Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, sık sık “Türkiye sağlıkta çağ atladı” dese de bakanlığın İstatistik Yıllığı 2024 Haber Bülteni bu söylemleri bir kez daha çürüttü. 2024 yılında hekime başvuru 1 milyar 47 milyon 877 bin 901 oldu. Kışkırtılmış sağlık sistemi, muayene sürelerinin 3-5 dakikaya sığdırılması bu durumun başlıca nedenleri arasında geliyor. Hastalar, poşet poşet tahlil ve tetkik yaptırıyor ancak tedavide bir türlü sonuca gidemiyor. Tabip odaları tepkili.

BirGün’den Sibel Bahçetepe’nin haberine göre ülkenin sağlık karnesi giderek kötüleşiyor. AKP’nin Sağlıkta Dönüşüm Programı kamu sağlık sistemini çıkmaza sokuyor. Bu durum verilere de yansıyor. Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı Sağlık İstatistik Yıllığı 2024 Bülteni’ne göre, hastanelere 1 yılda yapılan başvuru adeta rekor kırdı. Geçen yıl kamu ve özel hastanelerde hekime müracaat 1 milyarı aştı. Buna karşın uzman hekim sayısının istenilen seviyede artmadığı görüldü. Kişi başı hekime müracaat sayısı 12,2’ye yükseldi. Özellikle kamu sağlık sistemi artık bu yükü kaldıramaz hale geldi.

Kışkırtılmış sağlık politikası, performansa bağlı ödeme sistemi, sevk sisteminin olmaması özellikle eğitim ve araştırma hastanelerinin yükünü artırırken, hastalara yeterli zaman ayrılamaması, hastanın fiziki muayene yapılamadan ve şikâyetleri detaylıca dinlenmeden MR, röntgen, BT gibi görüntüleme ya da kan, idrar gibi testler istenmesi hem tedavileri olumsuz etkiledi hem de hastane başvurularını artırdı. Sağlık meslek örgütleri ve tabip odaları ‘‘3-5 dakikaya sığdırılan muayene süreleri ve sağlıkta izlenen bu politikalar devam ettikçe sorunlar artarak sürecek. Bu durum siyasi popülizme bağlı kışkırtılmış sağlık talebidir’’ dedi.

Eğitim ve araştırma hastaneleri yoğun
Bebek ölüm hızı, gerçekleşen doğum oranları, sağlık personel sayısı, hastane yatak sayısı, ilaç istatistikleri gibi verilerin yer aldığı ‘Sağlık İstatistikleri Yıllığı Haber Bülteni’ geçen günlerde yayımlandı. Buna göre, bir yılda bir kişinin hekime başvuru oranı 12,2 oldu. Bu rakamın Avrupa Birliği hastalarını ikiye katlayan bir sayı olduğu belirtildi. 2024 yılında toplam hekime müracaat sayısı 1 milyar 47 milyon 877 bin 901 olarak gerçekleşirken, bu müracaatın yüzde 43,3’ü birinci basamak sağlık hizmeti veren kurumlara yapıldı. Yüzde 56,7’si ise ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarına yani eğitim araştırma, tıp fakültesi hastaneleri ile devlet hastanelerine yapıldı. Bu durum koruyucu sağlık hizmetlerine yapılan başvurunun da yetersizliğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Hekimlerin özellere geçişi devam etti
Toplam hekim sayısı 2023 yılında 204 bin 223 iken 2024 yılında 221 bin 133’e çıktı. 2023’te Sağlık Bakanlığı hastanelerinde 131 bin 762 olan hekim sayısı 2024’te 141 bin 835’e çıktı. Yani bakanlık hastanesindeki hekim sayısı sadece 10 bin 73 artış gösterdi. Bu artışın yeterli olup olmadığı da belirsizliğini korudu.
Özellerde ise 36 bin 751 olan hekim sayısı 2024 yılında artarak 38 bin 347’ye çıktı. Yani özele geçiş geçen yıl da devam etti. 2023’te toplam personel sayısı 1 milyon 413 921 iken geçen yıl bu sayı 1 milyon 436 bin 686’ya yükseldi. Hemşire, ebe ve diğer sağlık personelini kapsayan yardımcı sağlık personeli sayısı da 616 bin 890 oldu.

