Bayraktar açıklamasında şu verilere yer verdi:
Yıllık üretici ve market fiyat değişimleri
“2025 yılında markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13 üründe fiyat azalışı oldu.
2025 yılında, fiyatı en fazla artan ürün markette ve üreticide limon, fiyatı en fazla düşen ürün markette beyaz lahana, üreticide sivri biber oldu.
Geçen yıla göre bu yıl markette en fazla fiyat artışı yüzde 133,4 ile limonda görüldü. Limondaki fiyat artışını, yüzde 110,4 ile elma, yüzde 106,6 ile fındık, yüzde 100,8 ile Antep fıstığı izledi.
Geçen yıla göre bu yıl markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 40,6 ile beyaz lahana oldu. Beyaz lahanadaki fiyat düşüşünü yüzde 39,8 ile marul, yüzde 39,5 ile karnabahar ve yüzde 29,1 ile kuru soğan takip etti.
2025 yılında, üreticide takip edilen 33 ürünün 16’sında fiyatlar artarken, 15 üründe fiyat düşüşü yaşandı, 2 üründe ise fiyat değişimi olmadı.
Geçen yıla göre bu yıl, üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 343,4 ile limonda görüldü. Limondaki fiyat artışını yüzde 160,4 ile Antep fıstığı, yüzde 159,3 ile kuru kayısı, yüzde 125,4 ile fındık izledi.
Geçen yıla göre bu yıl, üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 58,8 ile sivri biber görüldü. Sivri biberdeki fiyat düşüşünü yüzde 56,3 ile karnabahar, yüzde 54,8 ile marul, yüzde 51,2 ile kuru soğan takip etti.”

Aralık ayı üretici-market fiyat değişimi
“Aralık ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 324,1 ile havuçta görüldü. Havuçtaki fiyat farkını, yüzde 245,6 ile mandalina, yüzde 238,5 ile kabak, yüzde 238 ile yeşil soğan takip etti.
Havuç 4,2 kat, mandalina 3,5 kat, kabak ve yeşil soğan 3,4 kat fazlaya markette satıldı.
Üreticide 8 lira olan havuç 33 lira 93 kuruşa, 10 lira 50 kuruş olan mandalina 36 lira 29 kuruşa, 19 lira 25 kuruş olan kabak 65 lira 17 kuruşa, 12 lira 75 kuruş olan yeşil soğan 43 lira 10 kuruşa satıldı.
Aralık ayında fiyatı en fazla artan ürün; markette kabak, üreticide mandalina olurken, fiyatı en fazla düşen ürün; markette Ayçiçek yağı, üreticide beyaz lahana oldu.”

Market Fiyatları
“Aralık ayında markette 41 ürünün 30’unda fiyat artışı, 11’inde fiyat azalışı görüldü.
Aralık ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 97,5 ile kabak oldu. Kabaktaki fiyat artışını yüzde 77,3 ile domates, yüzde 75 ile salatalık ve yüzde 53,3 ile patlıcan takip etti.
Markette fiyatı en çok azalan ürün ise yüzde 16,1 ile Ayçiçek yağı oldu. Ayçiçek yağındaki fiyat düşüşünü yüzde 12,2 ile toz şeker, yüzde 11,2 ile portakal, yüzde 5,1 ile ıspanak izledi.”
Üretici Fiyatları
Aralık ayında üreticide 33 ürününün 11’inde fiyat artışı olurken, 15’inde fiyat düşüşü görüldü. 7 üründe ise fiyat değişimi olmadı.
Aralık ayında üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 38,1 ile beyaz lahanada görüldü. Beyaz lahanadaki fiyat düşüşünü yüzde 28,5 ile marul, yüzde 27,3 ile havuç ve yüzde 18,9 ile pırasa izledi.
Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 69,4 ile mandalinada görüldü. Mandalinadaki fiyat artışını yüzde 56,6 ile salatalık, yüzde 50,6 ile patlıcan, yüzde 44,5 ile kabak takip etti.”

