Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu, Ar-Ge birimi KAMU-AR’ın dört kişilik bir ailenin, dengeli ve sağlıklı beslenebilmesi için gereken gıda harcamasının yanı sıra diğer ihtiyaçlarını da yoksunluk hissi çekmeden karşılayabilmesi için aylık olarak yapması gereken harcamaları dikkate alarak hesapladığı açlık-yoksulluk sınırı araştırmasının Temmuz 2025 sonuçları açıklandı.

Son 12 ayda yoksulluk sınırı 23 bin liradan fazla arttı
Açlık ve yoksulluk riski büyütmeye devam ediyor. Açlık sınırı temmuzda önceki aya göre 255 lira artarak 27 bin 670 liraya kadar yükselirken, yoksulluk sınırı da gıdanın yanı sıra, barınma, ulaştırma, ev eşyası, sağlık, eğitim gibi ihtiyaç gruplarında yaşanan fiyat artışlarının etkisiyle 85 bin 344 liraya kadar tırmandı. Açlık sınırı asgari ücretin 5 bin 566 lira üzerine yükselirken, yoksulluk sınırı ise 3,8 asgari ücrete denk bir noktaya yükseldi.
Açlık sınırının önceki aya göre 255 lira arttığı temmuzda gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama ise 1.230 liralık artışla 57 bin 673 liraya çıktı. Her ikisinin toplamından oluşan yoksulluk sınırı ise önceki aya göre 1.485 lira artarak 85 bin 344 lira oldu. Son 12 ayda ise açlık sınırı 6 bin 894 lira, gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama 16 bin 147 lira ve yoksulluk sınırı 23 bin 42 liralık artış gösterdi.

Açlık sınırı, asgari ücretin yüzde 25 üzerinde
Açlık sınırı yılın ilk yedi ayında toplam 4 bin 414 lira arttı ve yılın ikinci yarısı için zam yapılmayan ve 2025 yılının tamamında uygulanacağı kesinleşen 22 bin 104 liralık net asgari ücretin 5 bin 566 lira üzerine çıktı. Asgari ücretin açlık sınırı seviyesine çıkabilmesi için en az yüzde 25,2 oranında artırılması gerekiyor. Bu oran ilerleyen aylarda da artmaya devam edecek. Dört kişilik bir ailenin sadece 24 günlük beslenme harcamasını zor karşılayabilir hale düşen asgari ücret yoksulluk sınırının ise dörtte birini karşılıyor. Buna göre ailede dört kişinin asgari ücretle çalışarak haneye getireceği gelir yoksulluk sınırını zor yakalıyor. Bu yılın ikinci yarısı için 16 bin 881 lira olarak uygulanan en düşük emekli aylığı ise sadece 18 günlük beslenmeye yetiyor. En düşük emekli aylığına temmuzda yapılan zam iki günlük beslenmeyi karşılıyor,
Yüzde 15,57 oranında zamlanarak bu yılın ikinci yarısı için 50 bin 534 liraya yükselen en düşük memur maaşı yoksulluk sınırının yüzde 59’unu, 57 bin 310 liraya yükselen ortalama memur maaşı ise yüzde 67’sini zor karşılıyor. Yoksulluk sınırını karşılayabilmesi için en düşük memur maaşının en az 69, ortalama memur maaşının ise yüzde 49 oranında artırılması gerekiyor.

Açlık sınırı
Türkiye genelinde de yaygın şube ağı bulunan ve en fazla alış-veriş yapılan marketlerden Ankara’da derlenen fiyatlara göre, dengeli beslenebilmek için et- balık- yumurta için aylık olarak yapılması gereken harcanmanın tutarı temmuzda bir önceki aya göre 31 lira azaldı, yıllık olarak ise 2 bin 566 lira artarak 8 bin 561 ya çıktı.
Kuru bakliyat için yapılması gereken harcama önceki aya göre 9 lira, geçen yıla göre ise 76 liralık artışla 508 lira oldu.
Temmuzda 36 lira azalarak 5 bin 458 liraya inen süt, yoğurt ve peynir için yapılması gereken harcama son bir yılda ise 806 lira arttı. Meyve için harcanması gereken para önceki aya göre 342 lira artarken, geçen yılın aynı ayına göre ise 1.596 lira artarak 3 bin 571 lira oldu. Sebze için harcaması gereken tutar ise önceki aya göre 94 lira azaldı, geçen yılın aynı ayına göre ise 646 lira artarak 3 bin 66 lira olarak gerçekleşti.

