Gelir adaletsizliği banka verilerine yansıdı. 5 milyon lira ve üstünde parası olan 400 bin kişinin varlığı 10 trilyon açıktı. 44 milyon kişinin kart, bireysel kredi borcu 6 trilyonu aştı.
Türkiye ekonomisini esir alan yüksek faiz, toplumun iki kesimi arasındaki farkı adeta fay hattına dönüştürdü. Bir tarafta paradan para kazanan zengin azınlık, diğer tarafta borçla yaşamını sürdürmeye çalışan yoksul geniş kitle…
Sözcü’den Erdoğan Süzer’in haberine göre devasa uçurum yüzünden ülke içinde iki farklı ekonomik gerçeklik yaşanıyor. Borçlu yoksullar varlıklı zenginlere kaynak aktarıyor. Banka hesaplarında 26.1 trilyon liralık birikim var ve bunun 21.5 trilyon lirası küçük bir varlıklı kesimin elinde. 5 milyon lira ve üzeri mevduata sahip 350-400 bin kişinin varlığı 10 trilyon lirayı aşıyor.

Yoksul Türkiye
Toplam 194 milyon adet banka hesabı var. Bu hesapların 175 milyonu 10 bin liranın altındaki paralardan oluşuyor, toplam varlığı ise sadece 141 milyar lira. Yaklaşık 28 milyon hesapta 10 bin ile 250 bin, 5.2 milyon hesapta da 250 bin ile 1 milyon lira arasında para var. Bunların toplam varlığı da 4.4 trilyon. Ülkenin bir yüzü ise yoklukla boğuşuyor. Yaklaşık 44 milyon kişi 6 trilyonu aşkın bireysel kredi ve kredi kartı borcuyla hayatını döndürmeye çalışıyor. 10.1 milyon kişi kullandığı ihtiyaç kredisi, 1.6 milyon kişi konut kredisi, 341 bin kişi de taşıt kredisi borcunu ödemek için her ay büyük mücadele veriyor.

6.5 milyon KOBİ
32.2 milyon kişi de maaşı yetmediği için bankanın kredili mevduat hesabından para çekmek zorunda kalıyor. Bireylerin dışında bir de küçük işletmeler var. 6.5 milyon KOBİ bankalardan aldığı 6.4 trilyonluk krediyle işlerini döndürüyor. Üstelik bu işletmelerin 5.4 milyonu mikro düzeydeki küçük işletmeler. Bunların döndürmeye çalıştığı borç tutarı ise 4.1 trilyon.

Maaşın önemli bir kısmı faiz ödemelerine aktarılıyor
Başta yüksek faiz olmak üzere borçlanma maliyetlerinin aşırı yüksek olması, enflasyonun da maaş ve ücret gibi sabit gelirleri sürekli eritmesi yoksuldan zengine akan kaynak transferini büyütüyor. Bir kesim parasını bankaya koyarak aylık düzenli gelir elde ederken diğer kesim maaşının önemli bölümünü faiz ödemelerine aktarmak zorunda kalıyor. Borçlu ödediği faizle ekonomi içinde sürekli küçülürken varlıklı kesim sürekli büyüyor. Sonuçta gelir dağılımı daha da bozuluyor, orta sınıf eriyor, yoksullar ordusu büyüyor.

İstanbul Planlama Ajansı tarafından hazırlanan “İstanbul Barometresi” Şubat ayı araştırmasına göre kredi kartı borcunun tamamını ödeyemeyenlerin oranı yüzde 50,5’e çıktı. Araştırma, Ramazan döneminde gıda fiyatlarının yükseldiğini düşünenlerin oranının da yüzde 67,5 olduğunu ortaya koydu. Ramazan ayında gıda fiyatlarındaki artış ve dışarıda yeme-içme ile giyim harcamalarındaki düşüş dikkat çekti.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İstanbul Planlama Ajansı’nın yayımladığı İstanbul Barometresi’nin Şubat ayı raporu, kentte yaşayanların ekonomik durumuna dair dikkat çekici veriler ortaya koydu.
Raporda yer alan “Gündem Araştırması” kapsamında katılımcılara ekonomi, tüketim alışkanlıkları ve Ramazan dönemine ilişkin sorular yöneltildi. Sonuçlar, kredi kartı borçlarının hane bütçeleri üzerindeki baskısının arttığını ve tüketim alışkanlıklarında belirgin bir değişim yaşandığını gösterdi.

