Bayraktar, nisan ayı üretici market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişimlere ilişkin, “Nisan ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 256 ile havuçta görüldü. Havuçtaki fiyat farkını yüzde 230 ile marul, yüzde 222 ile kuru soğan, yüzde 219 ile kuru fasulye ve yüzde 216 ile nohut takip etti. Nisan ayında fiyatı en fazla artan ürün markette havuç, üreticide kuru kayısı olurken, fiyatı en fazla düşen ürün hem markette hem üreticide salatalık oldu” dedi.

Açıklamadan başlıklar:
-Nisan ayında markette 39 ürünün 28’sinde fiyat artışı, 11’inde ise fiyat azalışı görüldü. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 43 ile karnabahar oldu.
-Nisan ayında üreticide 31 ürünün 8’sinde fiyat artışı olurken 17’inde fiyat düşüşü görüldü. 6 üründe ise fiyat değişimi olmadı. Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 59 ile salatalıkta görüldü.
-2025 sezonunda yaşanan don felaketi, meyve henüz dalda çiçekteyken üreticimizin kaderini belirlemeye başladı.

Ürünlerde durum
-Yaşanan zirai don afetinden etkilenen meyvelerin başında gelen kayısıda üretici fiyatları artış gösterdi. Kayısı üreticisinin elinde yüzde 10 civarında ürün kaldığı tahmin ediliyor.
-Yaşanan zirai don, fındık fiyatını artırdı. Antep fıstığındaki fiyat artışının sebebi ise bölgede etkili olan kuraklık oldu.
-İhracatın kısıtlanması, ardından bu kısıtlamanın 15 Mayıs’a kadar ertelenmesi, piyasayı olumsuz etkiledi.
-Nisan ayında havaların sıcak gitmesi sonucu, birim alandan alınan verim arttı. Bu da salatalık, patlıcan, sivri biber ve domatesin arzını artırarak üretici fiyatlarının düşmesine neden oldu.
-Kuru soğanda ise, Çukurova bölgesinde ekim alanlarının artması ve bu yıl havaların soğuk geçmesi nedeniyle yüksek rekolte beklentisi var. Bu nedenle ilk hasat döneminde kilosu 18-20 liralardan satılan kuru soğanın fiyatı 7-8 liralara kadar düştü. İç Anadolu bölgesinde ise depolarda üreticiye ait kuru soğan çok az miktarda kaldı ve sezon kapandı.
-Donun etkisiyle elma ağaçlarından beklenen verim düştü, üreticinin elinde kalan son ürünler de depolarda tükendi.
-Limon sezonunun sonlarına gelinirken, yaşanan don afeti ve ihracat kısıtlamalarının ardından alınan erteleme kararı, limon piyasasında da önemli bir duraklama yarattı.

Elektrik fiyatları üreticiyi zorluyor
Ziraat Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre; Nisan ayında, Mart ayına göre DAP gübresi yüzde 1,9, amonyum nitrat gübresi yüzde 0,7 oranında artış gösterdi. Buna karşın amonyum sülfat gübresi yüzde 1,6, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1,3, ÜRE gübresi yüzde 0,1 oranında düştü.
Geçen yılın Nisan ayına göre son bir yılda ÜRE gübresi yüzde 35,7, DAP gübresi yüzde 34,3, amonyum nitrat gübresi yüzde 32,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 30,5, amonyum sülfat gübresi ise yüzde 21,6 oranında arttı.
Nisan ayında, Mart ayına göre süt yemi yüzde 3,1, besi yemi yüzde 3,2, son bir yılda besi yemi yüzde 25,5, süt yemi ise yüzde 25 oranında arttı.
Elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 47,8 oranında artarken, tarım ilacı fiyatları da yüzde 14,94 oranında arttı.
Nisan ayında mazot fiyatı aylık olarak yüzde 2,9 oranında düşmesine rağmen, yıllık yüzde 10,1 oranında arttı.
Girdi fiyatlarında yıllık bazda en fazla artış yüzde 47,8 oranıyla elektrikte görüldü.

Don afetinin 65 ildeki zirai faaliyetleri olumsuz etkilediğine dikkat çeken Bayraktar “ Tarımsal üretimin devamlılığı için don afetinden zarar gören tüm çiftçilerimizin zararlarının karşılanması için bir fon oluşturulmalı” dedi.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar açıklamasına şu şekilde devam etti;
“10-13 Nisan’da hava sıcaklıklarının eksi 15’lere kadar düşmesiyle ülkemizin birçok bölgesinde zirai don yaşandı ve tarımsal üretimde büyük zarar meydana geldi.
İlkbaharın son donları, hemen her sezon çiftçilerimizin korkulu rüyası oldu. 65’ten fazla ilimizde etkili olan don afeti, şüphesiz ki son yıllarda tarımı etkileyen en büyük doğal afetlerden biri oldu. Zirai dondan etkilenen tüm çiftçilerimize geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum. Yaşanan felaketin yalnızca çiftçileri değil tüketicilerimizi de doğrudan etkilemesi bekleniyor.

