Gelir uçurumu derinleşiyor
Bu veriler, Türkiye’deki gelir ve servet dağılımındaki uçurumun somut bir göstergesi niteliğinde. Dar gelirli kesimlerin günlük geçim ve kredi kartı borçlarıyla mücadele ettiği bir ortamda, servetin büyük bölümünün çok küçük bir azınlığın elinde yoğunlaşması, ekonomik adaletsizliğin boyutlarını açıkça ortaya koyuyor. BDDK’nın bu istatistikleri, mevcut gelir eşitsizliği tartışmalarına somut verilerle ışık tutuyor.
Verilerin Türkiye’deki servet eşitsizliğini ve ekonomik kırılganlıkları daha görünür kıldığı belirtiliyor. Gelir adaletsizliğinin hem sosyal hem de ekonomik etkileri ise tartışılmaya devam ediyor.

Bayram gelmiş neyime
Önümüz bayram, çoluk çocuk torun yeğen, dost akraba hep bir araya geldiğimiz eski bayramları özledik. 23 yıllık iktidar, bile isteye, taammüden bize bir bayramı bile çok gördü, hak edilmiş maaşlarımızı kuşa çevirdi, sadaka düzeyine indirdiği emekli ikramiyesini üç binden sadece dört bine çıkardı. Üstelik, ”Daha ne olsun” diyerek bin liralık artış için teşekkür bekledi. Biliyoruz ki yaptıkları yapacaklarının teminatıdır. Emekli emekçi işçi memur öğrenci çiftçi dul yetim yoksullukla sınanırken; yap işlet devretçiler, paradan para kazananlar, yerli ve uluslararası tefeciler ülkemizin kaymağını tüketiyor.

“Halkoyu iradesiyle tarihin müzesine iade edeceğiz”
”Bayram gelmiş neyime” demeyeceğiz; bayramlarımızı ağız tadıyla dost sıcaklığıyla yeniden yaşamak için, holdinglerin, dolar milyarderlerinin ve rantiyenin dostu iktidarı halkoyu iradesiyle tarihin müzesine iade edeceğiz.
Niçin böyle yapacağız?
Çünkü, ülkemizde üretilen her mal ve hizmet bu ülkenin tüm emekçilerinin alın teridir, kafa ve kol gücüdür, beyninin ışığıdır. Toplumsal refahtan en büyük payı bu emekçiler almalıdır.

Halktan kopmuş bunlar
AKP, yerli ve yabancı tekellere, dolar milyarderlerine büyük bir taahhütte bulunarak iktidara gelmişti. Neydi bu taahhüt? Sınırsız özelleştirme, borç faiz döviz ekonomisi. Bunu da hakkıyla yerine getirdiler, Cumhuriyetin tüm birikimlerini elden çıkardılar. Devlete ait Sümerbank, Türk Telekom, Tüpraş, Tedaş, Tekel, Petkim, Seka, Tank Palet, Etibank, Şeker fabrikaları, limanlar, otoyollar elden çıkarıldı, yerli ve yabancı tekellere, yandaşlara peşkeş çekildi. En son daha iki gün önce kamunun malı Çayırhan Termik Santralini de Ankara’ya kadar yürüyen emekçilerin iradesini yok sayarak sattılar. Emekçiyi yok sayan bir iktidar iş başında kalmamalıdır.

Nihat Zeybekçi
Nihat Zeybekçi; bu kişi AKP iktidarında yıllarca bakanlıklar yapmış tecrübeli birisi. Televizyon programcısı Armağan Çağlayan’a üç gün önce konuk oldu. Programda bir yerde diyor ki: ”Evet on beş bin liralık emekli maaşı düşük, 22 bin liralık asgari ücret düşük. İstesek bunu para basarak yüz bin lira yaparız, ama o zaman enflasyon azar. Örnek veriyor, diyor ki: maaşları ücretleri bu kadar artırırsak beş bin liralık kira on beş bin liraya çıkar. Bu yüzden talebi kısmak için ücretleri maaşları düşük tutmak zorunda kalıyoruz.”
İşin esası üretimi artırmaktır. Madem ki bunu biliyorsun, niçin kamu mallarını yağmalatıyorsun, köylüyü, tarımcıyı, sanayiciyi, KOBİ’yi hayvan üreticisini üretimden koparıyorsun? Kendileri ve çevreleri o kadar zenginleşmişler, servete boğulmuşlar ki kiraların beş bin lira olduğunu zannediyor. Bilmiyor ki en ücra yerde bile maaşlar kiraya yetmiyor.