Kredi kartı borcu ödeme güçlüğü artıyor
Araştırmaya göre Şubat ayında kredi kartı borcunun tamamını ödeyebildiğini belirtenlerin oranı yüzde 49,6’da kaldı. Buna karşılık katılımcıların yüzde 50,5’i kredi kartı borcunun tamamını ödeyemediğini ifade etti.
Detaylı sonuçlar incelendiğinde katılımcıların yüzde 28,8’inin yalnızca asgari tutarı ödediği, yüzde 7,5’inin asgari tutar ile borcun tamamı arasında bir ödeme yaptığı görüldü. Asgari tutardan daha az ödeme yapanların oranı yüzde 4,5 olurken, yüzde 9,7’lik bir kesim ise borcunu hiç ödeyemediğini belirtti.
Bu veriler, kredi kartı kullanımının yaygınlaştığı dönemde hane bütçeleri üzerindeki borç baskısının giderek arttığına işaret ediyor.

Ramazan’da gıda fiyatları yükseldi
Katılımcıların yüzde 67,5’i ise Ramazan döneminde gıda fiyatlarının yükseldiğini düşündüğünü ifade etti. Bunun yanında yüzde 13,5’lik bir kesim fiyatların makul düzeyde arttığını belirtirken, yüzde 11,3’ü fiyatların artmadığını dile getirdi. Katılımcıların yüzde 7,7’si ise bu konuda fikir sahibi olmadığını söyledi. Gıda harcamalarının arttığını belirtenler ise yüzde 46,3 oldu.

Dışarıda yeme-içme düştü
Araştırmanın “tüketim alışkanlıkları” başlığı altında yer alan sonuçlar, bazı harcama kalemlerinde gerileme olduğunu ortaya koydu. Buna göre İstanbulluların yüzde 57,6’sı dışarıda yeme-içme harcamalarının azaldığını, yüzde 51,9’u ise giyim alışverişinde düşüş yaşandığını belirtti.

Ziraat Bankası bloke koydu
Yeni bankayla yaptığı görüşmede, mevcut bankanın emekli maaşı üzerine bloke koyması nedeniyle taşıma işleminin gerçekleştirilemediğini öğrendiğini ifade etti. Bunun üzerine davalı banka ile iletişime geçen davacıya, bankadan kullanılan konut kredisi nedeniyle emekli aylığı üzerine bloke konulduğu ve kredi borcu tamamen bitmeden bu blokenin kaldırılamayacağı bildirildi.
Emekli ise bankanın bu uygulamasının hukuki dayanağı bulunmadığını, emekli maaşının başka bankaya taşınmasının bloke yoluyla engellenemeyeceğini savunarak, maaş hesabı üzerindeki blokenin kaldırılması ve taraflar arasındaki hukuki ihtilafın giderilmesi talebiyle dava açtı.

Mahkeme emekliyi haklı buldu
Ankara 5. Tüketici Mahkemesi, mahkeme, haczedilemeyen mal ve haklar üzerinde önceden yapılan anlaşmaların geçerli olmayacağını belirtti.
Bu nedenle kredi kullanımı sırasında emekli maaşı üzerine bloke konulmasına ilişkin muvafakatın hukuken geçerli sayılamayacağı ifade edildi. Ayrıca SGK ile banka arasında yapılan protokolde blokenin uygulanması ve kaldırılması konusunda bankanın sorumlu olduğu belirtildi.
Mahkeme, emekli maaşı üzerindeki blokenin kaldırılmasına ve emeklinin maaşını başka bankaya taşımasının önündeki engelin kaldırılmasına karar verdi.

İstinafa taşındı
Karar, banka tarafından İstinaf mahkemesine taşındı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi ise yerel mahkeme kararını hukuka uygun buldu.
İstinaf mahkemesi kararında, bankayla SGK arasında yapılan protokolün taraflar arasındaki iç ilişkiye yönelik olduğu belirtildi. Bu protokolün emekli açısından bağlayıcı bir sonuç doğuramayacağı vurgulandı.
Ayrıca kredi sözleşmesinde emekli maaşının başka bankaya aktarılmayacağına ilişkin imzalı bir hüküm de bulunmadığı ifade edildi. Bu nedenle bankanın istinaf başvurusu esastan reddedildi.

