İstanbul Planlama Ajansı (İPA) Ekim 2025 araştırmasını açıkladı.
İPA araştırmasına göre, İstanbul’da dört kişilik bir ailenin ortalama yaşam maliyeti 104.927 lira olarak hesaplandı.
Araştırma sonuçları İstanbul’da yaşamanın maliyetinin geçen yılın aynı ayına göre %42,30 arttığını gösterdi. Bir önceki aya göre ise %2,82 arttı.
Böylece ortalama yaşam maliyeti, geçtiğimiz aya göre 2.882 lira arttı.

Yoksulun ete ulaşması hayal
İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) Ocak 2025 yaşam maliyeti araştırmasında şu bilgilere yer verildi;
-İstanbul’da yaşamanın maliyeti geçen yılın aynı ayına göre %56,21 arttı. İstanbul’da dört kişilik bir ailenin ortalama yaşam maliyeti 82.880 lira olarak hesaplandı.
-İPA’nın araştırmasına göre, İstanbul’da yaşamanın maliyeti bir önceki aya göre %7,10 arttı.
-Bir önceki yılın Ocak ayına göre ise İstanbul’da yaşam maliyetinin yıllık (son 12 ay) artış oranı %56,21 olarak gerçekleşti.
-İstanbul’da ortalama yaşam maliyeti, geçtiğimiz aya göre 5.495 lira arttı.
-Et-Kıyma ürünleri yıllık bazda %55,10 oranında arttı.
Temel tüketim maddelerinin bir önceki yılın Ocak ayına göre fiyat artışlarına bakıldığında en çarpıcı fiyat artışlarından birinin %55,10 artış oranı ile Et-Kıyma ürün fiyatlarında yaşandığı görüldü.

Ürünlerin aylık ve yıllık fiyat değişim oranı

Son 10 yılda İstanbul’daki gelir dağılımındaki bozulmanın Türkiye’ye göre daha fazla olduğu görüldü
Hanehalkı Kullanılabilir gelire göre bakıldığında; Türkiye için Gini Katsayısı 2014 yılında 0,379 iken; 2024 yılında bu gösterge 0,039 puan yükselerek 0,418’e yükselmiştir. İstanbul için Gini Katsayısı 2014 yılında 0,357 iken; 2024 yılında bu gösterge 0,071 puan yükselerek 0,428’e yükselmiştir. Gini katsayısı, sıfıra yaklaştıkça gelir dağılımında eşitliği, bire yaklaştıkça gelir dağılımında bozulmayı ifade etmektedir.

Son 10 yılda geliri en az artan grup en yoksul %20’lik grup oldu
İstanbul’da hanehalkı kullanılabilir gelire göre sıralı %20’lik gruplar itibariyle bakıldığında; 2014 yılından itibaren ortalama geliri en az artan grup en yoksul %20’lik gelir grubu olurken; ortalama geliri en fazla artan grup geliri en yüksek %20’lik grup oldu. En yoksul %20’lik grubun ortalama geliri son 10 senede 10,8 katına çıkarken; geliri en yüksek %20’lik grubun ortalama geliri 14,5 katına çıktı.
Türkiye’de 2014 yılından itibaren ortalama geliri en az artan grup en yoksul %20’lik gelir grubu olurken; ortalama geliri en fazla artan grup geliri en yüksek %20’lik grup oldu. En yoksul %20’lik grubun ortalama geliri son 10 senede 10,7 katına çıkarken; geliri en yüksek %20’lik grubun ortalama geliri 12,6 katına çıktı.

Gelir uçurumu derinleşiyor
İstanbul’da en yüksek gelire sahip %10’luk kesimin payının en yoksul %10’luk kesimin payına oranı son 10 yılda 9 kattan 14 kata yükseldi. Toplumun en yüksek gelir elde eden %10’unun elde ettiği payın en düşük gelir elde eden %10’unun elde ettiği paya oranı şeklinde hesaplanan P90/P10 oranı; İstanbul’da 2014 yılında 9,25 iken; 2024 yılında bu oran 13,91’e yükseldi.