Çare kamuculuktur
Halkımızın refahı ve vatanımızın birliği bütünlüğü için, temelleri cumhuriyetle atılan kamucu ekonomi anlayışına dönelim. Sanayi ve tarımı destekleyen, işçiyi emekçiyi önceleyen planlı, üreten ekonomi modeline geçelim. Özelleştirilen kamu kurumları tekrar devletleştirilsin, çocuklarımıza ve torunlarımıza tam istihdam sağlansın.
Herkese, uygun ödemeli depreme ve afete dayanıklı sosyal konutlar inşa edilsin, kimse sokakta kalmasın.
Herkesin karnı tok, sırtı pek, başı dik olsun, çocuklarımız ve torunlarımızla birlikte onurumuzla insanca yaşayalım.
Üretimi bizden devralan çocuklarımızla, torunlarımızla omuz omuza olmak, demokratik laik eşit ve özgür Türkiye’ye ulaşmak için haydi görev başına.
Ekonomik ve insani krizin baş sorumlusu, iç ve dış tekellerin temsilcisi iktidarı demokratik yoldan iş başından uzaklaştırmak için haydi görev başına.
Emperyalizme sömürgeciliğe siyonizme kapitalist sömürüye karşı haydi görev başına.
Kurtuluş yok tek başına ya hep beraber ya hiçbirimiz.

Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun, 2025’te geçerli olacak asgari ücreti belirlemek için ikinci toplantısı yarın (16 Aralık) saat 14.00’da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında yapılacak.
15 üyeden oluşan komisyonda; işçi tarafını temsil eden Türk-İş, işveren tarafını temsil eden TİSK ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı temsilcileri yer alacak.

Taraflar henüz rakam belirtmedi
Milyonlarca emekçiyi doğrudan, toplumun büyük çoğunluğunu ise dolaylı ilgilendiren yeni asgari ücretin belirlenmesine yönelik süreç devam ediyor.
Pazarlık çerçevesinin belirlenmesi açısından önem taşıyan bu toplantıda, temel ekonomik veriler masaya yatırılacak.
Toplantıda, Hazine ve Maliye ile Ticaret bakanlıkları ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) temsilcilerinin ekonomik veri ve raporları komisyonla paylaşacak.
Henüz rakam açıklamayan işçi ve işveren tarafının, sunulacak ekonomik veri ve raporların ardından pazarlığa başlaması bekleniyor.

Türk-İş: “Yaşantımız ortada, insanların geçim şartları ortada”
komisyonun 10 Aralık Salı günü toplanan ilk toplantısında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, “Enflasyon oranı, vatandaşın satın alma gücü, işgücü piyasalarının ihtiyaçları, ekonomik büyüme, istihdamın korunması ve artırılması gibi ekonomik ve sosyal koşulları detaylı şekilde analiz ederek, hem işçi  hem de işveren taraflarının memnuniyetini gözeten, adil bir asgari ücret belirlenmesini ümit ediyoruz” açıklaması yapmıştı.
Türk-İş Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar da toplantı sonrası, “Temennimiz, oybirliğiyle bir asgari ücret tespit edilsin. Asgari ücretin kırmızı çizgisi olmaz. Biz rakam söylediğimiz zaman geri adım atma şansımız olmaz. Yaşantımız ortada. İnsanların geçim şartları ortada” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Asgari ücret neleri etkiliyor?
Asgari ücretteki artış, toplu iş sözleşmesi uygulanan iş yerlerindeki ücretler başta olmak üzere, tüm ücretleri de artırıcı bir etkiye sahip.
Asgari ücret, bu ücretle geçinen çalışanları doğrudan etkilemesinin yanında, yasal mevzuattaki birçok düzenlemede ölçü olarak kabul edilmesi bakımından da toplumun büyük bölümünü ilgilendiriyor.
Asgari ücret rakamı; işsizlik maaşı, kıdem tazminatı, GSS primleri, askerlik ve doğum borçlanması, isteğe bağlı sigorta primleri, staj ücretleri, asgari ücretlilerin rapor ücretlerinin de aralarında olduğu birçok kalemi etkiliyor.

Türk-İş, “Açlık ve Yoksulluk Sınırı Mayıs 2024” raporunu açıkladı.
Rapora göre, temel mal ve hizmetlerde görülen artış yılın ilk 4 ayında olduğu gibi bu ay da devam etti. Geçim şartlarının her geçen gün daha da zorlaştığı, alım gücünün azaldığı kaçınılmaz bir gerçek. Yapılan araştırmada; gıda fiyatlarındaki artışın devam ettiği gözlemlendi. Her ay gerçekleşen bu artış başta dar ve sabit gelirliler olmak üzere toplumun tüm kesimini olumsuz etkilemeye devam etmektedir.
Araştırmanın 2024 Mayıs ayı sonucuna göre;
-Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 18.969,22 TL ’ye,
-Gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım,eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 61.788,99 TL ’ye,
-Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ de aylık 24.609,50 TL ’ye yükseldi.