Ekmek, un ve makarna gibi ürünler için yapılması gereken harcama temmuzda 45 lira artarak 2 bin 222 liraya, pirinç ve bulgur harcamaları 67 lira artarak 1.064 liraya, yağ için yapılması gereken harcama ise 4 liralık yükselişle 613 liraya çıktı.
Şeker, bal, pekmez, reçel harcaması önceki aya göre 83 lira azalarak 1.953 lira oldu. Aynı ailenin zeytin için yapması gereken harcama ise 31 lira artarak 653 liraya yükseldi.
Yetişkin erkek için 2.800, kadın için 2.200, genç için 3.000 ve çocuk için de 1.600 kalori esas alınarak yapılan hesaplamaya göre temmuz ayı açlık sınırı yetişkin erkek için 8 bin 79 lira, yetişkin kadın için 6 bin 342 lira, çocuk için 4 bin 604 lira ve genç için de 8 bin 644 lira oldu.

Gıda dışı harcamalar
Yoksulluk sınırının belirlenmesinde gıda dışı ihtiyaçların fiyat değişimleri de esas alınarak yapılan araştırmaya göre, dört kişilik bir ailenin gıda dışındaki gereksinimlerini de “insan onuruna yaraşır bir şekilde ve yoksunluk hissi çekmeden” karşılayabilmesi için aylık olarak yapılması gereken harcama tutarı da temmuzda 57 bin 673 liraya kadar çıktı.
Temmuzda dört kişinin ortalama giyim ve ayakkabı harcamaları 2 bin 227 liraya, barınma (kira dâhil) harcamaları ortalama 16 bin 332 liraya, ev eşyası harcamaları 6 bin 885 liraya yükseldi. Sağlık harcamaları 2 bin 363 liraya, ulaştırma harcamaları 15 bin 901 liraya çıktı. Haberleşme harcamaları bin 559 liraya, eğlence ve kültür harcamaları 1.578 liraya, eğitim harcamaları 1.591 liraya çıktı. Tatil-otel harcamaları 6 bin 194 liraya ve çeşitli mal ve hizmetlerle ilgili harcamalar 3 bin 44 liraya kadar yükseldi.

Yoksulluk sınırı
 Dört kişilik bir ailenin insan onuruna yaraşır şekilde yoksunluk hissi duymadan yaşayabilmesi için yapması gereken gıda ile gıda dışı harcamaların toplam tutarını gösteren yoksulluk sınırı ise Temmuz 2025 itibariyle 85 bin 344 liraya tırmandı. Yoksulluk sınırında temmuzda 1.485 liralık, yılın ilk yedi ayında 14 bin 296 liralık ve son 12 aylık dönemde ise 23 bin 42 liralık artış oldu.

Geçinemeyen yurttaş sosyal yardımlarla ayakta durmaya çalışıyor. Geçen yıl ihtiyaç sahibi 4.5 milyon hane sosyal yardımlardan yararlandı. Ödeme gücü olmayan 9.4 milyon kişinin genel sağlık sigortası (GSS) primleri devlet tarafından karşılandı. 4.1 milyon haneye elektrik tüketim desteği verildi.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2024 Faaliyet Raporu’na göre, geçen yıl ülke genelinde toplam 4 milyon 574 bin 684 hane sosyal yardımlardan yararlandı. Düzenli sosyal yardım alan hanelere aylık 150 kWh’ye kadar elektrik tüketim desteği veriliyor. Bu kapsamda geçen yıl 4 milyon 87 bin 785 hane için 8,96 milyar TL kaynak tahsis edildi.
Eşi vefat eden kadınlara 2 aylık periyotlarla 2 bin lira yardım veriliyor. Bu kapsamda geçen yıl 77 bin 122 kişiye 772,6 milyon TL tutarında ödeme yapıldı. İhtiyaç sahibi asker ailelerine aylık 800 lira yardım veriliyor. Bu yardımlar kapsamında geçen yıl 38 bin 947 haneye 125,7 milyon TL ödeme yapıldı. 
İhtiyaç sahibi olan annesi, babası veya her ikisi de vefat etmiş çocuklar için aylık ödeme tutarı 600 lira. Öksüz ve yetim yardımından geçen yıl 39 bin 171 kişi yararlandı. 202,3 milyon lira ödeme yapıldı. 
İhtiyaç sahibi ve babası askerde bulunan çocuklara aylık 350 lira ödeme yapılıyor. Geçen yıl bin 433 kişiye 1,7 milyon lira ödendi. 

