BirGün’den Melisa Ay’ın haberine göre, ekonomik kriz ile nakde erişimdeki zorluklar yurttaşı borca, borç bakiyesinin artması iflasa sürükledi. Borçluluk krizi, geri ödemeleri neredeyse imkânsız hale getirdi. UYAP verilerine göre mahkemelerdeki icra-iflas dosyası sayısı 25 milyona dayandı. Her gün ortalama 30 bin yeni dosya yurt genelinde icra dairelerinde işleme alınıyor.

UYAP verilerine göre 29 Kasım itibarıyla icra dairelerindeki derdest halde bulunan icra ve iflas dosya sayısı 24 milyon 785 bin 181 oldu. Bu sayı geçen yılın 29 Kasım tarihinde 22 milyon 906 bin 875’ti. Yılın başından bu yana dairelere gelen dosya sayısı 9 milyon 658 bin 232 oldu. 2024’ün tamamında dairelere toplam 9 milyon 368 bin 168 yeni dosya gelmişti.

Kasım ayında, dairelerdeki dosya sayısı 944 bin 551 arttı. Her gün binlerce dosya dairelere geldi. Güncel 29 Kasım verilerine göre cumartesi günü dahi 2 bin 937 yeni icra ve iflas dosyası dairelere geldi. 28 Kasım Cuma günü gelen dosya sayısı 27 bin 703’tü.

Her gün giderek artan icra-iflas dosyalarının dairelerden çıkışı da uzun sürüyor. Ülke nüfusunun neredeyse 4’te birine denk gelecek sayıda dosya dairelerde kapanmayı bekliyor. Yıl başından bu yana kapanarak dairelerden çıkan dosya sayısı ise 7 milyon 129 bin 16’da kaldı.

1,5 milyon yasal takipte
Bireysel kredi veya kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe intikal etmiş kişi sayısı yükselirken yılın ilk 9 ayında icra dairelerine 7,5 milyondan fazla dosya gelmişti.
Türkiye Bankalar Birliği’nin güncel verilerine göre bu yılın eylül ayında bireysel kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe intikal etmiş kişi sayısı 153 bin 566 oldu. Bireysel kredi borcunu ödeyemeyerek takibe alınan sayısı da 138 bin 444 olarak açıklandı. Yılın ilk 9 ayında bu borçları ödeyemeyen kişi sayısı, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 19 artarak 1 milyon 661 bin kişiye ulaştı.

Verilere göre tasfiye olunacak alacaklar da eylülde bir önceki yıla göre yüzde 141’lik devasa artış ile 246 milyar TL oldu.

Menemen ve Sasalı’daki T1–T2 fabrikalarında 149 gündür grevde olan işçilere, TPI Kompozit’ten 4857 sayılı İş Kanunu’nun 29 ve 17. maddeleri uyarınca toplu işten çıkarma bildirimi gitti. Şirket, Sasalı’da 405, Menemen’de 1.735 işçinin 9 Ekim 2025 ve 9 Kasım 2025 tarihlerinde işten çıkarılacağını bildirdi. Petrol-İş İzmir Şubesi, hukuki süreç ve tazminat haklarına ilişkin bilgi notu hazırlayacağını duyurdu.

2 binden fazla işçi işsiz kalacak
TPI Kompozit Kanat San. ve Tic. AŞ kaşe ve imzasıyla temsilcilere iletilen yazılarda, ekonomik ve işletmesel gerekçelerle toplu işçi çıkarma sürecinin başlatıldığı belirtildi.
Aynı kapsamda gönderilen iki ayrı yazıya göre: Sasalı fabrikasında 405 kişi, Menemen fabrikasında 1.735 kişi için fesih tarihleri sırasıyla 9 Ekim ve 9 Kasım olarak bildirildi. Böylece toplam 2.140 çalışanın iş akdi hedefleniyor.
Şirketin, ihbar tazminatı ödememek amacıyla mavi yaka çalışanlara tebligat yaptığı; yaklaşık 500 beyaz yaka çalışana ise henüz resmi bir bildirim gitmediği öğrenildi.