“Tüm ülkeyi etkileyen don, tarımsal üretime darbe vurdu”
Yalnızca şubat ayından bu yana 3 büyük don hadisesi gerçekleşti. Şubat ayında Mersin, Adana ve Hatay başta olmak üzere birçok ilimizde yaşanan zirai don meyve bahçelerini vurdu. Mart ayında Manisa başta olmak üzere Ege Bölgesi’ndeki birçok ilimizde yaşanan don üzüm bağlarına zarar verdi. Bu yaralar tam olarak sarılmadan gelen ve neredeyse tüm ülkeyi etkileyen don hadisesi, tarımsal üretime darbe vurdu.
Yaşanan zirai don afetiyle birlikte birçok dikili ve ekili üründe zarar meydana geldi. Malatya ve Kahramanmaraş’ta, başta kayısı olmak üzere ceviz, kiraz, üzüm, elma ve diğer meyveler; bunlara ek olarak şeker pancarı, çerezlik ayçiçeği ve yem bitkilerinde; Karadeniz Bölgesi’nde, fındık ve çay başta olmak üzere kivi, hurma ve diğer meyvelerde; Ege Bölgesi’nde, başta üzüm olmak üzere zeytin, incir, elma, ceviz, kiraz, ayva ve diğer meyvelerde; Marmara Bölgesi’nde, şeftali, ahududu, armut, sofralık zeytin, incir, kivi, nektarin, erik, kiraz, elma, ayva ve fındık gibi meyveler ile bazı ekili alanlarda; Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Antep fıstığı, badem, ceviz, nar, Trabzon hurması, dut ve diğer meyvelerde; İç Anadolu Bölgesi’nde, elma, armut, ayva, ceviz, kiraz, üzüm gibi meyveler ile bazı ekili alanlarda; Akdeniz Bölgesi’nde ise karpuz, patates, narenciye ve sebzelerde zarar meydana geldi.
Bu ürünlerin birçoğu ülkemizin gururu olan ihraç ürünlerimizdir. Don zararının ülkemizin gıda güvencesini sekte vurmaması ve fiyatları artırmamasını umut ediyoruz. Dondan etkilenen ürünlerin bir kısmında zararın boyutu yüzde 100’lere ulaşmış durumda. Kesin zarar oranları ise ancak hasar tespit çalışmalarının bitmesinin ardından netleşecek.
Bazı bölgelerimizde kar yağışı ve zirai don riski devam ediyor. Bu bölgelerimizde sahada yaptığımız çalışmaların ardından elde edeceğimiz verileri de kamuoyu ile paylaşacağız.” 

Doğal afetlerin sayısı artıyor
“İklim değişikliğinin de etkisiyle doğal afetlerin sayısı yıldan yıla artıyor. 2014 yılında 500 olan doğal afet sayısı 2024 yılında 1257’ye çıktı. Doğal afetlerin yalnızca sayısında değil şiddetinde de artış gözlemliyoruz. Yaşadığımız don olayı 4 gün sürdü ve halen daha don riski devam eden yerler var.
Sezona zaten borçla başlayan ve tek geçim kaynağı tarımsal üretim olan çiftçilerimiz, doğal afetler sebebiyle telafisi zor zararlarla karşı karşıya kaldı. Tarımsal üretimin devamlılığı ve kırsaldan göçün önlenmesi için don afetinden zarar gören tüm çiftçilerimizin zararlarının karşılanması amacıyla bir fon oluşturulmalı; çiftçilerimize nakit yardımı ve girdi desteği verilmelidir, bankalara ve Tarım Kredi Kooperatifleri’ne olan tüm borçları faizsiz olarak ertelenmeli ve yeni kredi imkânları açılmalıdır.”

Ödemeler destek değil, köstek olacak
Üreticinin toprağına göz dikerek mağduriyet üstüne mağduriyet yaşatan iktidar, son olarak destek ödeme oranları ile çiftçiye bir kez daha “Ekme” dedi. Ödeme miktarları, üretimin devamını desteklemeye yetmiyor.
Mazot ve gübre destekleri, bu yıl da maliyetleri karşılamaya yetmedi. İktidar, üreticiyi bir kez daha yarı yolda bıraktı. “Destek” ödemeleri, yüksek girdi maliyetleri, aşırı iklim olayları ve düşük alım fiyatları ile mücadele etmeye çalışan çiftçiye destek olmaktan uzak.
İktidar, önce tarım arazilerini sermayeye kiralayacağını açıkladı, ardından gelen yetersiz destek ödemeleri ile üretici bir kez daha yarı yolda bırakıldı. Ekilmeyen arazilerin kiralanacağını açıklayan iktidar, destek miktarıyla üreticiye adeta “Ekme” dedi.

Desteklemelerde ÇKS zorunluluğu
Desteklemelerden, Çiftçi Kayıt sistemi ÇKS’de özlük, ürün, arazi bilgileri kayıtlı olan ve belirlenen havzalarda yer alan, arazilerde desteklemeye esas ürünleri ürettiği Tarım ve Orman Bakanlığı il ve ilçe müdürlüklerince tespit edilen ve belirlenecek yasal süre içerisinde destekleme başvurularını yapan kamu kurum ve kuruluşları hariç gerçek ve tüzel kişiler yararlanacak.