Son noktayı Yargıtay koydu
Dosya bu kez temyiz incelemesi için Yargıtay’a taşındı. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yaptığı incelemede Bölge Adliye Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığına hükmetti.
Daire, bankanın temyiz itirazlarını reddederek Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kararını onadı. Böylece emekli maaşına konulan blokenin kaldırılması yönündeki karar kesinleşmiş oldu.

Kaynak: BirGün

TBB Risk Merkezi’nin Aralık 2025 verilerine göre bireysel kredi borçlusu sayısı 43,6 milyona yükseldi. Tasfiye olunacak alacaklar bir yılda yüzde 99 artarken kişi başı borç 135 bin 500 TL’ye çıkarak 5 asgari ücrete dayandı.

Ekonomik kriz ülkede her iki kişiden birini borçlu hale getirdi. Rekor borçluluk ödeme krizini doğurdu. Krizle eriyen alım gücü, yurttaşları borç olmadan yaşayamaz hale getirdi. Artan borçları yeni borçlarla döndürme düzeni ödeme krizi yarattı. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin Aralık 2025 verilerine göre, temel ihtiyaçlarını kredi ve kredi kartıyla karşılamaya çalışan milyonlarca kişi borç sarmalına girdi.

Batık kredileri ifade eden tasfiye olunacak kredi miktarı bir yılda yüzde 99 arttı. Ülkede her 2 kişiden biri bankalara borçlu hale geldi. Rapora göre bireysel kredi borçlu sayısı 43,6 milyona ulaştı. Kişi başı ortalama borç, geçen yıl 95 bin 69 TL iken rapor döneminde yüzde 42,5’lik artışla 135 bin 500 TL’ye yükseldi. Kişi başı borç 5 asgari ücrete dayandı. Bireysel kredi ve kredi kartı toplam bakiyesi yıllık yüzde 49 artışla 5 trilyon 914 milyar TL seviyesine ulaştı. Borç stokunun neredeyse yarısını kredi kartları oluştururken 40,6 milyon kişinin kullandığı kredi kartlarında toplam bakiye 2 trilyon 918 milyar TL’ye ulaştı. Buna göre 13,9 trilyon TL’lik toplam kart limitinin yalnızca yüzde 21’i kullanılabildi. Limitin kullanılmamasında geri ödeme kriz etkili oldu.

Kartlarda limit azaltımı başladı
Borç krizini frenleme amacı taşıyan kredi kartlarında limit azaltım uygulaması dün başladı. BDDK’nin bankalara verdiği süre doldu. Limitlerin “gelirle uyumlu” hale getirilmesine yönelik yeni hesaplama sistemi devreye alındı. BDDK, bankalardan müşterilerle temasa geçilmesini, dijital kanallar üzerinden gelir belgelerinin temin ve teyit süreçlerinin oluşturulmasını ve özellikle eğitim ile sağlık harcamalarının toplam limit hesaplamasından düşülmemesi için gerekli sistemsel altyapının kurulmasını istemişti. Teknik ve operasyonel düzenlemelerin en geç üç ay içinde tamamlanması gerekiyor. Yeni uygulamada bir kişiye ait farklı bankalardaki tüm kredi kartlarının toplam limiti esas alınacak. 2025 yılı sonuna kadar yapılan harcamalar da yeni limit hesaplamasına dahil edilecek. İlk aşamada toplam kredi kartı limiti 400 bin liraya kadar olan müşteriler için indirim yapılmayacak. Ancak bu sınır, tek kart için değil tüm bankalardaki kartların toplamı için geçerli olacak. 2026 yılı itibarıyla ilk kez verilecek kredi kartlarında limit, kullanıcının net aylık gelirinin en fazla iki katı olabilecek.