Yoksul sayısı artıyor
İstanbul’daki yoksul sayısı 2 milyon 756 bin olarak hesaplandı. TÜİK 2024 yılı “Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri” bültenine göre bölgesel düzeyde eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60’ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre; İstanbul’daki yoksul sayısı 2 milyon 756 bin kişi olarak hesaplandı.
 
Konut masrafları yoksul bireylere yük getiriyor
TÜİK Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları Araştırması’na göre, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin %60’ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırının altında olan bireylerden konut masraflarının yük getirdiğini belirtenlerin oranı 2021-2024 yılları arasında %88,9’dan %93,8’e yükseldi. Aynı dönem dikkate alındığında; 2021 yılının başından itibaren Tüketici Fiyat Endeksinin “Konut” kalemindeki artışın %423,7 olduğu görüldü. (Tüketici Fiyat Endeksi, Kasım
2024, TÜİK)

Türkiye’de 100 yaşlı bireyden 23’ü yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olanların oranı %29,3 olduğu görülürken; 2021-2024 yılları arasında bu oranın 0-17, 18-64 yaş grupları için azaldığı; 65 Yaş Üstü nüfus için arttığı gözlemlendi. 2021 yılında Türkiye’de 100 yaşlıdan 17’si yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındayken; 2024 yılında 100 yaşlıdan 23’ü riski altındadır.

Tablo 1: İstanbul’da yaşam maliyeti değişim oranı aylık karşılaştırılması

Tablo 2: İstanbul’da yaşam maliyeti değişim oranı yıllık karşılaştırılması

Tablo 3: İstanbul’da ortalama yaşam maliyeti tutarı

Tablo 4: Ürünlerin aylık ve yıllık fiyat değişim oranı

Ürünlerin aylık ve yıllık fiyat değişimleri
Temel tüketim maddelerinin bir önceki yılın Ekim ayına göre fiyat artışlarına bakıldığında en çarpıcı fiyat artışlarından birinin %58,92 artış oranı ile Bebek Maması ürün fiyatlarında yaşandığı görüldü.

İstanbullunun ev içi gündemi
Katılımcıların %50,5’i ekonomik sorunların, %6’sı İsrail’in Gazze’yi işgali ve %4,9’u sokak hayvanlarının yasasının ev içerisinde konuşulduğunu belirtti.

İstanbullunun Türkiye gündemi
Katılımcıların %39,2’si ekonomik sorunların konuşulduğundan bahsetti. İkinci sırada, %27,9 ile İsrail’in Gazze’yi işgal etmesi, üçüncü sırada ise %19,4 ile sokak hayvanlarına yönelik yasa tasarısının kabul edilmesi yer aldı.

İstanbullunun ekonomik durumu
-Temmuz ayında katılımcıların %19,5’i Türkiye ekonomisinin iyileşeceğini belirtirken %31,6’sı değişmeyeceğini, %48,9’u kötüleşeceğini belirtti.

-Temmuz ayında katılımcıların %24,3’ü kendi ekonomisinin iyileşeceğini belirtirken %39,7’si değişmeyeceğini, %36’sı kötüleşeceğini belirtti.

-Kredi kartı kullananların %46,3’ü aylık kredi kartı borcunun tamamını, %33,6’sı ise borcun asgari tutarını ödeyebildiğini belirtti. %6,8’i asgari tutar ile borcun tamamı arasında bir miktarda, %4,2’si asgariden az miktarda ödeme yapabildiğini belirtirken, %9,1’i kredi kartı borcunu hiç ödeyemediğini ifade etti.

-Temmuz ayında katılımcıların %26,5’ı bazı ödemeler yapamadığını ve borca girdiğini, %6,3’ü aslında pek geçinemediğini, %40,3’ü kıt kanaat geçinebildiğini, %26,9’u ise geçinebildiğini ve kenara da para koyabildiğini belirtti.

-Katılımcıların %51,5’ı temmuz ayı içerisinde maddi yetersizlikten ötürü tercih ettiği gıdalardan mahrum kaldığını belirtti. Katılımcıların %41,1’i yeterli gıdaya ulaşamadığı için porsiyonlarını küçülttüğünü belirtti.