Greve karşı iflas oyunu
Menemen ve Sasalı’daki T1–T2 tesislerinde işçiler 149 gündür grevdeydi. TPI yönetiminin sunduğu yüzde 80 ücret artışı teklifi işçiler tarafından reddedilmişti.
Ardından şirketin ABD’de iflas koruma başvurusu yaptığı, daha sonra ise 2025 yılında kurulan Dubai menşeli XCS adlı firmaya devir yapıldığı açıklamaları gündeme geldi. İflas koruması tartışmalarının ardından sendika, yüzde 80’lik teklife imza atmaya hazır olduğunu iletti; ancak TPI yönetiminden herhangi bir geri dönüş olmadı.

İşveren bu yasalara dayandı: 4857/29 ve 4857/17 maddeleri
Madde 29: İşveren, ekonomik, teknolojik veya yapısal nedenlerle toplu işçi çıkarma planlıyorsa, en az 30 gün önce durumu işyeri sendika temsilcilerine, ilgili bölge müdürlüğüne ve İŞKUR’a yazılı olarak bildirmek zorunda.
Madde 17: Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde fesihte, işçinin kıdemine göre değişen sürelerde önel (ihbar) bildirimi yapılmalı; aksi halde ihbar tazminatı yükümlülüğü doğar.

“Yabancı sermaye elini kolunu sallaya sallaya bu ülkeye giriyor, gerektiğinde de aynı rahatlıkla çıkıyor”
Petrol-İş TPI Kompozit İşyeri Baştemsilcisi Ersen Polat, süreç içinde çok büyük soru işaretleri olduğunu kaydetti. “İşçiyi çok uzun zamandır oyalıyorlar” diyen Polat, şu ifadeleri kullandı: “Biz şirket iflasını ilk ilan ettiğinde, ‘Biz size destek oluruz, yeter ki üretim başlasın. Sıkıntı üretimin durmasıysa da yüzde 80’lik teklifinizi kabul ediyoruz, durumlar bu kadar sıkıntılıysa üretime dönelim şirketi kurtaralım’ dedik. Ekmek teknemiz sonuçta. Onlar da olumlu yaklaştı, tamam dediler, tedarikçilerle de konuşalım üretime başlayalım. Sonra söyledikleri hiçbir sözü tutmadılar. Hiç adı sanı duyulmamış bir şirkete devir gerçekleştirdiler. Firmanın menşei Dubai, çok yüksek ihtimalle de paravan bir şirket. Dubai’deki yasalar gereği yalnızca 10-15 bin dolarla şirket kurmak mümkün. Bütün hisseleri bu ne idüğü belirsiz şirkete geçirdiler. Şimdi bize işten çıkarma belgesi yolluyorlar, belgeyi gönderen kurum TPI Kompozit. E hani bu şirket iflas etmişti de tüm hisseleri devredilmişti? Devredilen şirketin yollaması gerekmiyor mu bu belgeyi? Bizce çok büyük bir oyun oynuyorlar, bizi de oyalıyorlar.”
İşçilerin içeride kalan alacakları ve tazminatları için endişeli olduğunu kaydeden Polat, konuşmasını şöyle sürdürdü: “Yabancı sermaye elini kolunu sallaya sallaya bu ülkeye giriyor, gerektiğinde de aynı rahatlıkla çıkıyor. Ne işçinin hakkını veriyor ne de bu ülkenin kanunlarına saygı duyuyor. Devletin işçisine sahip çıkması gerekiyor ama durum ortada. Olan bizim emeğimize, alın terimize oluyor.”