Kaynak: BirGün

BirGün’den Havva Gümüşkaya’nın haberine göre, borçlarını çeviremeyen geniş kesimler geçim kriziyle boğuşurken finans sektörü bu krizden devasa gelirlerle çıktı. Yurttaş, 2025 yılında tüketici kredileri ve kredi kartı borçları nedeniyle bankalara 1 trilyon 222 milyar lira faiz ödedi. 2025 yılında bankacılık sektörünün net kârı, yıllık bazda 42,4 oranında artarak 940,2 milyar liraya ulaştı. Sektörün kârlılığındaki bu sıçramanın arkasında, hane halkının artan borç yükü olduğu net biçimde görüldü.

Devasa faiz geliri
Bankaların tüketici kredilerinden sağladığı faiz geliri Ocak-Aralık 2025 döneminde 719,9 milyar liraya ulaştı. 2024 yılında 515,6 milyar lira olan bu tutar, bir yılda yüzde 39,6 oranında arttı. Kredi kartlarından alınan faiz ise yüzde 47,3 artışla 341 milyar liradan 502 milyar 343 milyon liraya çıktı. Böylece yurttaşın kredi kartı ve tüketici kredileri için ödediği toplam faiz ise yıl sonunda 1 trilyon 222 milyar liraya ulaştı. Yıllık artış oranı yüzde 42,3 oldu.

Borcunu ödeyemeyenden artı kazanç
Yüksek faiz oranlarının etkisiyle yaşanan geri ödeme krizi, takibe alınan alacak sayısında da artışa neden oldu. Takipteki alacakların toplam nakdi kredilere oranı yüzde 2,47’ye çıktı. Bu dönemde bankaların takipteki alacaklardan sağladığı faiz geliri ise 51 milyar 772 milyon liradan 2,3 kat artarak 116 milyar 501 milyon liraya ulaştı. Bankalar, yurttaşların kullandığı ürünlerden faiz geliri elde ederken borcunu ödeyemeyenlerden de ayrıca kazanç sağlamaya devam etti.

Hizmet geliri patladı
Bankalar sadece faizden değil, gündelik bankacılık işlemlerinden de büyük gelir sağladı. Bankacılık hizmet gelirleri 2024’te 828,8 milyar lirayken 2025’te 1 trilyon 245,5 milyar liraya çıktı. Bu kalem bir yılda yüzde 50,2 oranında arttı.

2025 yılı boyunca 10,5 milyonu aşkın yeni dosya icra dairelerinde işleme alındı. Bankaların takibe aldığı borç bakiyesi 542 milyar liraya yükseldi. Milyonlar yeni yıla ağır bir borç yüküyle giriyor.
Ekonomik kriz ile nakde erişimdeki zorluklar yurttaşı borca, borç bakiyesinin artması iflasa sürükledi.
Borçluluk krizi, geri ödemeleri neredeyse imkânsız hale getirdi. UYAP verilerine göre mahkemelerdeki icra-iflas dosyası sayısı 25 milyona dayandı. 2025’te her gün ortalama 30 bin yeni dosya yurt genelinde icra dairelerinde işleme alındı. Milyonlar, yeni yıla milyonlarca icra dosyasıyla giriyor.
UYAP verilerine göre 28 Aralık itibarıyla icra dairelerindeki icra ve iflas dosya sayısı 24 milyon 205 bin 787 oldu. Bu sayı geçen yılın 27 Aralık tarihinde 22 milyon 420 bin 608’di. Yılın başından bu yana dairelere gelen dosya sayısı 10 milyon 605 bin 201 oldu.
Aralık ayında da dosya sayısı 909 bin 55 arttı. Her gün binlerce dosya dairelere geldi. Güncel 28 Aralık verilerine göre pazar günü dahi 15 bin 226 yeni icra ve iflas dosyası dairelere geldi. 26 Aralık Cuma günü gelen dosya sayısı 34 bin 398’di.

Borç her hafta büyüyor
Her gün giderek artan icra-iflas dosyalarının dairelerden çıkışı da uzun sürüyor. Ülke nüfusunun neredeyse 4’te birine denk gelecek sayıda dosya dairelerde kapanmayı bekliyor. Yıl başından bu yana kapanarak dairelerden çıkan dosya sayısı ise 26 bin 91’de kaldı.
Yurttaşın en büyük resmi borçlanma yolu olan banka kredileri ile kredi kartları da adeta patladı. Ödenemediği için bankaların takip listesine aldığı borçların tutarı yükselişini son haftada da sürdürdü. Güncel BDDK verilerine göre 19 Aralık ile biten haftada bankaların takipteki alacakları bir önceki haftaya göre 3 milyar 141 milyon lira arttı. Takipteki borç bakiyesi 572 milyar 147 milyon liraya çıktı. Takipteki alacakların 423 milyar 107 milyon lirasına özel karşılık ayrıldı. Takipteki borç bakiyesi, bu yılın ilk haftasında 293 milyar 695 milyon liraydı.