Aşılama oranlarında düşüş dikkat çekti
Aşı reddi ve aşı kararsızlığı çocukluk çağı aşılama oranlarını etkiledi. Çocukluk çağı aşılarda düşüşler dikkat çekti. 2023 yılında difteri, boğmaca ve tetanos A olarak bilinen DaBT aşıları yüzde 98.8 iken bu oranlar geçen yıl yüzde 96’ya indi. Bölge bazında bakıldığında tüm aşılama hızlarının en yüksek olduğu bölge Batı Marmara oldu.
Yoğun bakım yatak sayısı 2023 yılına göre 44 tane arttı ve 49 bin 10’a ulaştı. Erişkin yoğun bakım yatak sayısı 32 bin 60, çocuk yoğun bakım yatak sayısı 2 bin 592 ve yenidoğan yoğun bakım yatak sayısı 13 bin 658 oldu. Sağlık Bakanlığı yoğun bakım yataklarının, tüm yoğun bakım yatakları içerisindeki payı ise yüzde 50,9 oldu.

Özel hastane sayıları üniversiteleri geçti
2024 yılında ülke genelinde bin 562 hastane aktif olarak hizmet verdi. Sağlık Bakanlığı hastane sayısı 941, üniversite hastane sayısı 69 ve özel hastane sayısı 552 oldu. Ülkedeki hastanelerin yarıya yakınının özel hastane olması da dikkat çeken bir başka veri oldu.

Kışkırtılmış bir sağlık sistemi var
TTB Aile Hekimliği Kolu Başkanı Dr. Emrah Kırımlı, verileri BirGün’e değerlendirdi. Özelikle birinci basamak yani koruyucu sağlık hizmetlerinde hekime başvuru oranının 4,9; ikinci ve üçüncü basamak (devlet ve tıp fakültesi hastaneleri) sağlık kurumlarında ise bu oranın 6.5 olduğunu anımsatan Kırımlı ‘‘1 milyarı aşan hekime müracaat dünyanın başka ülkesinde yok. 200 bine yakın hekimle bu yapılamaz. Birinci basamağa başvurular da yetersiz kalıyor” dedi. ‘‘Arz yönelimli kışkırtılmış bir sağlık sistemi var’’ diyen Kırımlı, ‘‘Biz arzı yani doktor muayenesini kışkırtıyoruz. Performans sistemi demek. Hastanedeki arkadaşlara ‘daha çok poliklinik yaparsanız daha çok para veririm’ diyen bir sistem var. Aynı şeyi bir yıldır biz aile hekimlerine de bu getirdi. Baktığınız hasta sayısı arttıkça, alacağınız ücret artıyor. Bu da daha çok muayene yapmak daha az hastaya vakit ayırmak ve daha çok hekimin yorulması demek aslında. Yorgun ve ağır çalışan hekimden de verim alamazsınız. O yüzden de insanlar doktor doktor gezerler. Nitekim de o oluyor’’ dedi. İnsanların tahlil ve tetkikler yaptığını ancak tedavi olmadığını anlatan Kırımlı ‘‘Aile hekim sayısı artmıyor. Bunu artırmadan başvuruyu da artırmanız mümkün değil’’ değerlendirmesinde bulundu. Sağlık emekçisi Kubilay Yalçınkaya da ‘‘Performans sistemine yönelik en ciddi eleştirilerden biri arzın kendi talebini yaratacağı ve sayılara dayalı bir sistemin gerçekliği yansıtmayacağı öngörüsüydü. Son 20 yıllık Türkiye deneyimi bunu doğruladı. Sağlık Bakanlığı, bireyin koruyucu sağlık dediğimiz temiz sudan, sağlıklı konut hakkına, asgari bir gelir hakkından, her çocuğun beslenme hakkına müdahil olmuyor, vatandaşın sağlık tesislerine temasını arttırarak sağlıklı bir toplum yaratmaya çalışıyor. 2026 yılı bütçe görüşmelerinde bakanlığın performans sisteminin yarattığı köpürmüş veriler yerine asgari ücretin, emekli maaşının, bir öğün okullarda ücretsiz beslenme hakkının konuşulması bir kez daha gerçekleşmeyecek gibi’’ dedi.

