Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verileri, üretici fiyatı gerilerken tüketicinin pahalıya gıdaya eriştiğini ortaya koydu.
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, yaptığı yazılı açıklamayla şubat ayına ilişkin üretici-market fiyat farklarını ve girdi maliyetlerindeki artışı açıkladı. Veriler, tarladaki fiyatla market rafı arasındaki uçurumun derinleştiğini gösterdi. En çarpıcı fark yüzde 229,7 ile karnabaharda görüldü.
Bayraktar, “Şubat ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 229,7 ile karnabaharda görüldü. Karnabaharı yüzde 226,7 ile marul, yüzde 223 ile kuru soğan, yüzde 218,7 ile pırasa izledi” dedi. Üreticide 12,36 TL olan karnabahar markette 40,75 TL’ye; 16,29 TL olan marul 53,20 TL’ye; 4 TL olan kuru soğan 12,92 TL’ye satıldı.

Raftaki 28 ürüne zam
Şubatta markette 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde düşüş yaşandı. En yüksek artış yüzde 50,3 ile marulda gerçekleşti. Marulu yüzde 34,2 ile sivri biber, yüzde 29,9 ile salatalık izledi. Markette en fazla düşüş ise yüzde 14,2 ile yeşil soğanda görüldü.

Üreticide dalgalanma
Üretici tarafında 33 ürünün 18’inde artış, 7’sinde düşüş kaydedildi. En sert düşüş yüzde 29 ile karnabaharda yaşandı. Kuru soğanda yüzde 27,3, domateste yüzde 12,8 gerileme görüldü. Buna karşılık marulda yüzde 49,9, sivri biberde yüzde 39,5 artış kaydedildi.

Girdi maliyetleri artıyor
Şubatta mazot fiyatı aylık yüzde 5,1, yıllık yüzde 26,1 arttı. Son bir yılda üre gübresi yüzde 38,3, kompoze gübresi yüzde 38,5 zamlandı. Besi yemi yıllık yüzde 34,3, süt yemi yüzde 30,1 arttı. Elektrik fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 12,8 oldu. Veriler, üretici fiyatı gerilerken tüketicinin pahalıya gıdaya eriştiğini ortaya koydu.

Kaynak: BirGün

Kasım ayı üretici market fiyatları
Kasım ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 392,86 ile mandalinada görüldü. Mandalinadaki fiyat farkını yüzde 206,87 ile portakal, yüzde 203,80 ile ıspanak, yüzde 191,39 ile maydanoz ve yüzde 189,17 ile havuç takip etti.
Mandalina 4,9 kat, portakal 3,1 kat, ıspanak 3 kat, maydanoz, havuç ve kuru incir 2,9 kat fazlaya satıldı. Üreticide 6 lira 20 kuruş olan mandalina 30 lira 56 kuruşa, 16 lira 80 kuruş olan portakal 51 lira 55 kuruşa, 17 lira 53 kuruş olan ıspanak 53 lira 27 kuruşa, 5 lira 9 kuruş olan maydanoz 14 lira 82 kuruşa, 11 lira olan havuç 31 lira 81 kuruşa markette satıldı.
Kasım ayında fiyatı en fazla artan ürün markette pırasa, üreticide ise patates olurken, fiyatı en fazla düşen ürün markette marul, üreticide portakal oldu.

Market fiyatları
Kasım ayında markette 42 ürünün 18’inde fiyat artışı, 24 ’ünde fiyat düşüşü oldu. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 149,5 ile pırasa oldu. Pırasadaki fiyat artışını yüzde 118,3 ile ıspanak, yüzde 71,7 ile fındık, yüzde 58,5 ile antep fıstığı takip etti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 55 ile marul oldu. Maruldaki fiyat düşüşünü yüzde 46,6 ile portakal, yüzde 43,3 ile kuru soğan izledi.

Üretici fiyatları
Kasım ayında üreticide 34 ürünün 10’nunda fiyat artışı olurken 18’inde fiyat düşüşü görüldü. 6 üründe ise fiyat değişimi olmadı. Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 43,1 ile portakalda görüldü. Portakaldaki fiyat düşüşünü yüzde 38 ile mandalina, yüzde 36,5 ile karnabahar, yüzde 30,8 ile kabak izledi. Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 34,9 ile patateste görüldü. Patatesteki fiyat artışını yüzde 34,6 ile salatalık, yüzde 17,2 ile pırasa ve 15,8 ile kuru incir izledi.

Aylık ve yıllık girdi fiyatları
Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından alınan fiyat verilerine göre;
Kasım ayında, Ekim ayına göre amonyum nitrat gübresi yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresi yüzde 4,2, üre gübresi yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2,1 ve DAP gübresi yüzde 0,3 oranında arttı.
Geçen yılın Kasım ayına göre son bir yılda üre gübresi yüzde 65,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 47,5, amonyum nitrat gübresi yüzde 45,5, DAP gübresi 45,1 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 29,5 oranında arttı.
Kasım ayında Ekim ayına göre süt yemi yüzde 1, besi yemi yüzde 0,7, son bir yılda süt yemi yüzde 28, besi yemi ise yüzde 29,8 oranında arttı.
Tarım ilacı fiyatları yüzde 13,6 oranında artarken elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 12,8 oranında arttı.
Mazot fiyatları aylık yüzde 2,9, yıllık bazda yüzde 29,9 oranında arttı.

