En zengin yüzde 20, toplam gelirin yüzde 46’sına sahip

11 Eyl 2020
en zengin yüzde 20 toplam gelirin yüzde 46’sına sahip

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2019 yılı gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarını açıkladı. Gelir ve yaşam koşulları araştırması sonuçlarına göre, en yüksek gelir grubunun toplam gelirden aldığı pay yüzde 46,3 oldu.

Son yapılan araştırma sonuçlarına göre; en yüksek eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirine sahip yüzde 20'lik grubun toplam gelirden aldığı pay bir önceki yıla göre 1,3 puan azalarak yüzde 46,3'e düşerken, en düşük gelire sahip yüzde 20'lik grubun aldığı pay 0,1 puan artarak yüzde 6,2'ye yükseldi.

Araştırma sonuçlarına göre Gini katsayısı bir önceki yıla göre 0,013 puan azalış ile 0,395 olarak tahmin edildi. Toplumun gelirden en fazla pay alan yüzde 20'sinin elde ettiği gelirin en az pay alan yüzde 20'sinin elde ettiği gelire oranı şeklinde hesaplanan P80/P20 oranı 7,8'den 7,4'e, gelirden en fazla pay alan yüzde 10'unun elde ettiği gelirin en az pay alan yüzde 10'unun elde ettiği gelire oranı şeklinde hesaplanan P90/P10 oranı ise 13,7'den 13,0'a düştü.

Yıllık ortalama hane halkı kullanılabilir geliri 59 bin 873 TL
Türkiye'de yıllık ortalama hane halkı kullanılabilir geliri yüzde 16,5 artarak 2019 yılı anket sonuçlarına göre 59 bin 873 TL oldu. Yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri ise bir önceki yıla göre yüzde 17,9 artarak 24 bin 199 TL'den 28 bin 522 TL'ye yükseldi.

Yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirlerinde en yüksek gelir geçen yıla göre 4 bin 616 TL artarak 37 bin 262 TL ile tek kişilik hanehalklarının oldu. Çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hane halklarının yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri 32 bin 941 TL iken tek çekirdek aileden oluşan hane halklarında bu değer 29 bin 449 oldu. En düşük yıllık ortalama eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirine sahip hane halkı tipi ise 22 bin 794 TL ile en az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hane halkları oldu.

Toplam gelir içerisinde en yüksek payı, yüzde 46,7 ile bir önceki yıla göre 1,8 puan azalan maaş ve ücret geliri aldı. İkinci sırayı yüzde 21,9 ile önceki yıla göre 1,8 puanlık artış gösteren sosyal transfer geliri alırken üçüncü sırayı yüzde 17,7 ile 2018 yılı anket sonuçlarına göre 1,1 puan azalan müteşebbis geliri aldı.

Tarım gelirinin müteşebbis geliri içindeki payı 2018 yılı anket sonuçlarına göre 0,3 puan azalarak yüzde 22,6 olurken, emekli ve dul-yetim aylıklarının sosyal transferler içindeki payı 0,8 puan artarak yüzde 91,8 olarak gerçekleşti.

En yüksek yıllık ortalama esas iş geliri yükseköğretim mezunlarının
Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla yükseköğretim mezunlarında 51 bin 888 TL, lise ve dengi okul mezunlarında 34 bin 115 TL, lise altı eğitimlilerde 26 bin 833 TL, bir okul bitirmeyenlerde 18 bin 279 TL ve okur-yazar olmayan fertlerde 14 bin 129 TL olarak hesaplandı. Geçen yıla göre yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış yüzde 17,3 ile okur-yazar olmayan en düşük artış ise yüzde 8,6 ile bir okul bitirmeyen fertlerde oldu.

Esas iş gelirleri sektörel ayrımda incelendiğinde; en yüksek yıllık ortalama gelirin 37 bin 169 TL ile hizmet sektöründe, en düşük yıllık ortalama gelirin ise 21 bin 807 TL ile tarım sektöründe olduğu görüldü. Bir önceki yıla göre; yıllık ortalama esas iş gelirinde en yüksek artış yüzde 18,9 ile inşaat sektöründe gözlenirken, bunu yüzde 14,8 ile tarım sektörü izledi. Diğer taraftan hizmet sektöründe yüzde 12,5, sanayi sektöründe ise yüzde 12,0 artış gözlendi.

En yüksek yıllık ortalama esas iş geliri işverenlerin
Yıllık ortalama esas iş gelirleri sırasıyla işverenlerde 95 bin 495 TL, ücretli maaşlılarda 34 bin 286 TL, kendi hesabına çalışanlarda 27 bin 127 TL ve yevmiyelilerde 14 bin 769 TL olarak hesaplandı. Geçen yıla göre en yüksek artış yüzde 13,9 ile ücretli, maaşlı çalışanlarda en düşük artış ise yüzde 8,2 ile işverenlerde oldu.

Göreli yoksulluk oranı yüzde 14
Eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'si dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, yoksulluk oranı 2019 yılında 0,5 puan artarak yüzde 14,4 oldu. Medyan gelirin yüzde 60'ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre yoksulluk oranı ise son yılda 0,1 puan artarak yüzde 21,3 olarak gerçekleşti.

Eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 40'ı dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre, yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 0,4 puanlık artış ile yüzde 8,3 olarak gerçekleşti. Medyan gelirin yüzde 70'i dikkate alınarak belirlenen yoksulluk sınırına göre ise yoksulluk oranı bir önceki yıla göre değişmeyerek yüzde 28,5 oldu.

Hane halkı tipine göre eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'si dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranlarına bakıldığında; tek kişilik hane halklarında yoksulluk oranı bir önceki yıla göre 0,4 puan azalarak yüzde 9,2, çekirdek aile bulunmayan birden fazla kişiden oluşan hane halklarında bu oran 1,5 puan artarak yine yüzde 9,2 olmuştur. En az bir çekirdek aile ve diğer kişilerden oluşan hane halklarının yoksulluk oranının 0,6 puan azalarak yüzde 18,2, tek çekirdek aileden oluşan hane halklarının yoksulluk oranının ise 0,9 puan artarak yüzde 13,8 olduğu görüldü.

En yüksek yoksulluk oranı okur yazar olmayan fertlerde
Eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 50'si dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk oranına göre; okur-yazar olmayan fertlerin yüzde 26,1'i, bir okul bitirmeyenlerin yüzde 22,4'ü yoksul iken, bu oran lise altı eğitimlilerde yüzde 13,4, lise ve dengi okul mezunlarında ise yüzde 6,9 oldu. Yükseköğretim mezunları ise yüzde 2,5 ile en düşük yoksulluk oranının gözlendiği grup oldu.

Maddi yoksunluk oranı yüzde 26,3
Finansal sıkıntıda olma durumunu ifade eden maddi yoksunluk; çamaşır makinasi, renkli televizyon, telefon ve otomobil sahipliği ile ekonomik olarak beklenmedik harcamaları yapabilme, evden uzakta bir haftalık tatil masrafını karşılayabilme, kira, konut kredisi ve faizli borçları ödeyebilme, iki günde bir et, tavuk, balık içeren yemek yiyebilme ve evin ısınma ihtiyacını karşılayabilme durumu ile ilgili hanehalklarının algılarını yansıtmaktadır.

Yukarıda belirtilen dokuz maddenin en az dördünü karşılayamayanların oranı olarak tanımlanan ciddi maddi yoksunluk oranı 2018 yılında yüzde 26,5 iken 2019 yılı anket sonuçlarında 0,2 puan azalarak yüzde 26,3 olarak gerçekleşti.

Sürekli, yoksulluk oranı yüzde 12,7
Dört yıllık panel veri kullanılarak hesaplanan sürekli yoksulluk oranı, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert medyan gelirinin yüzde 60'ına göre son yılda ve aynı zamanda önceki üç yıldan en az ikisinde de yoksul olan fertleri kapsamaktadır. Buna göre, 2019 yılı anket sonuçlarında sürekli yoksulluk oranı bir önceki yıla göre değişmeyerek yüzde 12,7 oldu.

Kendi konutunda oturanların oranı yüzde, 14,3
Oturulan konuta sahip olanlar geçen yıla göre 0,2 puan azalarak 2019 yılında yüzde 58,8 hesaplanırken, kirada oturanların oranı yüzde 25,6, lojmanda oturanların oranı yüzde 1,3, kendi konutunda oturmayıp kira ödemeyenler oranı ise yüzde 14,3 olarak gerçekleşti.

Kurumsal olmayan nüfusun yüzde 39,3'ü konutunda izolasyondan dolayı ısınma sorunu, yüzde 36,9'u sızdıran çatı, nemli duvarlar, çürümüş pencere çerçeveleri vb. problemleri yaşarken yüzde 26,1'i trafik veya endüstrinin neden olduğu hava kirliliği, çevre kirliliği veya diğer çevresel sorunlarla karşılaştı.

Borç ve taksit ödemeleri arttı
Geçen yıla göre nüfusun konut alımı ve konut masrafları dışında borç veya taksit ödemeleri 0,7 puan artarak yüzde 71,1 oldu.

Nüfusun yüzde 9,6'sına bu ödemeler yük getirmezken yüzde 19,0'ına çok yük getirdi. Hanelerin yüzde 58,7'si evden uzakta bir haftalık tatil masraflarını, yüzde 33,6'sı iki günde bir et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını, yüzde 29,7'si beklenmedik harcamaları, yüzde 19,2'si evin ısınma ihtiyacını, yüzde 56,6'sı eskimiş mobilyaların yenilenmesini ekonomik olarak karşılayamadığını beyan etti.

Türkiye'de en yüksek gelir İstanbul'da
Türkiye'de geçen yıl itibarıyla en yüksek gelir "İstanbul" bölgesinde görüldü. Gelir eşitsizliğinin en düşük tespit edildiği bölge "Doğu Marmara", göreli yoksulluk oranının en yüksek belirlendiği bölge ise "Akdeniz" oldu.

Türkiye'de ortalama yıllık eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert geliri, 2019'da 28 bin 522 lira olarak hesaplandı.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Düzey Bölgeleri itibarıyla söz konusu geliri en yüksek olan bölge, 40 bin 749 lirayla "İstanbul" oldu. Bu bölgeyi 32 bin 384 lirayla "Batı Anadolu", 30 bin 337 lirayla "Ege" izledi.

Ortalama yıllık eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirinin en düşük olduğu bölgeler ise 13 bin 441 lirayla "Mardin, Batman, Şırnak, Siirt" oldu.

 

 

paylaş