Gıda da asgari harcama yüzde 7 arttı
Türk-İş’ in verilerine göre “mutfak enflasyonu” verilerindeki değişim Mayıs 2024 itibariyle şu
şekilde gerçekleşmiştir:
●Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış bir önceki aya göre % 7,02 oranında gerçekleşti.
●Beş aylık değişim oranı % 31,44 oldu.
●Son on iki ay itibariyle değişim oranı ise % 83,06 olarak hesaplandı.
●Yıllık ortalama artış % 79,43 olarak gerçekleşti.

Meyve fiyatları yüzde 21 arttı
Türk-İş hesaplamasında temel alınan ve doğrudan piyasadan çarşı-pazar-market dolaşılarak
derlenen gıda ürünleri fiyatlardaki değişim, harcama gruplarına göre Mayıs 2024 itibariyle şu şekilde oldu:
●Süt, yoğurt, peynir grubunda;
Sütün fiyatı sabit kaldı. Yoğurt ve peynir ürünlerinde artış gözlemlendi. Geçen ay 1 kilogram yoğurt fiyatı ortalama 54,36 TL iken bu ay %10.28 artışla 60.59 TL oldu. Peynir ise geçen ay 1 kilogram fiyatı 246,65 TL iken bu ay %4.42 artışla 258,06 TL olmuştur.

●Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller, ürünlerinin bulunduğu grupta;
Dana eti ve balık fiyatlarında bu ay değişiklik görülmedi ancak balık tezgâhlarında ağırlıklı kültür balıklarının bulunduğu tespit edildi. Hesaplamada -her zaman olduğu gibi- yaygın satılan balıklar esas alındı. Kuzu etinde %3.76 artış yaşandı ve kg fiyatı 762,41 TL’ye ulaşmış oldu.
Geçen ay ihracatta yaşanan olumsuzluklar nedeniyle fiyatı gerileyen yumurtanın bu ay adet başına fiyatı 3,58 TL oldu. Tavuk kilogram fiyatlarında değişim olmadığı gözlemlendi.
Kuru baklagiller grubunda nohut, kuru fasulye ve yeşil mercimek fiyatları değişmedi. Kırmızı mercimekte ise geçen aya göre %5.73 artış oldu.

●Taze sebze-meyve grubunda;
Yaz mevsiminin giderek etkisini göstermesiyle birlikte yaz meyvelerinin pazar tezgâhlarında çeşitliliği arttı. Bu nedenle bu ay meyve fiyatlarında %21’lik bir artış gözlemlendi. Meyve fiyatları mevsim şartları nedeniyle değişkenlik göstermektedir. Karpuz ve kavun fiyatlarının nispeten yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Kış aylarında en çok tercih edilen ve pazar tezgâhlarında yaygın olarak görülen portakal ve mandalinanın yavaş yavaş tezgâhlardan kalkmaya başladığı görülmektedir. Onların yerini kiraz, çilek, erik, yenidünya, dut, şeftali gibi yaz meyveleri almaya başlamıştır. Fiyatları nispeten yüksek olsa da havaların ısınmasıyla beraber önümüzdeki aylarda fiyatlarda gerileme yaşanması olağan olacaktır. Ancak hesaplamada her zaman olduğu gibi gıda harcaması içinde günlük kullanımı yaygın olan mevsim ürünleri esas alındı.
Sebze fiyatlarında ise %12.03 lük bir artış görüldü. Lahana, ıspanak gibi yeşil yapraklı mevsim sebzeleri ile karnabahar ve brokoli fiyatında mevsim şartları nedeniyle sayılı tezgâhta yer aldığı gözlemlenmiştir. Nisan ayında 25 TL olan 1 kilogram patatesin fiyatı ise %11.11’lik düşüşle 22.50 TL olduğu görülmüştür. Kuru soğan ise fiyatı en çok yükselenler listesinde kendisine zirvede yer buldu. Geçen ay ortalama kilogram fiyatı 20 TL iken bu ay %27.27’lik artışla ortalama kilogram fiyatı 27.50 TL oldu.
Ortalama sebze (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık vb. salata yeşillikleri dâhil değil) kg fiyatı 33,21 TL, ortalama meyve kg fiyatı 56,53 TL oldu. Hesaplamada -bu ay- 22’si sebze ve 14’ü meyve olmak üzere toplam 36 üründeki fiyat değişimi dikkate alındı.
Ortalama meyve-sebze kg fiyatı 41,88 TL olarak tespit edildi (ana yemekleri tamamlayan maydanoz, kıvırcık gibi salata yeşillikleri bu hesaplamada “Ortalama Meyve-Sebze Fiyatı” na
dâhil edilmektedir).

●Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta
Ankara da ekmeğe gelen %25 zamla beraber 200 gram ekmeğin fiyatı 10 TL oldu.
Hesaplamada ekmek fiyatı standart ürün temel alınmaya devam edildi. Tahıl ürünlerinde ise yine artış görüldü. Geçen aya göre pirinçte %5.50, unda %6.03, makarnada %3.41 ve irmikte %3.75 oranında artış görüldü. Bulgur fiyatlarında değişim olmadı.

●Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta;
Temel yağ ürünlerinin bulunduğu grupta; 1 litre ayçiçek yağının geçen ay ortalama fiyatı 56,55 TL iken bu ay %6.71 lik bir artış gerçekleşerek fiyatı 60,62 TL’ ye ulaşmıştır.
Zeytinyağı fiyatları geçen aya göre sabit kalmıştır. Tereyağı fiyatları %3.02 artışla kilogram fiyatı 467,93 TL olmuştur. Margarin fiyatlarında %6.22 oranında artış gözlemlendi kilogram fiyatı 103,31 TL oldu. Geçen ay ortalama 267 TL olan siyah zeytin bu ay 276 TL’den marketlerdeki yerini alırken, bu ay fiyatı düşen nadir ürünlerden olan yeşil zeytin geçen ay ortalama 220 TL iken bu ay %4.66 lık düşüşle 210 TL den marketlerdeki yerini aldı. Yağlı tohum fiyatları sabit kaldı.

●Son grup içinde yer alan diğer gıda maddelerinden;
Baharatlar %5.26 artışla ortalama 659 TL’den (kimyon, nane, karabiber vb.) raflarda yer aldı. Pekmez ve reçel fiyatlarında değişim görülmedi. Şeker fiyatları ise %6.07 lik artışla kilogram fiyatı 42,5 TL oldu. Tuz fiyatı ise geçen aya göre %13.47 oranında zamlanarak yoğurt ve yumurtayla birlikte bu ay %10 zam barajını aşan ilk 3 gıda maddesinden biri oldu.
Geçen ay 20,25 TL olan tuz fiyatları bu ay 23,53 TL olmuştur. Çay ve ıhlamur fiyatlarında ortalama %6 oranında artış olmuştur. Bal ve salça fiyatlarında ise değişim görülmemiştir.

Rakam yine yok
Toplantıya işçi tarafını temsil katılan Türk-İş Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar yaptığı açıklamada, “Toplantıda herhangi bir rakam konuşulmadı. Çalışma Genel Müdürlüğümüz başkanlığında gerek hükumetin gerek TÜİK’in gerek maliyenin gerek de işverenlerimizin görüşü alındı. Aynı zamanda asgari ücretle çalışan dört arkadaşımızın görüşleri alındı. Onların geçim şartlarını kendi dilinden duydular. Şu anda bir sonuç yok. Ama rakam belirli olmadığından dolayı bir şey söyleme imkanımız yok. Zaten geçim şartları belli. Asgari ücretle çalışan insanların geçinemediği belli. Asgari ücretle çalışan insanların ev kirasını, elektrik, doğal gaz parasını ödeyemediklerini biliyoruz. Bilhassa büyük şehirlerde 10 bin liradan aşağı ev kirası yoktur.” dedi.
Ağar, konuşmasının devamında, “Biz talep eden kişiyiz. Biz para veren kişi değiliz. Para verenler bir rakam söyleyecek ki biz ona göre değerlendirme yapacağız. TÜRK-İŞ olarak bir para söylediğimiz zaman o fiyatın altına inme şansımız yok. İşveren tarafından ya da hükumet tarafından bir rakam gelmedi. Gelecek ki biz ona ‘evet’ ya da ‘hayır’ diyeceğiz. Kırmızı çizgi diye bir şey yok. Biz rakam söylemeyiz. İşveren diyecek ki, ‘Ben seni bu ücrete çalıştıracağım. Çalışır mısın çalışmaz mısın?’ Biz de diyeceğiz ki, ‘bu ücrete çalışırız, şu ücrete çalışmayız.’ TÜİK’ten de bir rakam gelmedi. Hiçbir yerden bir rakam yok. Belirli olduğunda sizinle paylaşacağız” ifadelerinde bulundu.