İran’a nükleer anlaşma desteği

03 Eyl 2020
İran’a nükleer anlaşma desteği

Rusya, Çin, Almanya, İngiltere ve Fransa, İran ile yapılan ve ABD’nin çekildiği nükleer anlaşmaya destek çıktı.

İran’ın nükleer çalışmalarını denetleme amacıyla kurulan Nükleer Anlaşma Ortak Komisyonu, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler Servisi Genel Sekreteri Helga Maria Schmid'in başkanlığında Avusturya'nın başkenti Viyana'da toplandı.

Schmid, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda “Tüm katılımcılar anlaşmanın korunmasının önemi konusundaki tavrını tescil etti ve mevcut zorluklara rağmen anlaşmanın tam olarak uygulanmasının yolunun bulunması konusunda hem fikirler” ifadelerini kullandı.

Nükleer anlaşmanın tarafları İran, İngiltere, Fransa, Almanya Rusya ve Çin Dışişleri Bakan Yardımcılarının katıldığı komisyon toplantısı sonrasında yazılı açıklama yapıldı.

Açıklamada, tüm katılımcıların Birleşmiş Milletler(BM) Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 2231 sayılı kararıyla desteklenen nükleer anlaşmanın korunması ve tüm taraflarca tam olarak uygulanmasının önemini vurguladığı belirtildi.

‘ABD anlaşmanın tarafı değil’
Nükleer anlaşmadan 2018'de tek taraflı çekilmesine rağmen halen 2231 sayılı kararın taraflarından biri olduğunu savunan ABD'nin, İran'a yönelik yaptırım mekanizmasını hayata geçirebilmek için BMGK nezdinde girişimlerde bulunmasına işaret edilen açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Katılımcılar, ABD'nin nükleer anlaşmadaki katılımını 8 Mayıs'ta tek taraflı olarak sona erdirdiğini ve bunun ardından KOEP ile ilgili herhangi bir faaliyete katılmadığını, bu nedenle de anlaşmanın tarafı kabul edilemeyeceğini yeniden teyit etti. Katılımcılar aynı zamanda, ABD'nin, 2231 sayılı BMGK kararı kapsamında BM yaptırımlarını geri getirme sürecini başlatamayacağını yineledi."

Açıklamada, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi'nin geçen haftaki Tahran ziyareti sonrasında varılan anlaşmaya dair yapılan ortak bildiriden memnuniyet duyulduğu aktarılarak İran'daki Arak Ağır Su Reaktörü'nün modernize edilmesi gibi önemli projelerin sürdürülmesi gerektiği belirtildi.

İmzacılar ne dedi?
Toplantıdan sonra açıklama yapan İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Abbas Arakçi de nükleer anlaşmanın taraflarının ABD'yi anlaşmanın bir parçası olarak kabul etmediğini söyledi. Arakçi, "Anlaşmanın tarafları, ABD'nin söz konusu mekanizmayı harekete geçirme talebini etkisiz görüyorlar." dedi.

Toplantının ardından gazetecilere bir açıklama yapan Çin temsilcisi Fu Cong, İran’a anlaşmadan kaynaklanan tüm yükümlülükleri yerine getirme çağrısında bulundu. Cong, bununla birlikte İran’ın ihtiyaçlarının da karşılanması gerektiğini söyledi.

Süreç nasıl gelişti?
Nükleer anlaşma İran ile P5+1 (ABD, Çin, Rusya, Fransa, İngiltere ve Almanya) arasında 14 Temmuz 2015 tarihinde Avusturya’nın başkenti Viyana’da imzalanmıştı.

ABD yönetimi, 2015'te İran ile BMGK daimi üyeleri ve Almanya arasında imzalanan nükleer anlaşmadan 2018'de tek taraflı olarak çekilmişti. Washington, Ağustos 2018 itibarıyla Tahran'ın füze programı ve bölgesel nüfuzunun da sınırlandırıldığı yeni bir anlaşmaya zorlamak için İran'a yönelik "tarihin en ağır yaptırımlarını" uygulamaya başlamıştı. İran, ABD'nin yaptırımlarına karşılık nükleer anlaşmadaki taahhütlerini de geçen yıl durdurmuştu.

BMGK'nin İran'a 13 yıldır uyguladığı ve 18 Ekim'de sona erecek silah ambargosunu yenileme girişimleri BMGK'de başarısızlıkla sonuçlanan ABD, İran'ın nükleer anlaşma kapsamındaki taahhütlerini askıya almasını gerekçe göstererek Konseyin 2231 sayılı kararı ile kaldırılan tüm yaptırımların tekrar uygulanmasına imkan tanıyan mekanizmayı hayata geçirebilmek için BMGK nezdinde girişimlerine devam ediyor.

İran ile nükleer anlaşmanın tarafları, anlaşmaya taraf olmayan bir ülkenin yaptırımların yeniden devreye sokulmasına olanak veren mekanizmayı hayata geçiremeyeceğini belirtiyor.

 

paylaş