BT ve MR rekoru
Türkiye, OECD ülkeleri arasında kişi başına en fazla MR ve BT çeken ülkelerin başında geliyor. Görüntüleme hizmetlerinde cihaz sayılarına bakıldığında MR cihazı sayısı 1.031; BT cihazı sayısı ise 1.379’a çıktı. 2023 itibarıyla MR cihazlarının 430’u Bakanlık, 122’si üniversite ve 479’u özel kurumlarda bulunuyor. BT cihazlarının ise 687’si Bakanlık, 157’si üniversite ve 535’i özel kurumlarda hizmet veriyor. Bakanlık verilerine göre, 2023’te Bakanlık, üniversite ve özel kurumlarda toplam 18 milyon 916 bin 503 MR ile 26 milyon 764 bin 331 BT işlemi yapıldı.

Bir türlü çözülemeyen sağlık sorunları başvuruyu artırıyor
Türk Tabipleri Birliği Merkez Konsey Başkanı Prof. Dr. Alpay Azap, hekime başvurunun yüksekliğine dikkat çekerek ‘‘Sistem bir hastanın detaylıca değerlendirilebilmesi için doktora yeterince zaman tanımıyor. 5 dakikada bir sağlık bu kadar olur. Ama beş dakika içerisinde bir hastayı dinlemek, ayrıntılı bir şekilde şikayetini almak ve muayenesini yapmak bizi bir sürü gereksiz tetkikten kurtaran bir şeydir. Çoğu zaman tetkike bile gerek kalmadan tanı konup tedavi yapılabilir ama bunu yapmaya vakit yok. Doktorun yanından mutsuz çıkan hasta başka bir doktora başvurmanın eşiğinde oluyor’’ dedi. MR, BT gibi görüntülemelerde de artışların olduğunu anımsatan Azap ‘‘Bakanlık verilerine bakınca cihaz sayılarında da artış olduğunu görüyoruz. Türkiye BT ve MR çekiminde OECD birincisi. Bunun sebebi doktorun hastası detaylı değerlendirilecek bir vaktinin olmaması. Hekim hastasına zaman ayırabilse belki bu kadar test istemeyecek. Tüm bunlar gereksiz tetkiklere sebep oluyor’’ diye konuştu.
Prof. Azap, özetle şunları söyledi: ‘‘Genç nüfusun fazla olduğu bir ülkede kabul edilemeyecek sıklıkta bir doktor başvurusu var. Bu sayı 2022’de 10; 2023’te 11.4 idi. Bu kadar çok ve her sene artan hekim başvurusu eğer çok hasta bir topluma işaret etmiyorsa gereksiz başvurulara, bir türlü çözüme kavuşmayan sağlık sorunları nedeniyle tekrarlayan başvurulara işaret ediyor demektir. Bunu sağlık sisteminin kaldırabilmesi mümkün değil. Doktor ve hastane sayısını artırarak çözülebilecek bir sorun değil. Koruyucu hekimlik, kaliteli sağlık hizmeti ve basamaklı sistem öncelenmezse çözülemez. Yenidoğan Skandalı’ndan hâlâ ders alınmamış görünüyor. Devlet kendi vermesi gereken sağlık hizmetlerini yeterince yerine getirmiyor ve özel sektöre yönlendiriyor. 2024’te de yenidoğan yoğun bakım yataklarının yarıdan fazlası özel hastanelerde. Diyaliz makinelerinin %55.3’ü, MR cihazlarının %46’sı, BT cihazlarının %38.7’si özel hastanelerde. Aşılanma oranlarına ilişkin veriler de dikkat çekici. Aşılama oranlarında da bir geriye gidiş var. Kızamık Kızamıkçık, kabakulak aşılama hızı 2023’te % 95.2 iken 2024’te %94’e düşmüş. Sağlık sistemindeki yapısal sorunların devam ettiğini görüyoruz. Sağlıkta yaşanan sorunların çözümü aslında hiç zor değil. Bunun için ülkemizin yeterli birikimi, alt yapısı, insan gücü var. Eksik olan siyasi irade ve doğru yönetim. Başka bir sağlık sistemi mümkün!”

DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), kamuoyunda “yenidoğan çetesi” olarak bilinen skandalın ardından sağlık sisteminde özel hastanelerin durumunu inceleyen bir açıklama yaptı.
Açıklamada şu başlıklar öne çıktı:
-SGK’nin sağlık ödemeleri, özel ve kamu hastanelerine göre büyük farklılık gösteriyor.
-SGK, 2024’ün ilk altı ayında özel hastanelere hasta başına yaklaşık 3 kat daha fazla ödeme yaptı.
-Özel hastanelere başvuran hasta sayısında ve oranında azalma olmasına rağmen SGK’nin özel hastanelere yaptığı birim ödeme artıyor.
-SGK’nin özel hastanelerine hasta başına yaptığı ödemenin ortalama ödemeye oranı 2012’de yüzde 105 iken 2024’ün ilk altı ayında yüzde 153 oldu.

Sosyal güvenliğe devlet katkısı Anayasal zorunluluktur
Kamuoyunda “yenidoğan çetesi” olarak bilinen skandalın ardından sağlık sisteminde özel hastanelerin yeri ve sağlıkta özelleştirmenin yarattığı insani ve toplumsal facia daha çok tartışılmaya başlandı. DİSK tarafından yapılan değerlendirmede “AKP hükümetleri, sağlığı piyasanın, hastaları da özel hastanelerin insafına terk etmiş durumda. Özel hastaneler de her yolu kullanarak bazen işlerini kitabına uydurarak bazen de açıkça suç işleyerek hem devleti ve SGK’yi soyuyor hem de hastaların ve hasta yakınlarının cebine göz dikiyorlar. Sadece cebine göz dikmekle de kalmayıp “yenidoğan çetesi” örneğinde görüldüğü gibi insani ve toplumsal dramlara da yol açıyorlar” değerlendirmesi yapıldı.(1)
Bilindiği gibi SGK’nin gelirlerinin büyük bir kısmı sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri ve devlet katkısından oluşuyor. Prim gelirleri çalışanlardan ve çalışanlar adına kesilen sosyal güvenlik katkılarıdır. Bunun yanında sosyal güvenliğe devlet katkısı söz konusudur. Devlet katkısı Anayasal ve yasal (5510 sayılı Yasa) bir zorunluluktur.

SGK’ye devlet katkısı geriliyor
Son yıllarda SGK’nin prim ödemelerinin emeklilik ve sağlık ödemelerini karşılama oranı artarken, bütçeden SGK’ye yapılan devlet katkısı geriliyor. Bütçe transferler miktarının(2) hem GSYH’ye oranı hem de bütçeye oranı azalıyor. SGK’ye yapılan bütçe transferlerinin bütçeye oranı 2008’den bu yana yüzde 15-19 bandında seyretti. 2024 bütçe verilerine göre ise 2024 yılında SGK’ye yapılacak bütçe transferlerinin GSYH’nin yüzde 3’ü ve bütçenin yüzde 10,2’si düzeyinde olması
öngörülüyor.(3) SGK’nin temel giderlerini emekli aylıkları ile sağlık harcamaları oluşturuyor. SGK, devlet ve üniversite hastaneleri yanında özel hastanelerden de hizmet satın alıyor.
SGK’nin sağlık ödemeleri kapsamındaki giderleri kapsamlı ve çeşitlidir.(4) Sağlık hizmet sunucuları, birinci basamak sağlık hizmetleri, ikinci basamak sağlık hizmetleri ve üçüncü basamak sağlık hizmetlerinden oluşuyor. Her basamak resmi sağlık hizmeti ve özel sağlık hizmeti olarak ayrılıyor.