Aylık 90 lira!
Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır’ın haberine göre, sosyal güvencesi olmayan ihtiyaç sahibi ailelere, çocuklarının örgün eğitime devam edebilmesi için yardım yapılıyor. Bu kapsamda ilköğretimdeki erkek öğrenci için aylık 90, kız öğrenci için 100 lira, ortaöğretimdeki erkek öğrenci için aylık 130 lira, kız öğrenci için aylık 150 lira verildi. Geçen yıl şartlı eğitim yardımından 1.7 milyon kişi yararlandı. 1,31 milyar lira ödeme yapıldı. 
Sosyal güvencesi olmayan ihtiyaç sahiplerine şartlı sağlık yardımı veriliyor. Geçen yıl 932 bin 434 kişiye 836,2 milyon lira ödeme yapıldı. Ödemeler çocuk için aylık 100, gebelik döneminde aylık 200, doğumun hastanede yapılması halinde bir seferlik 500, lohusalık için doğumu takip eden ilk 2 ay aylık 300 lira olarak uygulandı. 
Türkiye Aile Destek Programı kapsamında 3.6 milyon haneye 46,48 milyar lira ödeme yapıldı. 
İhtiyaç sahibi hanelerin çoklu doğum (iki ve üzeri) sonucu olan ve hayattaki 0-24 aylık her bir çocuğuna aşıları süresi içinde yaptırılması kaydıyla aylık 400 TL olmak üzere nakdi yardım veriliyor. Bu kapsamda 2024 yılında 22 bin 160 çocuk için çoklu doğum ile çoklu doğum ve şartlı sağlık yardımları kapsamında toplam 50,5 milyon TL kaynak aktarıldı.

4.2 milyon kişiye gıda yardımı
İhtiyaç sahibi 4 milyon 262 bin 105 kişi gıda yardımından yararlandı. 3,07 milyar lira ödeme yapıldı. 
Oturulamayacak derecede eski, bakımsız ve sağlıksız evlerde yaşayan ihtiyaç sahibi yurttaşlara yapılan yardımlardan 21 bin 380 hane yararlandı. 347,2 milyon lira ödeme yapıldı. 
İhtiyaç sahibi 1.5 milyon haneye kömür yardımı sağlandı. Yakını vefat eden ihtiyaç sahibi 16 bin 778 haneye 42.5 milyon lira yardım yapıldı. 

Doğalgaz yardımı
İhtiyaç sahibi 702 bin 253 haneye 1,4 milyar lira doğalgaz tüketim desteği verildi.  
İhtiyaç sahibi 384 bin 426 öğrenci eğitim metaryali yardımından yararlandı 476,7 milyon lira ödeme yapıldı. 
Taşıma, barınma ve iaşe yardımından yararlanan öğrenci sayısı bin 597 oldu. Yapılan yardım tutarı 5,9 milyon lira. 
Ulaşım giderleri desteklenen öğrenci sayısı 72 bin 73. Aktarılan yardım tutarı 138,9 milyon lira. 
Yaşlı aylığında kişinin kendisi ve eşi dikkate alınarak, kişi başına düşen ortalama aylık gelir hesaplanıyor. Geçen yıl bu aylığa ilişkin muhtaçlık sınırı 5 bin 667,37 TL’ydi. Yaşlı aylıkları kapsamında 2024’te 805 bin 554 kişi için 34,76 milyar TL ödeme yapıldı.

9.4 milyon kişi GSS’yi ödeyemedi
Ödeme gücü olmayan yurttaşların sağlık hakkından yararlanabilmeleri için sağlık primi giderleri devlet tarafından karşılanıyor. 2024’te GSS primi devlet tarafından ödenen kişi sayısı 9 milyon 444 bin 458. Bu kapsamda 105,63 milyar TL GSS prim desteği sağlandı.

