Cem Gürdeniz

05 Haz 2022

SAVAŞIN ÖZÜ ŞİDDETTİR

Şiddeti yaratan demir ve kandır. Şiddetin amacı askeri hedefleri başarıp siyasi rakipleri arkalarındaki toplumsal gücün savaş azim ve iradesini kırarak irade değişikliğine zorlamaktır. Önce bir ateşkes ardından bir barış anlaşmasıyla yeni dönem başlatılır. Boyun eğen taraf kendi içinde siyasi bütünlüğe sahipse galibin koşullarını uygulamaya koyar. Ancak siyasi otorite güçlü değilse nadiren de olsa mağlubun ülkesinde yeni bir dönemi başlatacak kurtuluş hareketi başlar. Mondros Ateşkesi sonucu Atatürk liderliğinde başlatılan Sevr Barış Anlaşmasına karşı ayaklanan Anadolu buna en güzel örnektir. O dönem aynı durumda olan Alman İmparatorluğu teslimiyeti seçmiştir. Bugün bile bu psikolojinin uzantılarını Almanya’da görüyoruz.

17 May 2022

10 Mayıs 2022 tarihinde Yunanistan Dışişleri Bakanı Dendias, ABD’nin Dedeağaç’taki yığınaklanması ve Karşılıklı Savunma İş Birliği Anlaşmasının ikinci protokolünün imzalanması ile Dedeağaç’ta kurulan LNG depolama ve gazlaştırma istasyonuyla ile ilgili şunları söyledi: “Ülkenin çıkarına olduğuna inandığımız için anlaşmayı değiştirmeyi ve uzatmayı seçtik. Ulusal çıkarlar için güvenli bir konumdaymış gibi davranmadık. Bölgede ve Trakya’da bir NATO askeri varlığı istedik…Bu anlaşma kendimizi güvende hissetmek için bir araçtır… Anlaşmanın 10 yıl uzatılmasını görüştük. Önemli bir nokta Dedeağaç meselesiydi. ABD askeri varlığını burada istiyoruz. Dedeağaç limanının ticari olmasını istemiyoruz…Bunu Trakya için en büyük endişe olarak değerlendiriyoruz. Bölgenin tarihi, bir enerji merkezinin oluşturulmasıyla değişti. Jeopolitik olarak, Ukrayna’daki kriz ne yaptığımızı doğruladı.”

20 Şub 2022

NATO üyeliğimiz 70, Montrö Sözleşmesi 86 yaşında. İkisi arasında zıt bir ilişki var. NATO üyeliği bağımsız Türk jeopolitiğine en büyük engel iken, Montrö Türk Boğazları Sözleşmesi bağımsız Türk jeopolitiğinin en önemli enstrümanı ve garantisidir. Bu yazıda söz konusu ilişkiyi irdeleyeceğim.
 

İTTİFAK SİSTEMİNDE TARAFSIZ KALINMAZ

Churchill’in Birinci Dünya Savaşı anılarını yazdığı beş ciltlik “World in Crisis” isimli eserinde geçen şu cümle önemlidir: “Bir müttefik kuvveti savaş meydanına getirmek, savaş kazandıran bir manevra kadar değerlidir.” Soğuk Savaşta Türkiye’yi Avrupa Atlantik jeopolitik mimarisine dahil etmek ve ABD’nin tek rakibi SSCB karşısında bir savaş durumunda tarafsız kalmasını önlemek Truman ve ekibinin hedefiydi. 1949’da kurulan NATO, Avrasya adasının batısını jeopolitik boyutta Amerika adasına entegre etmek ve Sovyetleri Atlantik ile Akdeniz’de kuşatmak için kuruldu. Asli hedefi Avrupa’yı ABD’ye savunma ve güvenlikte bağımlı hale getirirken, Sovyetleri çevrelemekti.
 

TÜRKİYE VE TARAFSIZLIK

06 Şub 2022

İrlanda’nın en güney ucundaki Castletownbere merkezli Güney ve Batı İrlanda Balık Üreticileri Derneği Dublin’deki Rus Büyükelçiliğine bir hafta önce yazdıkları dilekçeye 30 Ocak 2022 günü olumlu bir cevap aldılar.

RUSYA VE İRLANDALI BALIKÇILARIN ETKİLEŞİMİ

Rusya, şubat başında açık denizde seyir ve uçuş serbestisi hakkını kullanarak, İrlanda kıyılarından 150 mil uzakta, (MEB) Münhasır Ekonomik Bölge içinde atışlı (top ve roket) deniz tatbikatı yapacağını NAVTEX ile duyurmuş, İrlandalı balıkçılar da bölgedeki canlı kaynaklara zarar vereceğini belirterek, tatbikatın 100 mil daha güneye kaydırılmasını Rus Büyükelçiliğinden dilekçe ile talep etmişlerdi. Bu talep Büyükelçi tarafından Rus Savunma Bakanlığına iletilmiş ve olumlu cevap alınmıştı. Bu gelişmeyi başta Amerikan ve İngiliz medyası Rusların büyük geri adımı olarak propaganda malzemesine çevirdi. Bu arada İrlanda’nın NATO üyesi olmadığını hatırlatalım.

16 Haz 2021

NATO zirvesi ile ilgili son makalemde bu zirvenin Truman’lı yeni Yalta olacağını yazmıştım. Bundan kastım NATO’nun Washington’un tam kontrolünde Amerikan hegemonyasının gerilemesini geciktirmek için Covid sonrası dönem için NATO 2030 belgesi üzerinden sadece Kuzey Atlantik coğrafyasında değil, neredeyse tüm yer küre üzerinde yeni fırsatlar yaratacağını, yeni nüfuz alanları açmayı deneyecek olmasıydı. Dediğim çıktı. NATO’nun 29. Zirve Bildirgesi, ABD tarafından hazırlanan ana metne eklemeler yapılarak şekillendirilmiş bir metne dönüşmüş. 

25 Eyl 2019

 

“Rusya bir rakip ve tekrar güçlenen Rusya karşısında NATO’nun üstünlüğü eridi.”
Bu sözler  17 Eylül 2019 günü Slovenya’da yapılan NATO askeri komite toplantısından sonra ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Joseph Dunford’un basına verdiği demeçte sarf edildi.

ASKERİ YETENEKLER VE JEOPOLİTİK İLİŞKİSİ