Suç oranlarında rekor artış!
12 yıl içinde yüzde 1202 oranında artış yaşanan hükümlü sayısındaki en büyük yükseliş yüzde 4 bin 810 oranında olan “uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma, satın alma” suçunda görüldü. Bunu, yüzde 4 bin 801 artışla “dolandırıcılık” suçu takip etti. Üçüncü sırada ise yüzde 4 bin 126 oranında bir artışla hırsızlık yer aldı. Yani uyuşturucu kullanma ile dolandırıcılık suçundan hüküm giyen sayısı 48, hırsızlık suçundan hüküm giyen kişi sayısı ise 41 kat arttı.

Dolandırıcılık ve hırsızlık arttı
Enflasyon ve suç oranları TÜİK’in 2011’den 2023 sonuna kadar yayımladığı TÜFE endeksi verilerine göre, enflasyon oranı yüzde 918 arttı. Suç kapsamları da yıllar içinde değişti ve bu değişimlerle birlikte ortaya çıkan tablo şu şekilde şekillendi:
Finansal suçlar arasında yer alan çek kanunlarına muhalefet, sahtecilik, zimmet, rüşvet, kaçakçılık, İcra İflas Kanunu’na muhalefet, banka ya da kredi kartlarının kötüye kullanılması ve Vergi Usul Kanunu’na ilişkin suçlar da incelendiğinde, tablo benzer bir eğilim izledi.

Finansal suçlar olarak sayılabilecek suçların detaylarına bakıldığında, 2013-2021 yılları arasında çek kanunlarına muhalefetle ilgili veri bulunmazken, sahtecilik, zimmet, rüşvet, kaçakçılık ve İcra İflas Kanunu’na muhalefet suçlarına dair veriler yalnızca 2021 sonrasındaki dönemde yer aldı. Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarına dair veriler de 2021 sonrasında raporlandı, aynı şekilde Vergi Usul Kanunu suçlarıyla ilgili veriler de yalnızca 2021 yılına ait. Bu suçların toplamında ise 12 yıl içinde yüzde 1’lik bir azalma görüldü.
Ekonomim’den alınan habere göre dolandırıcılık ve hırsızlık, en yüksek artışı gösteren suçlar arasında yer alırken, “Yağma (Gasp)” suçunda ise 12 yılda yüzde 764 oranında bir artış yaşandı. 2021 sonrasında suç kapsamlarında yapılan değişiklikler ise dikkat çekici bir şekilde dikkatleri üzerine çekti.
Bu suçların enflasyonla ilişkisine bakıldığında, veriler arasında benzer bir artış ve değişim gözlemlendi.

‘Enflasyon ahlakı bozar’
Prof. Dr. Hakan Kara, enflasyonun ahlaki etkilerini vurgulayan bir açıklama yaptı. Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Merkez Bankası eski Başekonomisti Kara, toplam hüküm giyilen suçlar arasında dolandırıcılığın artışını enflasyonla ilişkilendirerek, “Enflasyon ahlakı bozar” şeklinde bir yorumda bulunmuştu.

Suç ve gelir eşitsizliği
“Gelir Eşitsizliği ve Yoksulluğun Suçluluk Oranına Etkisine Yönelik Bir Araştırma” adlı çalışmaya göre, gelir eşitsizliği ile suç arasındaki ilişki, suçla ilgili literatürde önemli bir yer tutmaktadır. Özellikle göreli yoksulluk teorisi bağlamında, ekonomik eşitsizlik toplumsal gerilimlere yol açarak suç oranlarını artırmaktadır. İnsanlar, daha varlıklı bireylerle karşılaştırıldıklarında kendilerini mülksüz ve dışlanmış hissederek suç işlemeye yönelebilmektedir.
Yoksulluk yalnızca maddi eksiklik değil, aynı zamanda toplumsal normlardan ve yaşam standartlarından yoksunluk anlamına gelir. Bu yüzden suç eylemleri ile servet ve gelir dağılımındaki eşitsizlik arasında doğrudan bir ilişki bulunmaktadır. Yoksulluğun arttığı bölgelerde, suç oranlarının da paralel olarak yükseldiği gözlemlenmektedir.

Ekonomik eşitsizlik ve suç
Ekonomik eşitsizliğin suçu nasıl artırdığına dair yapılan araştırmalar gelir dağılımındaki bozulmaların suç oranlarını artırdığını ortaya koymaktadır. Zengin ile fakir arasındaki farklar suç işleme olasılıklarını etkileyen en önemli faktörlerden biri haline gelmiştir.

Kaynak: Cumhuriyet

Şebeke sayısı 3’e katlandı
İstanbul’da sadece polis sorumluluk bölgesinde organize ve nitelikli internet dolandırıcılığı şebeke sayısı, 3’e katlandı. Şebeke sayısı yüzde 270 artarken, günde ortalama 110-120 yurttaş savcılığa dolandırıcılık nedeniyle şikâyette bulundu.
Altun, “Ceza mahkemelerinde seçilen on suç türüne göre yıl içinde açılan dosya sayısı artış oranları incelendiğinde 2022 yılında bir önceki yıla göre en fazla artışın sırasıyla dolandırıcılık, çocukların cinsel istismarı ve hırsızlık suç türlerinde olduğu görüldü. Ceza mahkemelerinde seçilen on suç türüne göre dolandırıcılık suçu içeren dosyaların gelen dosyalara oranı 2015-2022 yılları arası yüzde 47.6 artış oldu” dedi.
Küresel Organize Suçlar Raporu’na değinen Altun, “Son yıllarda Türkiye Avrupa’da organize suç endeksinin en yüksek olduğu ülke konumuna geldi. 2023 skoru biraz daha kötüleşen Türkiye dünyada ise 14. sırada bulunuyor” ifadelerini kullandı. 

‘Bilinen yerlerden alışveriş yapılmalı’
Yurttaşları dolandırıcılık konusunda uyaran Altun, “Yıllarca Polislik yaptım. Hiçbir insanı telefonla arayarak para pul, altın isteyen polis göremedim. Telefonda kendini polis olarak tanıtan birisi sizden para, altın gibi şeyler istiyorsa hemen telefonu kapatıp arayan numarayı şikâyet edin. Telefon dolandırıcılığında hedefte yaşlılar var” dedi.
Altun sözlerini şu şekilde noktaladı:
“Sanal ortamda ve klasik dolandırıcılık türünü incelediğimizde 1004 çeşit dolandırıcılık türü var. Özellikle pandemi sonrası sosyal medya ve internet ortamı sahtecilik, hile ve dolandırıcılıklar için vazgeçilmez bir unsur haline gelmiş durumda. Platformlar, dolandırıcıların sahte profillerin arkasına saklanmasını veya gerçek hesapları ele geçirmesini sağlıyor. Önde gelen e-ticaret platformlarını bire bir kopyalayan dolandırıcılar, sosyal medya sitelerine verdikleri cazip reklamlarla vatandaşları tuzaklarına düşürüyor. Bu yüzden tanıdık, bilindik sitelerden alışveriş yapmak gerekiyor. Siber farkındalık ve bilinç sahibi bireyler kolay kolay tuzağa düşmüyorlar.”