Sendikadan bilgilendirme mesajı atıldı
Petrol-İş İzmir Şubesi, işçilere gönderdiği kısa mesajda tazminat ve diğer haklar konusunda avukatlarla görüşülerek bilgilendirme yapılacağını aktardı. Ancak sendikadan, toplu iş sözleşmesinin imzalandığı ya da yeni bir görüşme yapılacağına dair herhangi bir açıklama gelmedi.

Süreç nasıl gelişti?
Dünyanın en büyük rüzgar türbin kanadı üreticilerinden biri olan TPI, İzmir’in Menemen ve Çiğli ilçelerindeki fabrikalarını kapatarak Türkiye’den çekilme kararı almıştı. 13 Mayıs’tan bu yana grevde olan işçilerle işveren arasında uzlaşma sağlanamamış, TPI’nin yüzde 80 zam teklifi işçiler tarafından reddedilmişti.
Petrol-İş Sendikası, grevin sürüp sürmeyeceği konusunda kararı işçilere bırakmış, sandıktan “greve devam” sonucu çıkmıştı. Bu sırada şirketin Dubai merkezli XCS Kompozit adlı bir paravan firma üzerinden Türkiye’deki borçlarını devrettiği öne sürülmüştü. Borç devrinin ardından TPI iflasını açıklamış, böylece 2 bin 300 mavi yakalı ve 500 beyaz yakalı olmak üzere toplam 2 bin 800 işçi işsiz kalmıştı.

Borç yükü büyüyor, icra dosyaları patladı! KOBİ’lerden tarım sektörüne, yurttaştan esnafa kadar herkes borç batağında. Banka borçları rekor seviyelere ulaşırken, icra dairelerine gelen dosya sayısı son bir yılda 1 milyon 519 bin artarak 23.6 milyona yükseldi.
İşletmelerden yurttaşa “borç dağları” gün geçtikçe büyüyor. KOBİ’lerin banka borçları 5 trilyon liranın üzerine çıkarken tarım sektörünün borçları da ilk kez 1 trilyon lira sınırını aştı. Yurttaşın borçları da 4.8 trilyon liraya ulaştı. İcra dosyalarının sayısı ile bir yılda 1 milyon 519 bin adet arttı.

Borçlar nefes aldırmıyor
Cumhuriyet’ten Mustafa Bildircin’in haberine göre, CHP TBMM Grubu’nun ekonomi raporunda borçlardan icra dosyalarına kadar şu değerlendirmeler yer aldı:

5 trilyonu aştı: KOBİ’lerin bankacılık sektörüne olan borçları nisanda önceki aya göre 201 milyar lira daha artarak 5 trilyon 33 milyar liraya yükseldi.

Takibe düştüler: KOBİ’lerin bankalara olan kredi borçları bu yılın ilk dört aylık döneminde yüzde 15.1 artarak 660 milyar lira artış kaydetti. Aynı dönemde KOBİ’lerin zamanında ödeyemediği için bankalar tarafından icra takibine alınan borçları ise 29.4 milyar lira artarak 115.9 milyar liraya yükseldi.

Tarım 1 trilyon TL: Tarım sektörünün bankalara olan kredi borçları nisan ayında 38.4 milyar lira artarak ilk kez 1 trilyon 9 milyar liraya çıktı. Sektörün kredi borçları yılın ilk dört aylık döneminde ise 140 milyar lira artış kaydedildi. Tarım sektörünün aynı dönemde icra takibine alınan borçları ise yüzde 74.8 yani 2.7 milyar lira artarak 6.3 milyar lira oldu.

Yurttaş da batakta: Yurttaşların, bankalar ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ve kredi kartı borçları, 23-30 Mayıs günleri arasındaki haftada, 114.8 milyar lira artarak 4 trilyon 684 milyar liraya yükseldi.