Halk kartlara sarıldı
Bankalararası Kart Merkezi verileri de ülkede yaşamın kartlarla devam ettiğini ortaya koydu. Güncel Kasım ayı verilerine göre, ülkede kredi kartı sayısı yıllık yüzde 10 artışla 142,3 milyon, banka kartı sayısı da yüzde 11 artışla 215,1 milyon oldu. Kredi kartları, banka kartları ve ön ödemeli kartlarla kasımda yapılan toplam ödeme tutarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 48 artarak 2 trilyon 266,3 milyar liraya yükseldi. Kartlı ödemelerin 1 trilyon 932,5 milyar lirası kredi kartları, 326,5 milyar lirası banka kartları, 7,3 milyar lirası ise ön ödemeli kartlarla yapıldı. Ödeme tutarı kredi kartlarında yüzde 48, banka kartlarında yüzde 64 arttı. Yılın başında kartlı harcamaların hacmi 1,32 trilyon lira seviyesindeydi.
Kredi kartı üzerinden nakit ihtiyacını karşılama eğilimi bu ay da devam etti. Kartları nakde çevirmek için başvurulan nakit avans kullanımı Kasım ayında 77,2 milyar liraya yükseldi. Ocak 2025’te nakit avans kullanım hacmi 68,4 milyar lira seviyesindeydi.

Poşet 1 Lira Oldu
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca, 25 kuruş alınmasına karar verilen plastik poşetler 1 Ocak 2026’dan itibaren artık 1 lira olacak. Bakanlık tarafından plastik poşetler, 1 Ocak 2019 itibarıyla ücretli hale getirilmişti. Poşetlerin fiyatları 2025’te 50 kuruşa çıkarılmıştı. Plastik poşetlerin taban ücretin adet başına vergiler dahil 1 lira olmasına karar verildi. Karar, 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olacak.

Kaynak: BirGün

BirGün’den Melisa Ay’ın haberine göre, ekonomik kriz ile nakde erişimdeki zorluklar yurttaşı borca, borç bakiyesinin artması iflasa sürükledi. Borçluluk krizi, geri ödemeleri neredeyse imkânsız hale getirdi. UYAP verilerine göre mahkemelerdeki icra-iflas dosyası sayısı 25 milyona dayandı. Her gün ortalama 30 bin yeni dosya yurt genelinde icra dairelerinde işleme alınıyor.

UYAP verilerine göre 29 Kasım itibarıyla icra dairelerindeki derdest halde bulunan icra ve iflas dosya sayısı 24 milyon 785 bin 181 oldu. Bu sayı geçen yılın 29 Kasım tarihinde 22 milyon 906 bin 875’ti. Yılın başından bu yana dairelere gelen dosya sayısı 9 milyon 658 bin 232 oldu. 2024’ün tamamında dairelere toplam 9 milyon 368 bin 168 yeni dosya gelmişti.

Kasım ayında, dairelerdeki dosya sayısı 944 bin 551 arttı. Her gün binlerce dosya dairelere geldi. Güncel 29 Kasım verilerine göre cumartesi günü dahi 2 bin 937 yeni icra ve iflas dosyası dairelere geldi. 28 Kasım Cuma günü gelen dosya sayısı 27 bin 703’tü.

Her gün giderek artan icra-iflas dosyalarının dairelerden çıkışı da uzun sürüyor. Ülke nüfusunun neredeyse 4’te birine denk gelecek sayıda dosya dairelerde kapanmayı bekliyor. Yıl başından bu yana kapanarak dairelerden çıkan dosya sayısı ise 7 milyon 129 bin 16’da kaldı.