SGK, birinci basamaktaki sağlık hizmetleri için ödeme yapmıyor
Birinci basamak resmi sağlık hizmeti, toplum sağlığı merkezi, aile sağlığı merkezi, acil sağlık hizmeti birimleri, belediyelere ait polikliniklerden, özel sağlık hizmeti ise evde bakım merkezleri ve özel poliklinikleri kapsıyor. İkinci basamak resmi sağlık hizmeti, eğitim ve araştırma hastanesi olmayan devlet hastaneleri, Sağlık Bakanlığı’na ve kamu kurumlarına ait hastanelerden, özel sağlık hizmeti özel hastaneleri içeriyor. Üçüncü basamak resmi sağlık hizmeti Sağlık Bakanlığı’na bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri, devlet ve vakıf üniversitelerinin uygulama ve araştırma hastanelerinden (üniversite), özel sağlık hizmetleri özel hastanelerden oluşuyor. SGK, birinci basamaktaki sağlık hizmetleri için ödeme yapmıyor. SGK’nin sağlık ödemeleri kapsamında ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetleri yer alıyor.(5)

SGK’nin özel hastanelere yaptığı birim ödeme artıyor
SGK’nin sağlık ödemeleri, sağlık hizmet sunucularına göre farklılık gösteriyor. SGK’nin farklı sağlık hizmetleri sunucularına (özel, devlet, üniversite) yaptığı sağlık ödemeleri arasında büyük dengesizlik söz konusu.
SGK, devlet ikinci basamak, devlet üçüncü basamak ve üniversite hastaneleriyle karşılaştırıldığında özel hastanelere hasta başına daha fazla sağlık ödemesi yapıyor. Özel hastanelere başvuran hasta sayısında ve oranında azalma olmasına rağmen SGK’nin özel hastanelere yaptığı birim ödeme artıyor. Yıllara göre özel ve devlet hastaneleri arasındaki birim hasta ödemesi farkı açılıyor.
SGK’nin özel hastanelere hasta başına yaptığı ödeme 2012’den 2024’ün ilk altı ayına kadar düzenli olarak arttı ve ortalama birim ödemeye oranı yüze 105’ten yüzde 153’e ulaştı. Aynı dönemde SGK tarafından devlet ikinci basamak hastanelerine hasta başına yapılan ödemenin ortalama birim ödemeye oranı yüzde 67,7’den yüzde 53’e düştü.
Bilindiği gibi sağlık ve sosyal güvenlik sistemine yapılan kamu katkıları demagojik bir yaklaşımla “açık”, “yük” veya “karadelik” olarak niteleniyor. Oysa asıl özel hastanelerin SGK’ye yükü artıyor.
Bu araştırmamızda özel hastanelerin SGK’ye giderek artan yükünü ele almak istiyoruz.

Özel hastanelerin SGK’ye yükü artıyor!
2000’li yıllarda “sağlıkta dönüşüm” adı altında yapılan düzenlemeler sonucunda kamu sosyal sigorta kurumları sağlık hizmeti sağlayıcısı olmaktan çıkarıldı. SGK (SSK) ve diğer kamu sağlık sigortalarına ait hastaneler bedelsiz olarak Sağlık Bakanlığı’na devredildi. Sadece SSK hastaneleri değil SSK’ye ait ilaç fabrikası da kapatıldı. Sonuçta SGK tamamıyla sağlık hizmeti satın alır duruma getirildi. SGK, günümüzde sağlık hizmeti sunan çeşitli sağlık kuruluşlarından sigortalılar için sağlık hizmeti satın almaktadır. SGK’nin sağlık hizmeti satın aldığı sağlık kuruluşları şöyle tasnif edilmektedir: devlet ikinci basamak sağlık sunucuları, devlet üçüncü basamak sağlık sunucuları, üniversite hastaneleri ve özel ikinci basamak sağlık sunucuları (bu sağlık sunucularının kapsamı ekte belirtilmektedir).