Başvuru patlaması
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın, “ALO Sosyal Yardım Hattı” Ekim 2009’da kuruldu. Dönemin Devlet Bakanı Hayati Yazıcı, hattın kuruluş amacını, “Yoksullukla etkin bir mücadele için fakir ve muhtaç vatandaşların güçlendirilmesi” ifadesiyle açıkladı.
Kuruluşunun ardından, “ALO 144” ismini alan sosyal yardım çağrı merkezine 2024 yılında toplam 4 milyon 947 bin 943 yurttaş başvurdu. 2014 yılında 1 milyon 815 bin 18 olan ALO 144’ü arayan ihtiyaç sahibi sayısının 2024 itibarıyla 5 milyona dayanması, Türkiye’deki ekonomik buhranın ulaştığı boyutu bir kez daha gözler önüne serdi.
2024 yılında her ay yüz binlerce başvuru alan ALO 144 Sosyal Yardım Hattı’na müracaat eden ihtiyaç sahibi sayısı, bazı aylara göre şöyle sıralandı:
•Ocak: 576 bin 441
•Mart: 563 bin 855
•Mayıs: 445 bin 59
•Temmuz: 407 bin 174
•Eylül: 414 bin 896
•Aralık: 337 bin 484

Düzenli yoksulluk
Ülkede 2014’te 2 milyon 274 bin 182 olan düzenli sosyal yardımlardan yararlanan hane sayısı, 2024 yılında 3 milyon 537 bin 185 ile ifade ediliyor. TÜİK’in haneyi dört kişi kabul eden hesabına göre, Türkiye’de 14 milyon 148 bin 740 kişi yaşamını ancak sosyal yardımlar ile sürdürebiliyor.

ALO 144 nedir?
Bakanlığın çağrı merkezlerinden ALO 144 Sosyal Yardım Hattı, şartlı eğitim/sağlık yardımları ile kömür, gıda ve barınma yardımları için aranabiliyor. Başvurular, bakanlık personelince incelendikten sonra Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na yönlendiriliyor.

Yoksulluğu örtme harcaması
Türkiye Aile Destek Programı kapsamına alınan haneler için yapılan toplam ödeme de hesaplandı. İktidarın Türkiye’deki derin yoksulluğu sosyal yardımlarla örtmeye çalıştığını ortaya koyan mali verilere göre, 2024’ün Ocak ayında yoksul hanelere 3 milyar 998 milyon 147 bin TL aktarıldı. Kişi başına düşen gelirin 1.883 TL’den az olduğu hanelere yapılan sosyal yardım tutarı, Mayıs sonu itibarıyla 20 milyar 46 milyon 70 bin TL’ye yükseldi.
Aile Destek Programı kapsamında ihtiyaç sahibi haneler, hane içindeki kişi başına düşen gelir tutarına göre en fazla 12 aylık süre boyunca maddi olarak destekleniyor. Kişi başına düşen aylık gelirin 450 TL ve altı olduğu hanelerde yardımlar, hane başına 1.250 TL olarak yapılıyor. Kişi başına gelirin
450 TL ve üzeri olduğu hanelere ise 911 TL tutarında maddi destek sağlanıyor.

Muhtaç bıraktılar
İktidar eliyle yaratılan ve önlenemez hale gelen ekonomik kriz, program kapsamına alınan hane sayısında da çarpıcı artışa yol açtı. Haziran 2022’de 2,5 milyon olan programdan yararlanan hane sayısı, Aralık 2022’de 3 milyon oldu.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın verilerine göre, Türkiye Aile Desteği Programı kapsamında yardım edilen hane sayısı, Haziran 2024 itibarıyla 3,5 milyona dayandı. Kişi başına düşen gelirin 1883 TL’den az olduğu hanelerin dahil edildiği program kapsamındaki hane sayısı, Mayıs 2024’te 480 bine yaklaştı.

Türkiye Aile Desteği Programı kapsamında yardım edilen hane sayısı
Ocak: 3 milyon 264 bin 227
Şubat: 3 milyon 338 bin 294
Mart: 3 milyon 402 bin 305
Nisan: 3 milyon 449 bin 864
Mayıs: 3 milyon 479 bin 832