“Özgür Mikrofon” bölümünde yapılan çalışmaya göre, geçen yıl aralık ayında 22 bin 104 liraya oluşturulan temel mutfak ve temizlik sepetinin maliyeti, 1 Eylül 2025 itibarıyla 28 bin liraya yükseldi.
Böylece 8 aylık dönemde yüzde 26,7’lik bir mutfak enflasyonu oluştu. Çalışmanın kira, fatura, eğitim ve sağlık giderlerini içermediği, yalnızca mutfak ve temizlik ürünleri üzerinden hesaplandığı vurgulandı.

Emekçinin gıdası makarna da bile yüzde 28 artış oldu
Özgür Mikrofon bölümünde ağustos ayı enflasyonu şu sözlerle aktarıldı:
Aralık ayından bu yana meyvelerde yüzde 171, sebzelerde yüzde 78, et ve balıkta yüzde 62, süt ve süt ürünlerinde yüzde 32, yağlarda yüzde 33, bakliyatta yüzde 15, un, pirinç ve makarna gibi ürünlerde ise yüzde 28’lik artış kaydedildi.
5 kilogram unun 150 liradan 193 liraya, 5 kilogram pirincin 250 liradan 322 liraya, 5 litrelik ayçiçek yağının 300 liradan 399 liraya, 30’lu yumurtanın ise 90 liradan 119 liraya çıktı. Dana kıymanın 2 kilogramının 1000 liradan 1620 liraya, dana kuşbaşının ise 1100 liradan 1782 liraya yükseldi.

Sepet aralık ayında 45 bin liraya ulaşacak
Son aylarda aylık artış oranının yüzde 4–4,5 bandında seyrettiğini belirtildi:
Yılın ilk altı ayında yalnızca mutfak ve temizlik ürünleri üzerinden hesaplanan ortalama enflasyonun yüzde 7,82 oldu. Enerji ve nakliye maliyetlerindeki artışların fiyatlara doğrudan yansıyor, bu nedenle aralık ayına gelindiğinde aynı sepetin yaklaşık 45 bin liraya ulaşabilecek. Böylece mutfak enflasyonunun yıllık bazda yüzde 90 ile yüzde 105 arasında gerçekleşebilir.

Sebze ve meyve fiyatlarındaki pahalılık nedeniyle vatandaş tezgahlara yaklaşamazken, satış yapamayan esnaf çareyi etiket değiştirmekte arıyor. Sebze ve meyve fiyatlarının vatandaşın alım gücünün üzerine çıkmasının ardından ürünlerin kilogram fiyatını pahalılıktan yazamayan esnaf ‘yarım kilogram’ etiketlerinin ardından şimdi de ‘bir yemeklik’ etiketlerine geçti.
Pazar esnafının ‘bir yemeklik’ etiketleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, pazar günü Malazgirt Zaferi’nin 953’üncü yıl dönümü etkinliklerinde yaptığı konuşmada, “Yokluk ve yoksullukların olduğu o eski günler artık bir daha gelmemek üzere tamamen geride kalmıştır.” sözlerine daha da bir anlam kattı.

Kilo fiyatını gören kaçıyor
Eskişehir’de Salı Pazarı’nı ziyaret eden CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer’e dert yanan esnaf, “Etikete kilogram fiyatını yazdığında müşteri kaçıyor. Bamyaya kilogram fiyatı 100 lira, 150 lira yazdığında müşteri kaçıyor. Biz de ‘bir yemeklik (200 gram), tam yemeklik (335 gram)’ etiketlerini koyduk. Bir yemeklik bir kişilik 30 lira, tam yemeklik 2-3 kişilik 50 lira. Karpuzun en bol olduğu ağustos ayında hala dilimle karpuz satıyoruz. Vatandaş onun da pazarlığını yapıyor. Çünkü vatandaşın alım gücü sıfır. Pazarda durum maalesef içler acısı” dedi. Pazara çıkan vatandaşlar ise, “Aldığımız maaşlara göre pazar pahalı. Ben kaç lira ile pazara geleceğim? 500 lira yeter mi? Yetmiyor! Pazar çantamı doldurmam için en az 1500 lira cebimde para olması lazım! Hayat pahalılığı aldı başını gitti! Artık bunun önüne geçilmesi lazım! İnsanlar çok zor durumda!” diye isyan etti. 