İstanbul’un ilk üç sorunu
Katılımcılara göre İstanbul’un ilk üç sorunu %60,3 ile sığınmacı ve mülteciler, %51 ile ekonomik sorunlar ve %49,8 ile olası İstanbul depremi olarak belirlendi.

İstanbullu sosyal medya yasaklarını desteklemiyor
Katılımcıların %61,7’si Instagram’ın yasaklanmasına karşı olduğunu, %27,3’ü yasağı desteklediğini, %11’i ise kararsız olduğunu belirtti. Instagram hesabı olmayan katılımcıların %49,4’ü yasağa karşıyken, Instagram kullanıcıları arasında yasağa karşı olanların %66,7 oranında olduğu görüldü.

Zeytinyağının yanına yaklaşılmıyor
Temel tüketim maddelerinde yıllık bazda en çok artış yüzde 112,87 ile zeytinyağında gerçekleşti. Tuvalet kağıdında yüzde 106,23, beyaz peynirde yüzde 89,61, margarinde yüzde 82,14 artış görüldü.
Aylık bazda en yüksek artış yüzde 10,50 ile etekte görülürken, onu yüzde 9,21 ile margarin, yüzde 8,53 ile zeytinyağı takip etti.

Fiyatı en çok artan ürünler

Haziranda ne kadardı?
Haziranda İstanbul’da yaşamanın maliyeti geçen yılın aynı ayına göre yüzde 79,55 artmıştı. İstanbul’da dört kişilik bir ailenin ortalama yaşam maliyeti 63 bin 524 lira olarak hesaplanmıştı. İstanbul’da yaşamanın maliyeti bir önceki aya göre yüzde 3,25 artmıştı.

İstanbul’da yaşam maliyeti değişim oranı aylık karşılaştırılması

İstanbul’da yaşam maliyeti değişim oranı aylık karşılaştırılması

Araştırmadan başlıklar:
-İstanbul’da yaşamanın maliyeti bir önceki aya göre %3,25 arttı.
-Bir önceki yılın Haziran ayına göre ise İstanbul’da yaşam maliyetinin yıllık (son 12 ay) artış oranı %79,55 olarak gerçekleşti.
-Haziran ayında İstanbul’da dört kişilik bir ailenin ortalama yaşam maliyeti 63.524 lira olarak hesaplandı. İstanbul’da ortalama yaşam maliyeti, geçtiğimiz aya göre 2.001 lira arttı. 
-Temel tüketim maddelerinin bir önceki yılın Haziran ayına göre fiyat artışlarına bakıldığında en çarpıcı fiyat artışlarından birinin %89,16 artış oranı ile nohut fiyatlarında yaşandığı görüldü.

Ürünlerin aylık ve yıllık fiyat değişim oranı

İstanbul’da yaşam maliyeti değişim oranı aylık karşılaştırılması

Mercimek yıllık bazda %116,54 oranında arttı
Rapora göre, temel tüketim maddelerinin bir önceki yılın Mayıs ayına göre fiyat artışlarına bakıldığında en çarpıcı fiyat artışlarından birinin %116,54 artış oranı ile mercimek fiyatlarında yaşandığı görüldü.

Ürünlerin aylık ve yıllık fiyat değişim oranı

“Her 10 kişiden biri gece yatağa aç giriyor”
İPA Başkanı Buğra Gökçe, son enflasyon rakamlarını değerlendirdi. Enflasyonun TÜİK’e göre yüzde 75,45, ENAG’a göre yüzde 120,66, İTO’ya göre de yüzde 82,2 olduğunu anımsatan Gökce, “Yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı halkın yaşamını güçleştiriyor, yoksulluk derinleşiyor. Bu yüzden vatandaşlarımız daha az sebze, meyve tüketiyor, ne yazık ki İstanbul’da yaşayan her 10 kişiden biri gece yatağa aç giriyor.” dedi.
Gökce, yıllık enflasyonun yüzde 75,45 ile 1998 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştığını belirterek, Türkiye’nin, Arjantin ve Suriye’nin ardından dünyada enflasyon oranının en yüksek olduğu 3’üncü ülke olduğunu vurguladı.