Çiftçi ektiğinin karşılığını alamadı
Destek ödemeleri, ürünler için bir kategoride arttı, diğerinde sabit kaldı. Artış oranları, bir önceki yılın artış oranlarının da altında kaldı. Çiftçi, bu yıl da ektiğinin karşılığını alamadı.
Gübre desteği, ürünlere göre 35 ve 62 lira olarak belirlendi. Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) açıkladığı temmuz ayı girdi enflasyonuna göre, mazot fiyatı yalnızca bir yılda yüzde 50 arttı. TZOB’a göre temmuzda gübre fiyatlarında da aylık bazda yüzde 33’e varan artışlar görüldü. TZOB tarafından yapılan açıklamada, “Fahiş zamla mazota verilen destek tümden eriyip gitti” denilirken, desteklerin büyük bir kısmının da mazottaki ÖTV ve KDV’ye gittiğine dikkat çekildi. Ancak bu yıl mazot desteği farklı ürünlerde geçen yıla göre en fazla yüzde 20 artarken, kimi ürünlerde ise sabit kaldı.

Bazı ürünlerin desteği hiç artmadı
Arpa, aspir, buğday, çavdar, tritikale, kuru fasulye, yulaf için dekar başına 123 lirası mazot ve 62 lirası gübre olmak üzere 185 lira, çeltik için 300 lirası mazot ve 62 lirası gübre olmak üzere 362 lira, dane mısır, fındık, kuru soğan, patates, yaş çay, zeytin için 103 lirası mazot ve 35 lirası gübre olmak üzere 138 lira, mercimek, nohut için 123 lirası mazot ve 35 lirası gübre olmak üzere 158 lira destek açıklandı.
Kütlü pamuk için 410 lirası mazot ve 62 lirası gübre olmak üzere 472 lira, soya için 205 lirası mazot ve 62 lirası gübre olmak üzere 267 lira, yağlık ayçiçeği, kanola için 144 lirası mazot ve 62 lirası gübre olmak üzere 206 lira destek verilecek. Ayrıca nadas için de 50 lira mazot desteği ödemesi yapılacak.
Çay, fındık, ayçiçeği ve zeytin için açıklanan mazot desteği geçen yıla göre hiç artmayarak sabit kaldı.

Birinden aldığı birine yetmedi
İktidar, pamuğa verdiği mazot desteğini de prim desteğinden aldı. Pamuk için dekar başına 410 lira mazot desteği açıklandı ancak prim desteği bu üründe sabit kaldı. Tarımsal üretimde tüm masraf kalemlerinde artış olmasına rağmen pamukta prim desteği üst üste iki yıl sabit kalmış oldu.
Yağlık ayçiçeğinde kilo başına prim desteği bu yıl artırıldı. Kuraklığın vurduğu Trakya’da ayçiçeği çiftçisi, 225 kuruş prim desteği alacak. Yaş çay için geçen yıl 30 kuruş olan prim ödemesi 2024’te 200 kuruş olarak açıklandı. Zeytinyağında ise 80 kuruş olan prim 100 kuruş oldu. Primlere yapılan kısıtlı artış da kotaya bağlandı. Üretici, ürettiği kadar prim desteği alamayacak. Pamuk üreticisi, en fazla 500 kilograma kadar destek alabilecek. Zeytin ve zeytinyağında da ödeme kotayla sınırlandırılacak. Yaş çay için yapılacak prim ödemesi ise en fazla 2 bin 766 kiloya kadar ödenecek.

Fındıkta destek 11 yıldır sabit
Bu yıl TMO’nun açıkladığı düşük alım fiyatlarından şikayetçi olan fındık üreticilerinin yüzü alan bazlı destek ödemelerinde de gülmedi. 2014 yılından bu yana dekar başına 170 lira olarak ödenen alan bazlı destek, 11’inci yılda da artmayarak aynı tutarda kaldı. Tarım arazilerinde toprak analizi yaptıracak çiftçilere ödenecek destek de 50 dekar arazi başına 50 lirada sabit bırakıldı.

Destekler 3 yıllık değil 1 yıllık açıklandı
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, geçen yıldan bu yana üretim planlaması nedeniyle desteklerin 3 yıllık açıklanacağını söylüyor. Ancak bitkisel üretim destekleri 3 yıllık değil sadece 2024 yılı için açıklandı. Bakan Yumaklı, hayvancılık destekleri açıklandıktan sonra da hayvancılık desteklerinde olduğu gibi bitkisel üretim desteklerinin de 3 yıllık açıklanacağını ifade etmişti. Ancak, destekler 1 yıllık açıklandı. Cumhurbaşkanı Kararı ile 26 Temmuz 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan hayvancılık destekleri 2024- 2026 yılını kapsayacak şekilde 3 yıllık açıklanmıştı.