Üretici fiyat değişiminin nedenleri
“Seralarda güzlük sezon bitti ve baharlık sezon için dikimler yapıldı. Ürünler henüz hasat olgunluğuna gelmediğinden bu geçiş aşamasında arz azaldı ve salatalık, patlıcan, kabak ve domateste üretici fiyatları arttı.
Kuru soğan, patates, portakal, havuç da talep olmayışı fiyatların düşmesine sebep oldu.
Lahana ve marul da arz artış sebebiyle fiyatlar düştü.”

Aralık ayı aylık ve yıllık girdi fiyatlarında yaşanan değişimler
“Ziraat Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre; Aralık ayında, Kasım ayına göre amonyum sülfat gübresi yüzde 4,4, amonyum nitrat yüzde 2,9, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,8, oranında artarken, ÜRE gübresi yüzde 0,4, DAP gübresi yüzde 0,1 azaldı.
Geçen yılın Aralık ayına göre son bir yılda ÜRE gübresi yüzde 50,9, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 46,3, DAP gübresi yüzde 41,1, amonyum nitrat yüzde 33,3, amonyum sülfat gübresi yüzde 32,9 oranında arttı.
Aralık ayında Kasım ayına göre süt yemi yüzde 2,6, besi yemi yüzde 2,2, son bir yılda süt yemi yüzde 29, besi yemi ise yüzde 30,6 oranında arttı.
Tarım ilacı fiyatları geçen aya göre yüzde 19,4 oranında artarken, yıllık yüzde 27,1 oranında artış gösterdi.
Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 12,8 oranında arttı. Mazot fiyatları aylık yüzde 6,6 oranında azalış gösterirken, yıllık bazda yüzde 21,9 oranında arttı.”

İstanbul Ticaret Odası (İTO), 2025 yılı nisan ayında İstanbul’da perakende fiyatları en fazla artan ve azalan ürünleri açıkladı. İTO verilerine göre, geçen ay 336 ana ürünün fiyatı takip edildi. Bu ürünlerin 216’sında artış yaşanırken, 46’sında ise düşüş görüldü.
İTO verilerine göre, İstanbul’da nisanda fiyatı bir önceki aya göre en çok artan ürün limon, en çok düşen ürün ise patlıcan oldu.

Fiyatı artan ürünlerde lider limon
Nisanda bir önceki aya göre fiyatı en fazla artan ürün yüzde 43,97 ile limon olurken, onu yüzde 41,95 ile ücretli dijital abonelikler, yüzde 36,49 ile kadın çantası, yüzde 29,32 ile kadın pardösü, yüzde 28 ile kadın iç çamaşırı ve yüzde 26,37 ile kadın elbisesi izledi.
Fiyatı en çok artan diğer ürünler ise yüzde 25,36 ile elektrik faturası, yüzde 25,29 ile erkek tişörtü, yüzde 23,99 ile kadın ayakkabısı, yüzde 21,78 ile erkek gömleği, yüzde 21,55 ile kadın gömlek/bluz oldu.
Geçen ay kadın pantolonu yüzde 18,17, cep telefonu kontör ücreti yüzde 16,99, kız çocuk elbisesi yüzde 13,99, simit yüzde 13,37, sinema-tiyatro bilet ücreti yüzde 12,93 arttı.

Fiyatı en çok düşen ürün patlıcan
Nisanda bir önceki aya göre fiyatı en çok azalan ürün yüzde 41,15 ile patlıcan olurken, onu yüzde 32,30 ile salatalık, yüzde 25,19 ile çilek, yüzde 25,05 ile taze fasulye, yüzde 22,94 ile şehirler arası otobüs bilet ücreti, yüzde 22,23 ile yeşil soğan takip etti.
Fiyatı en çok azalan diğer ürünler ise yüzde 21,41 ile sivri biber, yüzde 20,38 ile çarliston biber, yüzde 19,87 ile dolmalık biber, yüzde 14,62 ile domates salkım, yüzde 13,69 ile kabak oldu.
Geçen ay kıvırcık salata fiyatı yüzde 13,61, erkek bot yüzde 9,09, set üstü ocak yüzde 5,78, ıspanak yüzde 3,46, kaymak yüzde 1,18 azaldı.