İstanbul Planlama Ajansı (İPA), ‘İstanbul Barometresi Mart 2024’ raporunu yayımladı.
Rapor, 1-5 Nisan 2024 tarihleri arasında 1.000 İstanbul sakini ile telefon üzerinden görüşülerek hazırlandı.
Rapora göre, Mart ayında İstanbulluların yüzde 65,9’u İstanbul’un gündeminin 31 Mart yerel seçimleri olduğunu söylerken, yüzde 20,4’ü ise ekonomik sorunları ifade etti.
Rapora göre, İstanbulluların yüzde 52’si kredi kartı borcunun asgari veya daha az miktarını ödeyebiliyor.

Mart ayının gündemi; 31 Mart yerel seçimleri ve ekonomik sorunlar
İstanbul’un gündemi
-Katılımcıların %65,9’u 31 Mart yerel seçimleri Mart ayında İstanbul’un gündemi olduğunu belirtti. İkinci sırada ise %20,4 ile ekonomik sorunlar yer aldı.
Ev içi gündem
-Katılımcıların %42,7’si 31 Mart yerel seçimlerin, %32,5’i ekonomik sorunların, %2’si ise
ailevi sorunların ev içerisinde konuşulduğunu belirtti.
Türkiye’nin gündemi
-Katılımcıların %67’si 31 Mart yerel seçimlerinin konuşulduğundan bahsetti. İkinci
sırada, %22,7 ile ekonomik sorunlar, üçüncü sırada ise %4,1 ile İsrail’in Gazze’yi İşgali
yer aldı.

Bayram İstanbul’da geçti
-Katılımcıların %70,1’i bayramı genellikle İstanbul’da geçirdiğini belirtti. Bayramı genellikle İstanbul dışında geçiren katılımcıların %20,1’i bu bayramda ekonomik sebeplerden dolayı İstanbul’da olduğunu belirtti.

Ekonomik durum
-Katılımcıların %33,9’u kredi kartı borcunun asgari tutarını ödeyebildiğini belirtti.
-Kredi kartı kullananların %48’i aylık kredi kartı borcunun tamamını, %33,9’u ise borcun asgari tutarını ödeyebildiğini belirtti. %5,4’ü asgari tutar ile borcun tamamı arasında bir miktarda, %4,1’i asgariden az miktarda ödeme yapabildiğini belirtirken, %8,6’sı ise kredi kartı borcunu hiç ödeyemediğini ifade etti.
-Mart ayında katılımcıların %47,4’ü kıt kanaat geçinebilldiğini belirtti.
-Mart ayında katılımcıların %17,9’u bazı ödemeleri yapamadığını ve borca girdiğini, %13,7’si aslında pek geçinemediğini, %47,4’ü kıt kanaat geçinebildiğini, %21’i ise geçinebildiğini ve kenara da para koyabildi.
-Katılımcıların %60,9’u satın aldığı gıda miktarının azaldığını belirtti.
-Katılımcıların %58,7’si indirime giren gıdaları tercih etme sıklığının arttığını belirtti.
-Katılımcıların %97,8’i ekonomik sebeplerle gıda çeşidini azalttığını belirtti.
-Katılımcıların %59,1’i geçen seneye göre satın aldığı gıda çeşidinin azaldığını belirtti.
-Katılımcıların %85,3’ü kırmızı et, %43,3’ü beyaz et, %33,7’si süt ve süt ürünü çeşitlerinde satın aldığı gıda çeşidinin azaldığını belirtti.
-Katılımcıların %36,8’i gıda alışverişlerinde ilk dikkat ettiği özelliğin ürün fiyatı olduğunu belirtti.
-Katılımcıların %97,8’i ekonomik sebeplerle gıda çeşidini azalttığını belirtti.

.İstanbul’un acil sorunları
-Katılımcılara göre İstanbulluların ilk üç sorunu ulaşım, olası İstanbul depremi ve ekonomik sorunlar oldu.
-Katılımcılara göre İstanbul’un ilk üç sorunu %57,9 ile ulaşım, %49,4 ile ekonomik sorunlar ve %47,3 ile sığınmacı ve mülteciler olarak belirlendi.