İcra krizi büyüyor: İcra dairelerine 1 Ocak-6 Haziran günleri arasında UYAP üzerinden gelen yeni dosya sayısı 2024 yılının aynı dönemine göre yüzde 5.9 oranında artarak 4 milyon 336 bin oldu. İcra dairelerine 2024 yılında bu dönemde 4 milyon 93 bin yeni dosya gelmişti. Aynı günlerde 2 milyon 965 bin dosya ya sonuçlandırıldı ya da işlemden kaldırıldı. UYAP üzerinden açılan ve icra dairelerinde derdest bulunan toplam dosya sayısı 6 Haziran itibarıyla 23 milyon 630 bine çıktı. Derdest dosya sayısı son bir yılda net olarak 1 milyon 519 bin adet arttı.

Adalet Bakanlığı’nın İcra ve İflas Dairelerine yönelik verileri, Türkiye’de giderek derinleşen ekonomik buhranın etkilerini gün yüzüne çıkardı. 2024 yılında icra ve iflas dairelerindeki dosya sayısının, önceki yıllardan devredenlerle birlikte toplam 32 milyon 703 bin 968’e ulaştığı öğrenildi. 2024 yılındaki icra ve iflas dosya sayısı, Türkiye’nin Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçtiği 2018 yılına göre, 2 milyon 976 bin 456 arttı.
BirGün’den Mustafa Bildircin’in haberine göre, İcra ve İflas Dairelerine yönelik Adalet Bakanlığı verileri, adliyelerin milyonlarca icra ve iflas dosyasıyla dolduğunu ortaya koydu. İcra ve iflas dosyalarında yıllar itibarıyla yaşanan artış da Türkiye’deki ekonomik krizin yakıcı etkisinin her geçen yıl daha da arttığını gösterdi.

Daireler tıka basa
2024 yılında 9 milyon 798 bin 757 yeni icra ve iflas dosyası açıldı. 2023 yılından 2024 yılına devredenlerle birlikte dairelerdeki toplam icra ve iflas dosyası sayısı 32 milyon 703 bin 968’e fırladı.
İcra ve İflas Dairelerindeki dosya sayısı, yıllara göre şöyle gerçekleşti:
•2018: 9 milyon 323 bin 253
•2019: 9 milyon 825 bin 927
•2020: 6 milyon 739 bin 856
•2021: 8 milyon 386 bin 474
•2022: 9 milyon 46 bin 245
•2023: 14 milyon 43 bin 957
•2024: 9 milyon 798 bin 757

İcra ve iflas dairelerindeki dosyaların türleri de adalet istatistiklerinde paylaşıldı. Buna göre, 2024 yılındaki icra ve iflas dosyalarının 3 milyon 813 bin 3’ünü mahkeme kararı bulunan (ilamlı takip) dosyalar, 26 milyon 843 bin 509’unu ise mahkeme kararı bulunmayan (ilamsız takip) dosyalar oluşturdu.

Artış sürüyor
Güncel veriler de icra ve iflas dosyalarında artışın devam ettiğini ortaya koyuyor. UYAP sisteminde yer alan verilere göre 13 Nisan 2025 itibarıyla icra ve iflas dairelerine gelen dosya sayısı 1 Ocak’tan bu yana 2 milyon 901 bin 765 oldu. Geçen yıl aynı tarihler aralığında bu sayı 2 milyon 773 bin 826’ydı. Aradaki fark yaklaşık 130 bin.

İcralıklar da arttı
CHP İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi de yaptığı yazılı açıklamada icralık olan sayısındaki artışa dikkat çekti. AKP’nin ekonomik çöküş konusunda yeni rekorlar kırdığını belirten İlgezdi, “Şubat ayında 258 bin 641 kişi daha bankalarla icralık oldu. 2025’in ilk iki ayında bireysel kredi ya da kredi kartı borcu yüzünden 502 bin 827 kişi icralık oldu. Geçen yıl aynı döneme göre icralık olan kişi sayısı maalesef yüzde 50 arttı. 2020 sonrasında konut fiyatları yüzde bin 104 arttı, icralık olan kişi sayısı 2025’in ilk iki ayında 500 bini aştı, son bir yılda doğal gaza yüzde 88, yumurtaya yüzde 82 zam yapıldı. Vatandaşı inim inim inleten bir iktidarla karşı karşıyayız” değerlendirmesini yaptı.