Market fiyatları
Kasım ayında markette 42 ürünün 38’inde fiyat artışı, 4’ünde fiyat düşüşü oldu.
Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 69,2 ile patlıcan oldu. Patlıcandaki fiyat artışını yüzde 47,5 ile domates, yüzde 42,3 ile kuru soğan, yüzde 39,4 ile karnabahar takip etti. Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise yüzde 17,2 ile portakal oldu. Portakaldaki fiyat düşüşünü yüzde 4,4 ile limon, yüzde 3,2 ile tavuk eti izledi.

Üretici fiyatları
Kasım ayında üreticide 34 ürünün 20’sinde fiyat artışı olurken 7’sinde fiyat düşüşü görüldü. 7 üründe ise fiyat değişimi olmadı.
Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 17,5 ile limonda görüldü. Limondaki fiyat düşüşünü yüzde 15,1 ile kabak, yüzde 10,8 ile zeytinyağı, yüzde 4,2 ile havuç izledi. Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 153,4 ile karnabaharda görüldü. Karnabahardaki fiyat artışını yüzde 113,8 ile beyaz lahana, yüzde 100 ile patlıcan ve kuru soğan izledi.

Girdi fiyatlarında yaşanan değişimler
Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından alınan fiyat verilerine göre; Kasım ayında, Ekim ayına göre amonyum sülfat gübresi yüzde 3,6, DAP gübresi yüzde 2,3, amonyum nitrat gübresi yüzde 1,5, ÜRE gübresi yüzde 1 ve 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 0,8 oranında arttı.
Geçen yılın Kasım ayına göre son bir yılda amonyum sülfat gübresi yüzde 29,3, DAP gübresi yüzde 24, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 15, ÜRE gübresi yüzde 13,8, amonyum nitrat gübresi yüzde 12,7 oranında arttı.
Kasım ayında Ekim ayına göre besi yemi yüzde 2,2, süt yemi yüzde 1,8, son bir yılda süt yemi yüzde 36,9, besi yemi ise yüzde 36,1 oranında arttı.
Tarım ilacı fiyatları yüzde 25,7 oranında artarken elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 30,4 oranında arttı.
Mazot fiyatları aylık yüzde 3,3, yıllık bazda yüzde 17,2 oranında arttı.

İstanbul Ticaret Odası (İTO), temmuz ayında kentte perakende fiyatı en fazla artan ve azalan ürünlerle değişim oranlarını açıkladı. İstanbul’da temmuz ayında fiyatı en çok artan ürün yüzde 53,34 ile limon oldu.
İTO’nun İstanbul Ücretliler Geçinme İndeksi’nde yer alan 242 ürünün 111’inin perakende fiyatı arttı, 49’unun fiyatı düştü, 82 ürünün fiyatında ise değişim olmadı.
Temmuz ayında yaş kuru sebze ve meyveler alt grubunda yer alan limon, yüzde 53,34 ile fiyatı en fazla artan ürün oldu.
Fiyatlar, kültür, eğitim ve eğlence harcamaları grubundaki yardımcı okul kitaplarında yüzde 50,51, konut harcamaları grubundaki elektrikte yüzde 38, gıda harcamaları yaş kuru sebze ve meyveler alt grubunda yer alan taze fasulyede yüzde 33,31 arttı. Sağlık ve kişisel bakım harcamaları grubundaki röntgen çekimi ücreti yüzde 23,66, laboratuvar tahlil ücreti yüzde 23,61 ve hastane ameliyat ücreti yüzde 22,68 artış gösterdi.

Giyim grubunda durum
Temmuzda giyim harcamaları kadın giyimi alt grubunda yer alan bluz fiyatları yüzde 18,31 geriledi. Böylece kadın bluzu, fiyatı en fazla azalan ürün oldu.
Fiyatında azalış izlenen diğer ürünler, çocuk giyimi alt grubunda yüzde 13,14 ile çocuk bluzu, kadın giyimi alt grubunda yüzde 10,24 ile etek, gıda harcamaları yaş kuru sebze ve meyveler alt grubunda yüzde 10 ile erik, kadın giyimi alt grubunda yüzde 9,73 ile elbise, gıda harcamaları yaş kuru sebze ve meyveler alt grubunda yüzde 8,73 ile kavun, yüzde 8,10 ile patlıcan ve yüzde 7,44 ile armut olarak kayıtlara geçti.