1,5 milyon yasal takipte
Bireysel kredi veya kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe intikal etmiş kişi sayısı yükselirken yılın ilk 9 ayında icra dairelerine 7,5 milyondan fazla dosya gelmişti.
Türkiye Bankalar Birliği’nin güncel verilerine göre bu yılın eylül ayında bireysel kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe intikal etmiş kişi sayısı 153 bin 566 oldu. Bireysel kredi borcunu ödeyemeyerek takibe alınan sayısı da 138 bin 444 olarak açıklandı. Yılın ilk 9 ayında bu borçları ödeyemeyen kişi sayısı, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 19 artarak 1 milyon 661 bin kişiye ulaştı.

Verilere göre tasfiye olunacak alacaklar da eylülde bir önceki yıla göre yüzde 141’lik devasa artış ile 246 milyar TL oldu.

Banka kartlarını 5’e katladı
Geçim sıkıntısı çeken geniş toplum kesimleri, artık temel ihtiyaçlardan faturalara kadar tüm harcamalarını kredi kartlarıyla karşılamaya çalışıyor. Eylül ayında banka kartlarıyla yapılan harcamanın 5 katı kredi kartlarıyla gerçekleştirildi. Bankalararası Kart Merkezi’nin verilerine göre 1 trilyon 848 milyar liralık kredi kartı harcamasına karşın banka kartlarıyla 359 milyar liralık ödeme yapıldı. Kredi kartlarıyla yapılan bu harcamaların yaklaşık yüzde 25’lik bölümünü market ve gıda harcamaları oluşturdu.
Borçları ödeyememe krizi ise bireysel kredi kartlarında takibe giren alacak oranını artıyor. Bireysel kredi kartlarında batık borç tutarı 115 milyar 236 milyon liraya ulaştı. Bu tutar geçen yılın aynı döneminde 46 milyar 855 milyon lira düzeyindeydi. Son bir yılda batık bireysel kredi kartı borçlarında 2 buçuk kat artış meydana geldi.

Gıda fiyatlarına maaş yetişmiyor
Her ay yükselişini sürdüren gıda fiyatları, borçsuz market alışverişini imkânsız hale getiriyor. Farklı kurumların açıkladığı açlık ve yoksulluk sınırı verileri de yükselişi tekrar gözler önüne seriyor. Son olarak dün Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM), ekim ayına ilişkin  açlık ve yoksulluk sınırını verilerini paylaştı. Dört kişilik bir ailenin sadece sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcamasını ifade eden açlık sınırı 26 bin 925 liraya çıkarak asgari ücreti neredeyse 5 bin lira aştı. Gıda harcamasının yanı sıra eğitim, sağlık, barınma, eğlence, ısınma ve ulaşım gibi yaşamsal harcamaları ifade eden yoksulluk sınırı da 93 bin 135 lira olarak gerçekleşti. Bu tutar, asgari ücretin 4 katından daha yüksek. BİSAM’a göre tek başına yaşamanın maliyeti de 43 bin lirayı buldu.
BİSAM verilerine göre, günlük gıda harcaması tutarı en az 898 lira olurken bunun 297 lirası süt ürünlerine, 227 lirasını et, yumurta ve baklagil grubuna harcandı. Ekmek ve makarna grubu için günlük harcama tutarı 123,74 lira oldu.

Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır’ın haberine göre, CHP TBMM Grubu’nun haftalık ekonomi raporunda yer alan tespitler özetle şöyle:

-1.3 milyon işten çıkarma: İşsizlik ödeneği alabilmek için bu yılın ilk dokuz aylık döneminde İş-Kur’a yapılan başvurular geçen yılın aynı dönemine göre 134 bin kişi artarak 1 milyon 337 bin kişiye ulaştı.

-İşverene 63.6 milyar: İşsiz kalanlara işsizlik ödeneği verilmesinde ağır koşullar aranan İşsizlik Sigortası Fonu’nun kaynakları daha çok işsizler dışındaki alanlara harcanıyor. Bu yılın ilk dokuz aylık döneminde 177.1 milyar lira harcama yapan fonun bu ödemelerinin 58 milyar lirası (işsizlik ödeneği alanlar için SGK’ya ödenen prim ve devlete ödenen damga vergisi dahil) işsizler için yapılan ödemelerden kaynaklanırken, teşvik ve destek ödemesi olarak işverenlere 63.6 milyar lira aktarıldı.