SGK, özel hastanelere hasta başına yaklaşık 3 kat daha fazla ödeme yapıyor!
Sosyal güvenlik ve sağlıkta “reform” adı altında yapılan düzenlemeler sonucunda özel hastanelerin sağlık sistemi içindeki payı önemli bir düzeye ulaştı. Özel sağlık sunucularının sağlık sistemindeki yeri çeşitli ölçütlere göre ele alınabilir. Bunlardan biri, hasta müracaat (başvuru) sayısı, özel sağlık kuruluşlarına yapılan toplam ödeme ve başvuran hasta başına SGK tarafından yapılan ortalama ödemedir.
Bu çerçevede özel sağlık sunucuları ile SGK ilişkisi açısından ilginç bir gelişme söz konusu. SGK kapsamında özel sağlık kuruluşlarına yapılan ödemeler giderek artsa da müracaat sayısı ve müracaat oranı giderek düşmektedir. 2012 yılında toplam 87,9 milyon olan özel hastane hasta başvuru sayısı 2023 yılında 68,5 milyona gerilemiştir. Aynı dönemde SGK kapsamındaki toplam hasta başvuru sayısı ise 386,7 milyondan 606,7 milyona yükselmiştir.
Özel hastanelere başvuru oranı 2012’de yüzde 23 iken 2023 yılında yüzde 11’e gerilemiştir (Tablo 1). Özel hastanelere başvuru sayısının düşmesinde özel hastanelerin Sağlık Uygulama Tebliğinde (SUT) belirlenen oranların çok üzerinde hatta fahiş fiyatlar uygulamaları önemli bir rol oynuyor olabilir.

SGK’nin özel hastanelere hasta başına birim ödemesi 77 TL’den 801 TL’ye yükseldi
Toplam hasta başvurusu sayısı içinde hasta sayısı ve oranındaki bu azalmaya rağmen hasta başına SGK tarafından ödenen maliyet hızla artıyor. SGK’nin sağlık istatistikleri, SGK tarafından yapılan sağlık ödemelerinin devlet ikinci basamak, devlet üçüncü basamak, özel hastaneler ve üniversite hastanelerine göre hasta başına birim ödeme dağılımını veriyor. SGK’nin sağlık sunucularına yaptığı hasta başına birim ödeme tutarı özel hastanelerde daha hızlı artıyor.
2012’de devlet ikinci basamak hastanelerinde hasta başına birim ödeme 49 TL iken 2024’ün ilk altı ayında 282 TL’ye, devlet üçüncü basamak hastanelerinde 91 TL’den 564 TL’ye, üniversite hastanelerinde ise 180 TL’den 1.341 TL’ye yükseldi. Aynı dönemde SGK’nin özel hastanelere hasta başına birim ödemesi 77 TL’den 801 TL’ye yükseldi.

SGK, hasta başına devlet hastanelerine 282 TL, özel hastanelere 801 TL ödedi
2024’ün ilk altı ayında SGK, devlet ikinci basamak hastaneleriyle karşılaştırıldığında özel hastanelere hasta başına yaklaşık 3 kat daha fazla ödeme yaptı. 2012-2024 döneminde hasta başına birim ödeme devlet ikinci basamak hastanelerinde yüzde 469, devlet üçüncü basamak hastanelerinde yüzde 518, üniversite hastanelerinde yüzde 648 arttı. Aynı dönemde SGK’nin özel hastanelere hasta başına birim ödeme artışı yüzde 940 olarak gerçekleşti (Grafik 1, Tablo 2).
Bir diğer ifadeyle özel hastanelerin SGK kapsamındaki hasta başvuru sayısı düşerken SGK birim hasta ödemesi diğer sağlık sunucularından çok daha yüksek artmış oldu. SGK, 2024 yılında devlet ikinci basamak hastanelerine hasta başına 282 TL öderken özel hastanelere 801 TL ödemektedir.
Sadece bu veri bile özel hastanelerin SGK üzerindeki yükünü göstermesi açısından çarpıcıdır.