“Böylesi ancak Türkiye’de yaşanır” dedirten limondaki dramatik durum, tarımda yaşananların da bir özeti. Birçok üründe benzer durum yaşanıyor.

Sezonun başında yani sadece 9-10 ay önce Adana’da, Mersin’de bazı çiftçiler limon hasadını kepçeyle yaptı. Evet, yanlış okumadınız toprak kazıyan kepçeyle hasat yapıldı. Üzeri meyve dolu limon ağaçları kepçeyle kökünden söküldü. Çiftçi yıllarca gözü gibi baktığı ağaçları keyfinden sökmedi. Dalında limona verilen fiyat 1 liranın altındaydı. Bu fiyat bırakın masrafları, limonu ağaçtan toplama parasını bile karşılamıyordu. Birçok üretici ürünü dalında bırakmak zorunda kaldı.

Dalında 1 lira, markette 100 lira

Çiftçi 1 liraya limon satamazken o günlerde markette, manavda, pazarda kilosu 15-20 liradan satılıyordu. Sonra yavaş yavaş fiyat artmaya başladı. Üreticinin elinde limon kalmayınca fiyatlar daha da hızlı artmaya devam etti. Temmuz ayında limonun marketteki, manavdaki fiyatı kilo başına 100 liraya çıktı. Tek bir tane limon10-15 lira oldu.

Tüketici limon alamaz oldu

Limonda yaşananlar ne ilk ne de son. Yıllardır Türkiye’de uygulanan yanlış tarım politikasının, örgütlenme ve organizasyon eksikliğinin sonuçları bunlar. Krizin yaşanacağı belliydi. Gerekli uyarılar da yapıldı. Dinleyen olmadı.

Üreticiler defalarca Ankara’ya, ilgili bakanlıklara durumu anlattı. Adana, Mersin ve Hatay’da üretici örgütlerinin, odaların, borsaların da içinde olduğu tam 23 kuruluş ortak açıklama yaptı. “Limon ihracatı desteklensin, ürün dalında kalmasın” diye.

Kriz geliyorum dedi herkes seyretti

Limondaki bu kriz göz göre göre geldi. Cumhurbaşkanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, yerel yönetimler herkes seyretti. Hiçbir önlem alınmadı. Ürün dalında kaldı, çürüdü. Depolanması gereken ürün depoya giremedi. Depoya konulan limonun da bir bölümü sıcak hava bir bölümü yanlış hasat nedeniyle çürüdü.

Ticaret Bakanlığı elemanları bugünlerde depoları basarak denetim yapıyor. Limonu niye depoluyorsunuz, niye stokluyorsunuz diye ceza kesiyor. Fiyatı 100 lirayı bulan limonu baskıyla düşürmeye çalışıyor. Halbuki depoda yeterince limon olmadığı için fiyat 100 liraya çıktı. Bunun önlemini hasat zamanı alacaktınız.

Limonun hasat zamanı ve depolamanın önemi

Bir çok kez yazdım ama özellikle Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı yetkilileri için bir kez daha altını çizerek yazayım. Limon hasadı Ağustos ayının 15’i gibi “Meyer” cinsi limon ile başlar. Kabuk kalınlığı diğer limonlara göre ince olduğu için raf ömrü kısa olan bu çeşit limon depolamaya uygun değil. Hasat edilir ve iç piyasada tüketilir.

Sonra Interdonato(enterdonat) limonun hasadı Eylül-Ekim ayında yapılır. Bu, erkenci bir çeşittir. Türkiye’ye ihracatta önemli avantaj sağlayan bir üründür. Büyük bölümü ihraç edilir. Interdonata çeşidi en fazla Türkiye’de üretiliyor. Ancak son yıllarda iklim değişikliğine bağlı olarak verimliliği ciddi oranda azaldı. Yok olma tehlikesi ile karşı karşıya. Bu limon da büyük oranda ihracata gittiği için depolanmaz.