-5.5 trilyon borç: Yurttaşların, bankalar ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ve kredi kartı borçları, 26 Eylül – 3 Ekim arasındaki haftada 40.7 milyar lira artarak 5 trilyon 344 milyar lirayla yeni bir rekor kırdı. Varlık yönetim şirketlerine ve TOKİ’ye olan borçlarıyla birlikte vatandaşın toplam finansal borcu 5 trilyon 503 milyar lirayı buldu.

-1.5 milyon kişi takipte: Bankalar ve finansman şirketleri, bu yılın ilk sekiz aylık döneminde bireysel kredi borcunu ödeyemeyen 925 bin 527 kişiyi, bankalar da kredi kartı borcunu ödeyemeyen 1 milyon 142 bin 390 kişiyi icra takibine aldı. Hem kredi kartı hem bireysel kredi borcu nedeniyle takibe alınanlar ve hem de birden fazla banka tarafından takibe alınanlar tek kişi olarak sayıldığında ocak-ağustos döneminde toplam 1 milyon 506 bin 76 kişi takibe alındı.

-8 milyon dosya: İcra dairelerine 1 Ocak – 11 Ekim günleri arasında UYAP üzerinden gelen yeni dosya sayısı 2024 yılının aynı dönemine göre yüzde 8.6 oranında artarak 7 milyon 917 bine yükseldi. İcra dairelerine 2024 yılında bu dönemde 7 milyon 287 bin dosya gelmişti. Aynı günler arasında 5 milyon 528 bin dosya da ya sonuçlandırıldı ya da işlemden kaldırıldı. Sonuçlanan dosya sayısı geçen yıla göre 102 bin adet azaldı. UYAP üzerinden açılan ve icra dairelerinde derdest bulunan toplam dosya sayısı 11 Ekim itibariyle 24 milyon 645 bine çıktı. Derdest dosya sayısı son bir yılda net olarak 1 milyon 680 bin adet arttı.

Yurttaş Birlikteliği, Yargıtayın, bankaların tüketici kredisi verdiği sırada alacakları onay ve talimatla emekli aylıklarına “bloke” koyabileceklerine ilişkin kararını eski Yargıtay binası önünde protesto etti. Yurttaş Birlikteliğinin açıklamasında, “Yargının sosyal devleti değil, piyasa çıkarlarını önceleyen tutumunu asla kabul etmeyeceğiz. Emeklinin ekmeğini koruyacak bir hukuk düzeni için mücadeleyi kararlılıkla sürdüreceğiz. TBMM’yi göreve davet ediyoruz” denildi.

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, tüketici kredisi nedeniyle verilen hapis, takas, mahsup ve benzeri onay ve rıza talimatları nedeniyle bankanın emekli maaşını doğrudan bloke edilebilmesinin mümkün olduğuna karar verdi.
Bu karara tepki gösteren Bağımsız Emekliler Sendikası, 2021 Tüm Emekliler Sendikası, DİSK Emekli-Sen, Emekli Meclisleri Sendikası’nın oluşturduğu “Yurttaş Birlikteliği”, bu kararı Yargıtayın Kızılay’daki eski binası önünde protesto etti. Protestoya Yenilik Partisi Genel Başkanı Öztürk Yılmaz ve CHP Ordu Milletvekili Cemal Enginyurt ile Ankara Milletvekili Adnan Beker de destek verdi.

Yurttaş Birlikteliği adına burada okunan basın açıklamasında şu ifadelere yer verildi: 
“Yargıtay, 21 Mart 2025 tarihinde verdiği içtihadı birleştirme kararıyla, bankaların tüketici kredisi sözleşmesi yapıp ödeyemeyen emeklilerin yaşlılık aylıklarına bloke koymasının önünü açmıştır. Bu karar, Anayasa’nın 2. maddesinde tanımlanan sosyal devlet ilkesine indirilen ağır bir darbedir. Emeklilerin ömür boyu çalışarak hak kazandığı yaşlılık aylığı temel gereksinimlerini bile karşılamaya yetmezken son nefeslik bu gelire el konulmak istenmesini, vicdanla bağdaştırmak mümkün değildir.
Sosyal devlet anlayışını ete kemiğe büründüren Anayasa’nın başlangıç bölümündeki, ‘Her Türk vatandaşının temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak onurlu bir hayat sürdürme ve maddi-manevi varlığını geliştirme hakkı’, 5. maddesindeki ‘Devletin; kişinin temel hak ve özgürlüklerini sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırma’ görevi, 17. maddesindeki, ‘Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı’, 60. maddesindeki ‘Sosyal güvenlik hakkı’, 61. maddesindeki ‘Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler’ şeklinde ifade edilen temel ilkeler, bu kararla açıkça ihlal edilmiştir.

