BİSAM: "Açlık sınırı bin 965, Yoksulluk sınırı 6 bin 798 TL"

Yazıcı-dostu sürüma-posta gönderPDF sürümü
10 Mar 2019

Birleşik Metal-İş Sendikası Araştırma Merkezi (BİSAM) "Açlık ve Yoksulluk Sınırı Şubat 2019 Dönem Raporu"nu yayınladı.

Rapora göre: "Açlık sınırı 1.965 tl, yoksulluk sınırı 6.798 TL, açlık sınırı meyve ve sebze için yüzde 93,12 arttı, meyve ve sebze ağırlığını bu ayda da artırdı, günlük meyve-sebze harcaması 7.22 tl’den 13.98 tl’ye yükseldi, açlık sınırı 16 yılda 4.5 kat arttı.

Dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenmesi için aylık yapması gereken harcama bin 965 TL’dir. Bu harcama sadece gıda harcaması için yapılması gereken minimum tutardır.

2003 yılının Şubat ayında 4 kişilik bir aile günlük minimum 14.65 TL’ye sağlıklı beslenebilirken bugün ancak 65.51 TL’ye sağlıklı beslenebilmektedir.

Birleşik Metal İş Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM), Şubat 2019 dönemi için açlık ve yoksulluk sınırı verilerini hesapladı. Hesaplamaya göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı bir biçimde beslenebilmesi için, günlük en az 65.51 TL, aylık 1965 TL’lik harcama yapması gerekiyor. Buna göre yetişkin bir kadının sağlıklı beslenmesi için yapması gereken harcama tutarı 17.06, yetişkin bir erkeğin 17.59, 10-18 yaş arası bir çocuğun 18.35, 4-6 yaş arası bir çocuğun ise 12.52 TL. Bu verilere göre yoksulluk sınırı da 6 bin 798 TL oldu.

 

Tablo 1- Sağlıklı beslenmek için yapılması gereken asgari zorunlu gıda harcamaları

 

Dört kişilik bir ailede her ferdin sağlıklı beslenmesi için alması gereken gıdaların minimum maliyeti yaşa ve ürün grubuna göre farklılık gösteriyor. Günlük harcamalarda Şubat 2019’da en yüksek maliyet grubunu 16.03 TL ile peynir, çökelek vb. ürünler oluştururken, bu ürünleri astronomik fiyat artışları ile et, tavuk ve balık grubunu geçtiğimiz ay yerinden eden meyve sebze grubu 13.98 TL ile takip ediyor. Et, tavuk ve balık grubu için yapılması gereken minimum harcama tutarı ise 10.85 TL’dir. Süt ve yoğurt için yapılması gereken harcama tutarı 7.56, ekmek için yapılması gereken harcama tutarı ise günlük 4.05 TL. Katı yağ 2.38 TL’lik, sıvı yağ ise 1.24 TL’lik masraf yapılması gereken ürün gruplarıdır. Yumurta için 1.12, şeker, bal, reçel ve pekmez için ise 2.68 TL harcama yapılması gerekmektedir.

 

Tablo 2- Aylık Sağlıklı Beslenmek İçin Alınması Gereken Gıdaların Yaş Gruplarına Göre Günlük Maliyeti (TL)

 

Daha dar bir gruplandırmaya göre harcamalarda süt ve süt ürünlerinin payı yüzde 36 ile en yüksek paya sahiptir. Bir önceki aya göre süt ve süt ürünlerinin payı 0.4 puan azalmıştır. Buna karşın sebze ve meyvenin harcamalar içindeki payı, söz konusu ürünlerdeki yüksek fiyat artışı nedeniyle, geçtiğimiz ay yüzde 14.8’den yüzde 21.1’e yükselirken, bu ay söz konusu oran yüzde 21.3 olmuştur. Zorunlu harcama sepetinde meyve sebze için yapılması gereken minimum harcama tutarı yıllık bazda (bir önceki yılın aynı ayına göre) ise 7.22 TL’den 13.98 TL’ye çıktı. Buna göre yıllık bazda meyve ve sebze için yapılması zorunlu minimum harcama tutarı yüzde 93,2 artış kaydetti.

 

Grafik 1- Yapılması gereken harcamaların ürün gruplarına göre dağılımı

 

 

 

Açlık sınırı 2003 yılı Şubat ayında 440 TL idi. Buna göre 16 yılda açlık sınırındaki artış yaklaşık 4.5 kat oldu.

 

Araştırmanın yöntemi

Açlık ve yoksulluk sınırı BİSAM tarafından her ayın ilk haftasında, Türkiye İstatistik Kurumu’nun Tüketici Fiyat Endeksinin açıklanmasını takiben kamuoyu ile paylaşılmaktadır.

Araştırmada, BİSAM tarafından Sağlık Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyabetik bölümünün hazırladığı Türkiye’ye Özgü Beslenme Kalıbı’nın, farklı kaynaklardan elde edilen verilerle değerlendirilerek yenilenmesi sonucunda elde edilen BİSAM beslenme kalıbı dikkate alınmıştır. Elde edilen beslenme kalıbı her ay açıklanan TÜİK madde fiyatları ile değerlendirilerek, kişinin ihtiyacına göre yapması gereken gıda harcamasının tutarı tespit edilmektedir. Hesaplamada esas alınan kalori miktarları şunlardır:

4-6 yaş çocuk için 1963 kalori

15-18 yaş çocuk için 3244 kalori

Yetişkin bir erkek için 2953 kalori

Yetişkin bir kadın için 2658 kalori

Dört kişilik ailenin sağlıklı beslenmek için yapması gereken minimum aylık gıda harcaması AÇLIK SINIRI olarak belirlenmektedir. Bu verinin Hanehalkı tüketim harcamasına dağıtılması ile elde edilen veri ise bize YOKSULLUK SINIRINI vermektedir. Tüketim Harcama Kalıbı dikkate alınırken, tüm içecekler, tütün ve gıda harcamaları bir kalem olarak belirlenmiştir.

Yoksulluk sınırı hesaplanırken, TÜİK Hanehalkı Bütçe Anketi Tüketim Harcaması Araştırması 2016 yılı sonuçlarının, 3. yüzde 20’lik dilimin tüketim harcamaları dikkate alınmıştır. Söz konusu tüketim grubu Türkiye’de nüfusun yüzde 40 ila yüzde 60’ı arasındaki kesimidir.

Yetişkin erkek ve kadınlar için 18-50 yaş grubu, 10-18 yaş grubu için erkek çocuk dikkate alınmıştı.

 

Kaynaklar:

TÜİK (2016) Hanehalkı Bütçe Anketi Tüketim Harcaması Araştırması, http://tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=334

TÜİK (2019) Tüketici Fiyat Endeksi, Madde Sepeti ve Ortalama Madde Fiyatları http://tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=653

Hacettepe Üniversitesi (2004) Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi 2004; www.bdb.hacettepe.edu.tr/torehberi.pdf

Hacettepe Üniversitesi (2015) Türkiye’ye Özgü Besin Ve Beslenme Rehberi 2015; http://www.bdb.hacettepe.edu.tr/TOBR_kitap.pdf