Yasada zorunlu değişiklik
Ödenemeyen borçlar nedeniyle haciz işlemlerinin artması da çeşitli mağduriyetlere yol açtı. Borçtan dolayı evlerin ortak kullanımındaki eşyalara kadar uzayan haciz işlemleri iktidarı yasa değiştirmeye mecbur bıraktı. 2023 yılında yapılan değişiklikle kişisel eşyalar ile ailenin ortak kullandığı ev eşyalarının haczedilmesi önlendi. Borçtan daha fazla değeri olan eşyanın haczedilmesinin yanı sıra buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak gibi ev eşyaların haczi yasaklandı.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), haziran ayına ilişkin kurulan-kapanan şirket istatistiklerini açıkladı. Bu verilere göre, haziranda 6 bin 759 şirket ve kooperatifin kuruluşu yapılırken kapanan şirket sayısı da 2 bin 22’ye düştü.

TOBB verileri şöyle:
-Kurulan şirket sayısında geçen yılın aynı ayına göre %29,9 azalış oldu
Haziran 2024’te, Haziran 2023’e göre kurulan şirket sayısı %29,9 kurulan kooperatif sayısı %32,6 kurulan gerçek kişi ticari işletme sayısı %37,8 azaldı.
Haziran 2024’te, kapanan şirket sayısı 2023 yılının aynı ayına göre %8,3 kapanan kooperatif sayısı %4,2 oranında arttı. Kapanan gerçek kişi ticari işletme sayısında %60,8 azalma görüldü.
 
-Haziran 2024’te kurulan kooperatiflerin sayısında bir önceki aya göre %45,9 azalış oldu
Bir önceki aya göre kurulan şirket sayısı %34,4 kurulan gerçek kişi ticari işletme sayısı %37,3 kurulan kooperatif sayısı %45,9 oranında azaldı.
Bir önceki aya göre kapanan şirket sayısı %26,7 kapanan gerçek kişi ticari işletme sayısı %14,5 oranında azalırken, kapanan kooperatif sayısında %23,3 artış gerçekleşti.
 
-Haziran 2024’te Gümüşhane ve Iğdır’da şirket kuruluşu gerçekleşmedi
2024 yılı Haziran ayında kurulan toplam 6.759 şirket ve kooperatifin %86,1’i limited şirket, %11,6’sı anonim şirket, %2,3’ü ise kooperatif olarak gerçekleşti. Şirket ve kooperatiflerin %37,5’i İstanbul, %11,1’i Ankara, %6,5’i İzmir’de kuruldu. Bu ay Gümüşhane ve Iğdır’da şirket kuruluşu gerçekleşmedi.
 
-Haziran 2024’te kurulan şirketlerin sermayelerinin toplamı, bir önceki aya göre %12,2 oranında azaldı
2024 yılında toplam 53.992 şirket ve kooperatif kuruldu. Bu dönemde kurulan toplam 46.708 limited şirket, toplam sermayenin %75,2’sini, 5.963 anonim şirket ise %24,8’ini oluşturmakta. Haziran ayında kurulan şirketlerin sermayelerinin toplamı, Mayıs ayına göre %12,2 oranında azaldı.
 
-Haziran 2024’te şirket ve kooperatiflerin 2.194’ü ticaret, 1.001’i imalat ve 852’si inşaat sektöründe kurulmuştur. 246 gerçek kişi ticari işletmesi ise inşaat sektöründe kuruldu
Haziran 2024’te şirket ve kooperatiflerin 2.194’ü ticaret, 1.001’i imalat ve 852’si inşaat sektöründe kuruldu. Haziran 2024’te kurulan gerçek kişi ticari işletmelerinin; 246’sı inşaat, 244’ü toptan ve perakende ticaret motorlu taşıtların ve motosikletlerin onarımı, 94’ü imalat sektöründe.
Bu ay kapanan şirket ve kooperatiflerin; 720’si toptan ve perakende ticaret, motorlu taşıtların ve motosikletlerin onarımı,  279’u imalat, 234’ü inşaat sektöründe.
Bu ay kapanan gerçek kişi ticari işletmelerinin 372’si toptan ve perakende ticaret, motorlu taşıtların ve motosikletlerin onarımı, 162’si inşaat, 132’si imalat sektöründe.
  