“Yargıya olan güven bir kez daha sarsılmıştır”
Son yıllarda adım adım tasfiye edilen sosyal devlet, şimdi de Yargıtayın bu kararıyla derin yara almıştır. Emeklilerin açlık sınırı altındaki yaşlılık aylıkları, artık kredi alacaklarını daha kolay tahsil etsinler diye dev bankaların insafına terk edilmiştir. Bu durum, yargının zayıftan yana değil, güçlüden yana tutum aldığını göstermekte ve milyonlarca emekliyi derin bir hayal kırıklığına uğratmaktadır. Yargıya olan güven bir kez daha sarsılmıştır. Yargıtay, bu karan Anayasa’nın 48. maddesindeki ‘sözleşme özgürlüğü’ ilkesine ve tüketici sözleşmelerinde imzalatılan muvafakat yetkisine dayandırmaktadır. Oysa herkes bilmektedir tüketici kredisi sözleşmeleri, çaresiz yurttaşlara tek taraflı olarak dayatılmakta, hiçbir müzakere şans tanınmadan imzalatılmaktadır. Bu koşullarda ‘özgür irade’ den veya ‘adil sözleşmeden’ söz edilemeyeceği son derece açıktır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereğince ‘haksız şart’ içeren sözleşmeler geçersizdir. Ayrıca bir sözleşmenin geçerliliği için aydınlatılmış onam şarttır.

“Tehlike sadece emeklilerle sınırlı değildir”
Yargıtay; İcra ve İflas Kanunu, Sosyal Güvenlik Kanunu ve Tüketiciyi Koruma Kanunu’nun özel hükümlerini bir kenara itip, ‘sözleşme özgürlüğü’ gibi genel bir kavrama dayanarak hukukun temel ilkesi olan normlar hiyerarşisini altüst etmiştir. Bu kararla Yargıtay, sosyal devletten yana değil, vahşi piyasa düzeninden yana bir tutum sergilemiştir. Tehlike sadece emeklilerle sınırlı değildir. Bu karar, tüm çalışanları tehdit etmektedir. Bankalara, alacaklarının tahsili için cebri icra yoluna gitmeksizin, maaşlara fiilen el koyma yetkisi verilmiştir. Bugün emeklilerin başına gelen, yarın çalışanların da kaderi olabilir. Yargıtayın kararında bu yetkiyi sınırlayacak hiçbir hukuki güvence bulunmamaktadır. Bizler, onurlu bir yasam mücadelesi veren milyonlarca emekli adına, tüketici haklarını ve sosyal devleti savunan Yurttaş Birlikteliği bileşenleri olarak, bu adaletsizliğe boyun eğmeyeceğiz.

“TBMM’yi göreve davet ediyoruz”
Yargının sosyal devleti değil, piyasa çıkarlarını önceleyen tutumunu asla kabul etmeyeceğiz. Emeklinin ekmeğini koruyacak bir hukuk düzeni için mücadeleyi kararlılıkla sürdüreceğiz. TBMM’yi göreve davet ediyoruz. Emeklilerin aylıklarının haczedilemeyeceğine ilişkin yasa hükümlerinin yorum yoluyla değiştirilmesine olanak veren ve tek yanlı dayatmayla müzakeresiz imzalatılan muvafakat beyanının geçerli olmadığı yönünde yasal düzenlemeler yapınız. Evrensel tüketici haklarını ve Tüketiciyi Koruma Kanunu’ndaki temel ilkeleri tüketiciyi ilgilendiren tüm yasalara egemen kılınız.”
Açıkalamaların ardından CHP’li Adnan Beker, açıklamaya katılanlar ve protestoyu takip eden gazeteciler ve emniyet güçlerine “emekli simidi”  dağıttı.

Kaynak: ANKA