Türkiye’de üretimi ve depolaması en çok yapılan limon çeşidi ise halk arasında “dikenli limon” olarak bilinen Kütdiken limonudur. Kasım ayından Şubat ayı sonuna kadar hasadı yapılır ve depolanarak yeni hasat dönemine kadar tüketimi sağlanır. Bu çeşit uygun koşullarda 9 aya kadar depolanabilir. Mersin ve Hatay’da yetiştirilen bu limon hasat edildikten sonra Nevşehir’deki kaya mağaralarında doğal olarak depolanır. Bu nedenle “yatak limonu” olarak da bilinir. Son yıllarda modern soğuk hava depolarına da konuluyor.
Bugün fiyatı 100 liraya çıkan limon budur.

Limon çeşitleri ve hasadı ile ilgili bu bilgileri Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nün “Limon Yetiştiriciliği” başlıklı çalışmasında çok daha ayrıntılı olarak yer alıyor. Sayın yetkililer bizim yazdıklarımızı dikkate almıyorsanız bari kendi bakanlığınızın çalışmalarını okuyun.

12 ay tüketilen limon yeterince depolanamadı

Limonun hasadı Ağustos’un ikinci yarısı Meyer ile başlar ve Kütdiken limonu ile Şubat’ın sonuna kadar devam eder. Kalan 5-6 ay depoda limon yoksa asıl sorun o zaman çıkar. Çünkü limon 12 ay tüketilen bir ürün. Yani depoda limon var diye insanları suçlamak yerine depoda neden yeterince limonumuz yok diye düşünmek lazım.

Adana Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, geçmişte yapılan depo baskınları nedeniyle tüccarın limonu depolama konusunda çekingen davrandığını ve 2023 yılında depoya daha az limonun girdiğini söylüyor. Doğan, limonun dalında çok ucuz olması, toplayacak işçinin bulunamaması nedeniyle 2023 ürününün yeterince depolanamadığını bu nedenle fiyatın bu kadar arttığını ifade etti. Yanlış kesim nedeniyle ve aşırı sıcaktan dolayı depodaki ürünün de bir kısmının çürüdüğünü anlatan Doğan, 100 lira fiyatın çok yüksek olduğunu Ağustos’ta Meyer cinsi limon hasadının başlaması ile fiyatın gerileyeceğini ifade etti.

Çiftçi limonu toplayamayınca bedava vermeye razıydı

Limon dalında kalınca ertesi yılın verimini olumsuz etkiliyor. Bu nedenle ürünü satamayanlar bile limonu dalından çırparak, sıyırarak dibine düşürür. Geçenlerde Adana’ya gittiğimde Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru anlattı. Türkiye’nin en bilinçli çiftçilerinden birisidir. Limon dalında kalınca bu işin ticaretini yapan bir arkadaşına “limonu topla bari dalında kalmasın bir sonraki yıl üretim olumsuz etkilenmesin. Para falan istemiyorum” diyor. Arkadaşı “olur mu öyle şey, bedavaya almam” diyerek limonu toplayıp satıyor. Kilosu 35 kuruştan Mutlu Doğru’ya ödemesini yapıyor. Kışın dalında 35 kuruş olan limon Temmuz’da nasıl 100 lira oldu?

Geçiş dönemlerinde fiyat yükselir

Yeni mahsul ürün hasadı öncesinde, genellikle Temmuz’da ve Ağustos ayının ilk yarısında her yıl limon fiyatlarında bir artış olur. Çünkü bu dönem depodaki ürünün artık azaldığı ve yeni hasadın başlayacağı geçiş dönemidir. Yeni ürün hasadı öncesinde eğer depolarda da yeterli ürün yoksa fiyat artıyor. Meyer cinsi limonun hasadı 15 Ağustos’ta başladıktan sonra fiyatlar düşmeye başlar. Bu daha önce de yaşandı. Ancak bu yıl depoda yeterli ürün olmadığı için fiyat 100 liraya kadar çıktı.

