Hükümetin NBŞ oyunu

Yazıcı-dostu sürüma-posta gönderPDF sürümü
13 Nis 2018

AKP hükümeti, NBŞ ithalatının önünü açan bir karara imza attı. Resmi Gazetenin dünkü (12 Nisan) sayısında yayımlanan kararla Bosna-Hersek menşeli tarım ürünleri için sıfır gümrük ile tarife kontenjanı açtı. Tarife kontenjanı açılan tarım ürünlerinin içinde nişasta bazlı şekerlerin (NBŞ) de olması dikkat çekti. Buna göre, Türkiye 2018'de Bosna Hersek'ten sıfır gümrükle 20 bin ton NBŞ ithal edecek.

NBŞ kotası kamuoyunu yanıltlmak için mi düşürüldü?

AKP hükümeti önce kamunun elindeki 14 şeker fabrikasını satışa çıkardı. Milyonlarca pancar çiftçisinin tepkisini çeken bu kararın NBŞ lobisinin isteğiyle alındığı iddiaları ortaya atıldı. Hükümet kamuoyunda oluşan tepkilerin önünü kesmek için NBŞ üretim kotasını yüzde 10'dan yüzde 5'e indirme kararı aldı.

Bu hızlı kara kamuoyunda, “göz boyama taktiği” olarak nitelendirildi ve özelleştirme sonrası NBŞ'nin önünün yeniden açılabileceği iddia edildi. Hükümet tepkilere rağmen fabrikaları satmaktan vazgeçmedi, aksine özelleştirme sayesinde pancar şekeri üretiminin artacağı yönünde açıklama yaptı. Ancak 4 fabrika satılıp 10 fabrika için de ihale günü beklenirken hükümetten NBŞ ithalatıyla ilgili yeni bir sürpriz karar geldi.

Bakanlar Kurulu Kararı'yla Bosna Hersek'ten bu yıl ithal edilecek 20 bin ton NBŞ için gümrük duvarları tamamen kaldırıldı. Yıl sonuna kadar NBŞ olarak bilinen, saf laktoz, maltoz, glikoz ve früktoz ile şeker şurupları ve suni bal ithal edenler, 20 bin tonluk alıma kadar gümrük vergisi ödemeyecekler. NBŞ ile birlikte Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ve sağlığa zararlı olduğu uyarıları yapılan suni balın ithalatının önünün açılması da dikkat çekti.

İthalatına karar verilen 20 bin tonluk NBŞ'nin, Türk çiftçisinin ürettiği pancardan elde edilen 28 ila 30 bin tonluk doğal şekere eşit olduğu bildirildi. Hükümetin satışa çıkardığı Alpullu Şeker Fabrikası'nın yıllık 25 bin ton pancar şekeri üretim kotası bulunuyor. Erzincan Şeker Fabrikası'nın 26 bin 500 ton, Kastamonu Şeker Fabrikası'nın da 32 bin 700 ton üretim kotası bulunuyor.

Bosna Hersek atlama taşı

Şeker-İş Sendikası Başkanı İsa Gök, glikoz ve fruktoz dahil diğer şekerler için 20 bin tonluk tarife kontenjanı açılmasına tepki göstererek şunları dile getirdi: “Fruktoz ve glikoz, nişasta bazlı şekerden (NBŞ) üretilir. Aslında dünkü kararla yapılan NBŞ ithalatının önünü açmaktır. 20 bin ton glikoz ve fruktoz 28 bin ton pancar şekerine eşdeğerdir. Hükümet NBŞ kotasını yüzde 10'dan yüzde 5'e düşürdüğü müjdesi verirken şimdi ithalatın önünü açıyor. TÜRKŞEKER ile özel sektör şeker fabrikalarının ambarlarında 1 milyon tonun üzerinde şeker stoku varken sıfır gümrükle ithalat yapmak da nereden çıktı? Bunu kim istedi?"

Bilindiği üzere 2016 yılında Bosna Hersek üzerinden yapılan nişasta bazlı şeker ithalatında büyük bir artış yaşandığı ortaya çıkmıştı. Türkiye'nin Bosna Hersek'ten yaptığı nişasta bazlı şeker ithalatı geçmiş yıllarda çok düşük seviyelerde bulunmasına rağmen bu rakam 2016 yılının ilk 9 ayında 10 kat artarak 14.5 bin tona çıkmıştı. Sektör temsilcileri, Bosna Hersek'te böyle bir üretim bulunmadığına dikkat çekerken, çevre ülkelerde üretilen nişasta bazlı şekerlerin Bosna Hersek üzerinden Türkiye'ye ithal edildiğine işaret etmişlerdi.

Bakanlıktan uyarı yazısı

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın Şeker Kurumu'na 'gizli ibareli' yazısı da bu iddiaları teyit etmişti.

Bakanlık, "14 Kasım 2016" tarihli yazışmada Şeker Kurumu'ndan NBŞ vurgununa karşı gerekli önlenmeleri almasını isterken, şu ifadeler dikkat çekti “Veriler incelendiğinde Bosna Hersek'in yüksek miktarlardaki AB menşeli (İtalya) glikoz şurubu ithalatının bulunduğu anlaşılmış olup söz konusu eşya için menşe kazanma kriterin sağlandığı konusunda şüphe hasıl olmuştur.

Bu kapsamda, 2016 yılında 1702 tarife pozisyonlarında sınıflandırılan Bosna Hersek menşeli eşyanın tercihli tarifeden faydalanarak (yüzde 0 gümrük vergisi) ithalatının önceki yıllara göre çok büyük miktarda artması nedeniyle konu Bakanlığımızın denetim birimine intikal ettirilmiştir.

Bu itibarla, 1702 tarife pozisyonundan Bosna Hersek menşeli olarak beyan edilen ve tercihli tarifeden yararlanarak yüzde 0 gümrük vergisi uygulanarak yapılan ithalatın önceki yıllara göre çok büyük miktarda artışı göz önüne alındığında konunun Kurumunuz görev ve yetki alanına giren yönüyle değerlendirilmesi ve gerekli tedbirlerin alınması hususunda bilgi ve gereğini arz ederim"