Pazarın adı kaldı
Eskişehir’in Ertuğrulgazi Mahallesi’nde kurulan Salı Pazarı’nda pazarcı esnafı ve alışverişe çıkan vatandaş CHP Milletvekili Utku Çakırözer’e dert yandı. Çakırözer, partisinin mahalle temsilcileri ile mahallede kurulan semt pazarında pazarcı esnafı ile alışverişe çıkan vatandaşları dinledi. Vatandaş pazardaki pahalılıktan dert yanarken, pazarcı esnafı “pazarda durum içler acısı” dedi. 

Vatandaş alamıyor, pazarı ve üretici satamıyor
Tezgahlara artık pahalılıktan kilogram etiketlerini koyamadıklarını söyleyen esnaf, “Artık kilogram fiyatlarını yazamıyoruz! Çünkü etikette 100 – 150 lira yazdığını gören kaçıyor. En pahalı bamya. Bamyaya ‘bir yemeklik (200 gram), tam yemeklik (335 gram)’ etiketlerini koyduk! Maalesef pazarda durum içler acısı. Vatandaş alamıyor, biz de satamıyoruz. Üretici de satamıyor. Şu anda kimse kazanmıyor. Kazanan yok” dedi. 

Alışverişten soğuduk
Pazar alışverişine çıkan vatandaşlar ise pahalılık karşısında pazardan, marketten soğuduklarını dile getirirken, “Aldığımız maaşlara göre pazar pahalı. Artık pazardan, marketten soğuduk.  Evde 4 kişiyiz. Soruyorum ben kaç lira ile pazara geleceğim?  500 lira yeter mi?  500 lira yetmiyor pazara çıkmak için. Pazar çantasını doldurmak için en az 1500 lira, 2 bin lira paramız olması lazım. Hayat, pahalılık aldı başını gitti, önüne geçilsin artık! Azar azar üzüm ve bamya aldım yanına bir şey daha alsam 300 lira tutacak!  Çok zor durumda insanlar” diye konuştu. 
Pazara çıkan bir başka vatandaş ise, “Çoğu haberi abartıyorlar diyorlar. Her şey çok pahalı. Gelsinler de görsünler, 50 liradan aşağıya meyve yok. Her yer yoksulluk” diye sitem etti.

Dilimle alma dönemi
Pazarda karpuz kavun satan esnaf Aydın Kocaoğlu ise, karpuzun en bol olduğu ağustos ayında bile vatandaşların karpuz alamadığını söyledi. Kocaoğlu pazarın durumunu şöyle anlattı:
“15 yıl önce 1 tır karpuz sattığımı bilirim. Şimdi 500, 600 kilogram karpuzu anca satabiliyoruz. Çünkü vatandaş artık karpuz yiyemiyor. Alabilirse yarım, çeyrek yiyor. Çeyrek karpuz 15 ile 20 lira arasında. Vatandaş gelip onun da pazarlığını yapıyor. Çünkü vatandaşın alım gücü sıfır. Ağustos ayı bitti, karpuzun en bol olduğu dönemde hala dilimle satılıyor karpuz. Kavunun kilosu 8 lira yüzüne bakan yok. Döndür, döndürebilirsen. Emekli 10 bin lira, 12 bin 500 lira maaşla nasıl döndürecek! Millet alırken de satarken de on kere düşünüyor.”

Esnafa sözlerini seçimden sonra unuttular
Esnaf İbrahim Tepekaya ise iktidarın seçim dönemi Bağ-Kur’lulara prim eşitleme sözünü verdiğini ama bir adım atılmadığını söyleyerek, esnafa mağduriyet yaşatıldığını belirtti. Tepekaya, “Ben esnafım 7600 prim günüm var. Seçim vaadinde Bağ-Kur prim sayısının 9 binden 7 bin 200’e düşürüleceğini söylediler. Bir yıl fazladan yatırmıştım, hala yatırıyorum ses seda yok. Onunla ilgili konuşan da yok. Tek dertleri Anayasa’yı değiştirmek. Bağ-Kur yatırıyoruz, arabanın muayenesini yatırıyoruz, egzoz muayenesi yaptırıyoruz kazandıklarımız hep masraflara gidiyor” dedi. 

Sorumlu iktidar
Pazarda esnaf ve vatandaşı dinleyen CHP’li Çakırözer de, “Artık pazarcı etiketlere kilogram yazamıyor! Bamyaya 150 lira yazdığında insanlar alamıyor. O yüzden bir yemeklik, tam yemeklik etiketler çıkmış. Bir yemeklik 1 kişilik için. Tam yemeklik 4 kişi için. O da 335 gram 50 lira. İnsanlar artık 1 kilogram, yarım kilogram diyemediği için yemeklik diyor. Tarlada üretici mağdur, pazarda esnaf mağdur, fiyatlardan tezgâha yaklaşamayan alım gücü düşen vatandaş mağdur. Bu pahalılığın, yoksulluğun, geçim sıkıntısının sorumlusu ülkeyi yönetemeyen bu iktidardır!” diye konuştu.