Tarım Bakanı Yumaklı’ya göre yeterli limon var

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, yeterli limon olduğunu fiyat artışının fahiş fiyattan kaynaklandığını söyledi. Yumaklı’nın bu konudaki açıklaması aynen şöyle: “ Değerli arkadaşlar bundan birkaç ay önce limonun tarla fiyatıyla raf fiyatının arasındaki konuları konuşurken bu sefer tersinden çok daha ciddi bir fiyatta satılmasını konuşuyoruz. Şunu net bir şekilde söyleyebilirim. Halihazırda hasat edilenler ve depolardaki ürünler itibariyle yeni ürünlerin hasadının başlayacağı Ağustos ayına kadar bizim ihtiyacımız olan limon miktarı ülkemizde var. Fiyat artışının içeride limon olmamasıyla ilgili hiçbir yönü yok. Burada fahiş fiyat konusu var. Onda da Ticaret bakanlığımız her zaman olduğu gibi bunda da çok ciddi şekilde üzerine gidiyor.”

Geçmişte yanlış verilerle ihracat yasaklanmıştı

Umarım, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya verilen rakamlar, bilgiler doğrudur. Gerçekten de yeterli miktarda limonumuz vardır. Çünkü bakanlığın bu ürün miktarı, sayımı konusunda geçmişte yaptığı birçok hata var. Konu limon olduğu için limondan örnek vereyim.

2020 yılında limon fiyatı yine gündeme gelmiş dönemin Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, depolardaki ürün bize ancak yeter diyerek limon ihracatına yasak getirmişti. Resmi Gazete’nin 7 Nisan 2020 tarihli sayısında yayımlanan Ticaret Bakanlığı tebliği ile limon ihracatı Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ön iznine bağlanarak fiilen yasaklandı. Yasak 31 Ağustos’a kadar sürecekti. Üreticilerin, ihracatçıların depolarda ihtiyaçtan fazla limon olduğunu söylüyordu. Biz de defalarca konuyu gündeme getirdik. Tepkiler üzerine tekrar kontrol edildi ve depolarda ihtiyaçtan çok daha fazla limon olduğu anlaşıldı. Bir ay sonra, Mayıs ayında 10 bin ton, daha sonra 10 bin ton daha ihracata izin verildi. Ağustos’ta da yasak fiilen kaldırıldı. Ancak o yanlış karar sonucu Türkiye ciddi oranda pazar kaybetti. Bunun faturası da üreticiye, ihracatçıya kesildi.

Bakanlar şikayet edeceğine fahiş fiyatla mücadele etsin

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, “yeterli limon var” diyor ve buna rağmen fiyat 100 liraysa o zaman bunu önlemeleri gerekmiyor mu?

Tüketici fiyattan şikayet eder, görevi piyasayı düzenlemek fahiş fiyatla mücadele etmek olan Tarım Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı şikayet etmek yerine çözüm bulmalı. Ya gerçekte yeterince limon yok ve fiyat yükseliyor ya da limon varsa fahiş fiyatla mücadele edilmiyor. Sonuçta üretici de tüketici de bundan zarar gördü ve görmeye devam ediyor.

Olgunlaşmamış susuz limonlar piyasaya sürülüyor

Limonun kilosu 100 liraya çıkınca bazı uyanıklar henüz olgunlaşmamış susuz yeşil limonları toplayıp piyasaya sürmeye başladı. Bu hem üreticiye hem de tüketiciye zarar veriyor. Bu konuda mutlaka gerekli denetimler yapılmalı. Limon kesim tarihleri açıklanmadan limon kesimi yapılmamalı ve satışına izin verilmemeli. Limon hasadı 15 Ağustos gibi Meyer cinsi ile başlayacak. Hasat başlayınca fiyat düşmeye başlar. Bu sezondan ders alınarak üreticinin alın terinin, emeğinin karşılığı verilmeli. Zamanında hasat yapılmalı, zamanında depolara konuşmalı. İhracata destek olunmalı. Tüketici kazıklanmamalı.Bunun için ilgili bakanlıklar şimdiden her türlü önlemi almalı.