-Haziran 2024’te kurulan 153 Kooperatifin 110’u Konut Yapı Kooperatifi
Haziran 2024’te kurulan 153 Kooperatifin 110’u Konut Yapı Kooperatifi 23’ü İşletme Kooperatifi,  7’si Tarımsal Kalkınma Kooperatifi olarak kuruldu.
 
-Haziran 2024’te 493 adet yabancı ortak sermayeli şirket kuruldu
Haziran 2024’te kurulan 493 yabancı ortak sermayeli şirketin 302’si Türkiye, 26’sı İran, 13’ü Azerbaycan ortaklı olarak kuruldu.
Kurulan 493 yabancı ortak sermayeli şirketin 57’si anonim, 436’sı limited şirket. 2024 yılında kurulan şirketlerin 488’i Belirli bir mala tahsis edilmemiş mağazalardaki toptan ticaret, 182’si İşletme ve diğer idari danışmanlık faaliyetleri ve 175’i İkamet amaçlı olan veya ikamet amaçlı olmayan binaların inşaatı sektöründe kuruldu.
Kurulan yabancı ortak sermayeli şirketlerin toplam sermayelerinin %67,6’sını yabancı sermayeli ortak payını oluşturmakta.

Dikkat çekici artış
2023 yılında 14 milyon 43 bin 957 yeni icra ve iflas dosyası açıldı. 2022 yılından 2023 yılına devredenlerle birlikte dairelerdeki toplam icra ve iflas dosyası sayısı 38 milyon 969 bin 260’a fırladı.
İcra ve İflas Dairelerindeki dosya sayısı, yıllara göre şöyle gerçekleşti:
2015: 26 milyon 177 bin 169
2017: 28 milyon 36 bin 357
2019: 31 milyon 485 bin 90
2021: 32 milyon 169 bin 150
2023: 38 milyon 969 bin 260
Yıllara göre açılan yeni icra ve iflas dosyası sayısı da istatistiklerde yer aldı. Buna göre, 2018 yılında 9 milyon 323 bin 253 yeni icra ve iflas dosyası açıldı.
İcra ve iflas dairelerindeki dosyaların türleri de adalet istatistiklerinde paylaşıldı. Buna göre, 2023 yılındaki icra ve iflas dosyalarının 3 milyon 966 bin 511 binini mahkeme kararı bulunan (ilamlı takip) dosyalar, 32 milyon 881 bin 19’unu ise mahkeme kararı bulunmayan (ilamsız takip) dosyalar oluşturdu.

Dosya sayısı her yıl artıyor
2019-2023 döneminde açılan yeni icra ve iflas dosya sayısı kayıtlara şöyle geçti:
2019: 9 milyon 825 bin
2020: 6 milyon 739 bin
2021: 8 milyon 386 bin
2022: 9 milyon 46 bin
2023: 14 milyon 43 bin

Bazı eşyalar haciz dışı
Borçtan dolayı evlerin ortak kullanımındaki eşyalara kadar uzayan haciz işlemleri iktidarı yasa değiştirmeye mecbur bıraktı. 2023 yılında yapılan değişiklikle kişisel eşyalar ile ailenin ortak kullandığı ev eşyalarının haczedilmesi önlendi. Borçtan daha fazla değeri olan eşyanın haczedilmesinin yanı sıra buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak gibi ev eşyaların haczi yasaklandı.