SGK hasta başına özel hastanelere her geçen yıl daha fazla para ödüyor
Sağlık hizmet sunucuları (devlet ikinci basamak, devlet üçüncü basamak ve üniversite hastaneleri) arasında özel hastanelere başvuranların sayısı ve oranı 2012’den itibaren azalırken, SGK’nin özel hastanelere yaptığı birim ödeme artıyor. 2012 ile 2024’ün ilk altı ayında arasında bu fark hızla açılıyor. 2012’de toplam sağlık hizmet sunucuları arasında özel hastanelere müracaat edenlerin hasta oranı yüzde 22,7 iken, SGK tarafından özel hastanelere yapılan ödemenin toplam SGK ödemesi içindeki payı yüzde 23,9 oranındadır (Tablo 3). Ancak bu eğilim 2012’den itibaren tersi bir biçimde seyrediyor.

Özel hastanelerin SGK’ye yükü artıyor!
SGK’nin sağlık hizmet sunucularına hasta başına yaptığı ödemeler arasında özel hastanelere yapılan hasta başına ödemelerin toplamdaki payı dikkat çekiyor. 2012’de SGK’nin devlet ikinci basamak hastanelerinde hasta başına yaptığı ödeme ortalama hasta başına ödemenin yüzde 67’sini, özel
hastanelere yapılan hasta başına ödeme ise ortalama ödemenin yüzde 105’i oranındaydı. SGK’nin özel hastanelerine hasta başına yaptığı ödemenin ortalama hasta başına ödemeye oranı 2012’den 2024’ün ilk altı ayına kadar düzenli olarak arttı ve ortalamanın yüzde 153’üne ulaştı. Öte yandan SGK’nin devlet ikinci basamak hastanelerine hasta başına yaptığı ödeme ortalama ödemenin yüzde 67,7’sinden yüzde 53’e düştü (Grafik 2, Tablo 4). Diğer bir ifadeyle 2012’de özel hastaneler yapılan ödeme ortalama ödemenin yaklaşık yüzde 5 üzerindeyken, 2024’te yüzde 53 üzerine çıktı. Devlet ikinci basamak hastaneleri ise ucuzladı.

SGK’nin devlet ikinci basamak devlet hastaneleri ile özel hastanelere hasta başına yapılan ödemenin ortalama ödemeye oranı arasındaki fark açılıyor. 2024’ün ilk altı atında SGK özel hastanelere yaptığı ödemenin payı yüzde 153’e yükseldi. Devlet ikinci basamak hastaneleri için yapılan ödemenin payı ise yüzde 53,9’ye düştü (Grafik 2).

1-Kamuoyunda “yenidoğan çetesi” olarak bilinen skandala ilişkin DİSK’in değerlendirmesi: https://disk.org.tr/2024/10/sgk-batmiyor-hortumlaniyor/
2-Bütçe transferleri devlet katkısı, ek ödemeler, faturalı ödemeler, ödeme gücü olmayanların GSS primi ve teşvikler ile varsa kurum açığı karşılığından oluşuyor.
3-DİSK-AR (2024). Avrupa’da ve Türkiye’de Emeklilerin Durumu, https://arastirma.disk.org.tr/?p=11042 (Erişim: 22 Ekim 2024).
4-SGK’nin sağlık hizmetlerini sağlama ve ödeme yöntemleri Sağlık Uygulama Tebliği’nde (SUT) yer almaktadır.
5-Resmî Gazete, 25.08.2022, Sayı: 31934 (Mükerrer).