Özetle, Türkiye’nin limon üretiminde rekor kırdığı bir sezonda çiftçi sezon başında dalında 1 liraya bile satamadığı limonu toplayamadı. Limon ağaçlarını sökenler bile oldu. Aynı sezonda Temmuz ayı itibariyle limonun kilosu 100 liraya çıktı. Tüketici limon alamıyorum diye şikayet ediyor. Tarım Bakanı yeterli limon var diyor. Henüz olgunlaşmamış susuz limonlar piyasaya sürülmeye başlandı. Yapılan tüm hatalardan ders alınması için yazıyoruz, anlatıyoruz. Umarım anlayan duyan olur.

KAynak: Ali Ekber Yıldırım / Tarım Dünyası

– Kasım ayında markette 37 ürünün 29’unda fiyat artışı, 6’sında fiyat azalışı görülürken, 2 üründe fiyat değişimi yaşanmadı.
-Kasım ayında üreticide 29 ürünün 13’ünde fiyat artışı olurken, 7’sinde fiyat düşüşü görüldü. 9 üründe ise fiyat değişimi olmadı.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, kasım ayı üretici ile market arasındaki fiyat değişimlerini, bu değişimlerin nedenlerini, aylık ve yıllık girdi fiyatlarındaki değişimleri değerlendirdi.
Kasım ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 548,1 ile limonda görüldüğünü açıklayan Bayraktar, açıklamasını şöyle sürdürdü;
“Limondaki fiyat farkını yüzde 423,6 ile portakal, yüzde 359,1 ile mandalina, yüzde 305,4 ile kuru soğan, yüzde 265,3 ile marul ve yüzde 215,4 ile yeşil soğan takip etti.
Limon 6,5 kat, portakal 5,2 kat, mandalina 4,6 kat, kuru soğan 4,1 kat, marul 3,7 kat ve yeşil soğan 3,2 kat fazlaya satıldı. Üreticide 2 lira 10 kuruş olan limon 13 lira 61 kuruşa, 4 lira 50 kuruş olan portakal 23 lira 50 kuruşa, 4 lira 50 kuruş olan mandalina 20 lira 66 kuruşa, 3 lira 50 kuruş olan kuru soğan 14 lira 19 kuruşa, 5 lira 86 kuruş olan marul 21 lira 41 kuruşa, 7 lira 71 kuruş olan yeşil soğan 24 lira 33 kuruşa markette satıldı.”

Market fiyatları
“Kasım ayında markette 37 ürünün 29’unda fiyat artışı, 6’sında fiyat azalışı görülürken, 2 üründe fiyat değişimi yaşanmadı. Kasım ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 69,2 ile salatalık oldu. Salatalıktaki fiyat artışını yüzde 62 ile kabak, yüzde 39,5 ile zeytinyağı, yüzde 38,5 ile antepfıstığı, yüzde 31,5 ile yeşil soğan takip etti.
Markette fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 17,2 ile limon oldu. Limondaki fiyat düşüşünü yüzde 11,8 ile marul, yüzde 11,5 ile domates ve kırmızı mercimek, yüzde 2,5 ile elma izledi.”

Üretici fiyatları
“Kasım ayında üreticide 29 ürünün 13’ünde fiyat artışı olurken, 7’sinde fiyat düşüşü görüldü. 9 üründe ise fiyat değişimi olmadı.
Geçen ay üreticide 7 lira 71 kuruş olan marulun fiyatı yüzde 24,1 azalışla 5 lira 86 kuruşa düştü. Maruldaki fiyat düşüşünü yüzde 21,1 ile domates, yüzde 14,2 ile kuru fasulye, yüzde 11,2 ile kuru soğan ve yüzde 2,2 ile ıspanak izledi.
Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 113,8 ile salatalıkta görüldü. Salatalıkta fiyat artışını yüzde 76,1 ile patlıcan, yüzde 54,8 ile kabak, yüzde 31,6 ile elma ve yüzde 25,1 ile zeytinyağı takip etti.”

