorunların daha da derinleşmesine yol açtı. Ekonomik kriz gündelik hayatınızı nasıl etkiledi sorusuna sağlık çalışanlarının yüzde 48’i olumsuz etkilediğini, yüzde 51’i ise çok olumsuz etkilediğini bildirdi. Krizden etkilenmediğini söyleyenlerin oranı yüzde 1’de kaldı.

Sağlıkçıların borçlanma oranı arttı
Ekonomik kriz, sağlıkçıların daha da borçlanmasına yol açtı. Araştırmaya göre, ekonomik kriz yüzünden sağlıkçıların yüzde 51.6’sının borçlanma miktarı artarken yüzde 32.9’u borçlanmak zorunda kaldığını belirtti. Geçen yıl sağlıkçıların yüzde 81.1’i gündelik hayatını borçla sürdürürken bu yıl borçla yaşayanların oranı 3.4 puan artarak yüzde 84.5’e yükseldi. Sağlık çalışanlarının yüzde 98’i aldıkları zamların, maaş ve sosyal yardımların yetersiz kaldığını belirtti.

Sağlıkçılar ‘öz savunma eğitimi’ almaya başladı
Sağlıkçıların yüzde 62.2’si ekonomik krizin iş yükünü artırıp yeni yükler getirdiğini, yüzde 68.6’i aile ilişkilerini olumsuz etkilediğini, yüzde 95’i de stres seviyelerini artırdığını bildirdi. Sağlık çalışanlarının yüzde 71’i çalıştıkları kurumda şiddet olaylarına şahit olurken yüzde 91’i doğrudan şiddetle karşılaştıklarını belirttiler. Araştırma, şiddeti önlemeye yönelik tedbirleri yetersiz bulan sağlıkçıların yüzde 52’sinin şiddet olaylarıyla başa çıkmak için ‘öz savunma’ eğitimi aldığını, yüzde 31’inin ise psikolojik destek almak zorunda kaldığını ortaya koydu.

Sağlıkçıların büyük çoğunluğu işyerinde baskı görüyor
Araştırmaya göre, sağlık çalışanlarının yüzde 82’si çalıştığı kurumda üstleri tarafından mobbinge uğruyor. Mobbinge uğradığını söyleyen sağlıkçıların yüzde 57.9’u iş yükünün bilinçli şekilde arttırıldığını, yüzde 24.2’si sözlü tacize maruz kaldığını, yüzde 16’sı iş yerinde dışlandığını, yüzde 2.1’i de kendisiyle alay edildiğini ifade etti. Ayrıca çalışanlar iş yüklerinin son dönemde olağanüstü artmasından şikayet etti.