TEMA Vakfı, Eskişehir’in Sarıcakaya ilçesinde Koza Altın işletmesinin açmak istediği Altın ve Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi projesine karşı açtığı davayı kazandı. Davada mahkeme, ‘çevresel etki değerlendirme (ÇED) gerekli değildir’ kararını iptal etti.
Eskişehir 2’nci İdare Mahkemesi geçtiğimiz Aralık ayında ‘yürütmeyi durdurma’ kararı verirken ardından mahkeme ‘ÇED gerekli değildir’ kararının iptal edildiğini duyurdu. Mahkeme heyeti, ÇED yönetmeliği kapsamında projenin entegre projelere uygulanacak usullere uymadığını belirtti. Mahkeme ayrıca, kümülatif etki değerlendirilmesinin yapılmadığını ve çıkartılacak cevherin ne şekilde kullanılacağı hususunda çelişkiler barındırdığına hükmetti.
BirGün’den Aycan Karadağ’ın haberine göre, TEMA Vakfı’ndan yapılan açıklamada, “Karar, Orta Sakarya Havzası’nın korunması adına büyük bir önem taşıyor. Bölgedeki diğer madencilik faaliyetleri başta olmak üzere doğal varlıkları tehdit eden tüm projelerde benzeri kararların verilmesini temenni ediyoruz” denildi.
Eskişehir Doğa ve Yaşam Platformu Üyesi Avukat Mert Yedek, “Topraklarımıza göz diken şirketler yakın vadede Maden Kanunu’nda yapılacak değişiklikle önlerine çıkabilecek hukuki engelleri de tamamen ortadan kaldırma peşindeler. Bütün ülkede her gün bir yenisinin haberini aldığımız vahşi madencilik projeleri henüz işin başlangıcı. Ancak kentin maden havzasına dönüşmesine izin vermemek için elimizden geleni yapacağız. Topraklarımızda, yaşam alanlarımızda iktidar eliyle dizginsiz kâr hırsınız uğruna daha fazla yıkıma neden olamayacaklar. Havamızı, toprağımızı, ormanlarımızı, akarsularımızı, yaşam alanlarımızı kısaca; doğayı ve yaşamı savunacağız” dedi.

Şirketin geçmişi
Koza Altın İşletmeleri, 2005 yılında Amerikan Newmont’tan Ovacık Altın Madeni’ni 44,5 milyon dolara satın alarak faaliyetlerine başladı. Ardından Newmont’tan Gümüşhane’deki Mastra Altın Madeni ve diğer altın ruhsatlarını da satın aldı. Şirket, FETÖ “çatı davası”nın firari sanığı Akın İpek’e aitti. İpek’in FETÖ’den hüküm giymesi üzerine şirkete kayyum atandı. Son olarak, Koza Altın İşletmeleri’nin yer aldığı Koza Holding’e bağlı 12 şirket, Hazine’den Türkiye Varlık Fonu’na devredildi.

Hukuka uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varıldı
Mahkeme heyetinin, bilirkişi raporunu değerlendirerek verdiği karar şöyle:
“Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler ile Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararının verildiği alanda orman bakımından zararlı sonuçların ortaya çıkmayacağı ve maden işletim kuralları açısından proje tanıtım dosyasının bilimsel verilere uygun olarak hazırlandığı, proje alanının fiili durum ve harita üzerinde uyumlu olduğu anlaşılmaktaysa da; proje kapsamında yapılacak faaliyetlerle yeraltı ve yer üstü suların zarar görebileceği, proje kapsamında yapılacak tasıma islerinde mesafelerin eksik olarak hesaplanmış olduğu, doğru hesaplama yapıldığı takdirde Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde yer alan eşik değerin aşılmıs olacağı ve böylece çevre kirliliğine sebep olunacağı, proje bölgesinin rüzgarlı bir alan olması nedeniyle oluşacak tozların ağaç ve bitkilere tutunarak zarar görmelerine yol açacağı ve projeye yakın konumda bulunan diğer proje alanları ile kümülatif etki değerlendirmesi yapılmadan proje tanıtım dosyasının hazırlandığı anlaşıldığından, Çanakkale ili, Bayramiç ilçesi, Yanıklar köyü mevkiindeki Truva Bakır Maden İşletmeleri A.S. tarafından yapılması planlanan 20050053 Ruhsat Numaralı sahada Feldspat Ocağı projesi için davalı idarece verilen 25/04/2024 tarih ve E-2024177 sayılı ‘Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir’ kararının hukuka uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Çevresel etkilerinin telafisi güç
Öte yandan, hukuka aykırılığı ortaya konulan dava konusu işlemin ‘Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir’ kararına ilişkin olduğu ve uygulanması halinde çevresel etkilerinin telafisi güç veya imkansız olabileceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; hukuka aykırılığı açık olan dava konusu işlemin; uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceğinden, 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca teminat alınmaksızın yürütülmesinin durdurulmasına, anılan Kanunun 20/A maddesi uyarınca itiraz yolu kapalı olmak üzere, 22/11/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.”

“Yürütmeyi durdurma kararı bekliyoruz”
Kaz Dağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği’nden karara ilişkin yapılan açıklamada, “Karar çok sevindik. Mahkemenin ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararını da iptal etmesini bekliyoruz. Ayrıca, Halilağa Bakır Madeni Projesi için de Danıştay’dan en kısa zamanda bir yürütmeyi durdurma kararı bekliyoruz” denildi.

Kaynak: ANKA

ÇED raporu olumlu
Demircioğlu Beton Şirketi, Bergama’da geçtiğimiz Ağustos ayında Cevaplı Mahallesi sınırlarında mermer ocağı açmak için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na müracaat etti.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı projeye ÇED olumlu kararı verdi. Şirket, projede sulu sistem tel kesme yöntemi kullanılacak. Alanda üç günde bir patlatma yani yılda 100 patlatma yapılması planlanıyor.
Proje kapsama alanında bulunan kızılçamların kesimi de söz konusu olacak.
Şirketin söz konusu alan içerisinde kalker ocağı kırma eleme tesisi ve delme patlatma yöntemiyle faaliyet gösteriyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi proje ile ilgili olumsuz görüş bildirdi. Maden ocağının yerleşim alanlarına, bağ, bahçe, zeytinlik ve orman alanlarına yakın olduğunu vurgulayan belediye bunun telafi edilemeyecek zararlar doğuracağını belirtti.