Üretici fiyat değişiminin nedenleri
“Marulda kasım ayında yaşanan arzdaki dönemsel yoğunluk fiyatların düşmesine neden oldu. Kuru fasulyede talepte yaşanan düşüş fiyatlarda gerilemeye sebep oldu.
Tarım Kredi Kooperatifleri kuru soğanda alım fiyatını 9 lira olarak açıkladı. Ancak, Ziraat Odalarımızdan aldığımız bilgilere göre; Tarım Kredi Kooperatifleri alım kotasını az miktarda belirleyip, kotalar doldu gerekçesiyle alım yapmıyor. Kuru soğanda rekoltenin fazla olması, kısıtlı ihracat nedeniyle alım satımların rahatlamaması, üretici fiyatının kilogram başına 3 buçuk liraya kadar gerilemesine neden oldu. Kuru soğan üreticilerimiz Tarım Kredi Kooperatiflerinin açıkladığı fiyattan ürünün tamamını almasını ve Toprak Mahsulleri Ofisi’nin alım yapmasını bekliyor.
Domateste ürün rekoltesinde görülen artış ve seralarda üretimin başlaması ile arzın artması, fiyatların gerilemesine neden oldu. Salatalık, kabak, patlıcan, sivri biberde arzdaki azalmaya bağlı fiyat artışı yaşandı.
Zeytinyağında yeni sezonun başlaması ve bu yıl zeytinde ‘yok yılı’ olması nedeniyle girdi fiyatları, lojistik, işçilik gibi maliyetlerdeki artış, zeytinyağı fiyatlarını yükseltti. TARİŞ 0,5 asit zeytinyağı alım fiyatını 275 lira olarak açıkladı. TARİŞ’in alım fiyatı piyasa fiyatlarını etkiledi. Bu ay zeytinyağı üretici fiyatı TARİŞ’in alım fiyatının altında kaldı.
Elmada hasadın tamamlanması ve ürünün soğuk hava deposuna girmesi fiyatlarda artışa neden oldu.
Limon üreticisinin mağduriyeti devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde Mersin’de yaşanan dolu hadisesi sonrası mayer limonda alım satım tamamen durdu. Aydın cinsi limonda hasat başladı ancak üreticilerimiz ürününe alıcı bulamıyor. Piyasanın canlanması ve narenciye ürünlerinin dalında kalmaması için üreticilerimiz kamu tarafından müdahale alımı yapılmasını bekliyor.”

Kasım ayı aylık ve yıllık girdi fiyatlarındaki değişim
“Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre Kasım ayında, Ekim ayına göre; ÜRE gübresi yüzde 4,8, amonyum nitrat gübresi yüzde 3,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,8, amonyum sülfat gübresi yüzde 1,3, DAP gübresi yüzde 1,2 oranında azaldı.
Geçen yılın Kasım ayına göre, sadece ÜRE gübresinin fiyatı yüzde 2 azalırken, DAP gübresi yüzde 17,8, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 11,5, amonyum sülfat gübresi yüzde 8,1, amonyum nitrat gübresi yüzde 4,6 oranında arttı.
Mazot fiyatı son bir ayda yüzde 5 azalırken, son bir yıla göre ise yüzde 58 oranında arttı. Tarımsal üretim faaliyetinin olmazsa olmazı mazot fiyatlarında istikrar sağlanması için vergiler düşürülmelidir.
Besi yemi Kasım ayında Ekim ayına göre yüzde 2,76, süt yemi yüzde 2,81 artarken, son bir yılda besi yemi yüzde 27,98 ve süt yemi yüzde 28,48 oranında arttı.
Kasım ayında girdi fiyatlarında en fazla artış zirai ilaçta oldu. Zirai ilaç fiyatı son bir ayda yüzde 46,5 artarken, bir yıllık artış yüzde 64,5’e ulaştı.
Gübre, yem, elektrik, zirai ilaç gibi girdiler de üreticilerimize makul fiyatlardan sağlanmalıdır. Tarımsal üretimde sürdürülebilirlik sağlanarak, üreticilerimizi ve tüketicilerimizi memnun edecek fiyatlara erişilmelidir.”